Кіріспе
Американдық пацифист және белсенді Дэвид Т. Деллинджер (22 тамыз 1915 – 25 мамыр 2004) – американдық пацифист және зорлықсыз әлеуметтік өзгерістерді жақтаушы белсенді. 1940 жылдардың басынан бастап белсенділік танытқанмен, Деллинджер 1969 жылы сотта болған «Чикаго жетілігінің» бірі ретінде ең жоғары танымалдылыққа ие болды.
David T. Dellinger (August 22, 1915 – May 25, 2004) was an American pacifist and an activist for nonviolent social change. Although active beginning in the early 1940s, Dellinger reached peak prominence as one of the Chicago Seven, who were put on trial in 1969.
Ерте өмір
Деллинджер Массачусетс штатындағы Уэйкфилд қаласында бай отбасында дүниеге келді. Ол Мария Фиске мен Реймонд Пеннингтон Деллинджердің ұлы болды; оның әкесі Йель университетінің түлегі, заңгер, көрнекті республикашыл және Кальвин Кулидждің досы еді. Деллинджер Йель университетін экономика бакалавры дәрежесімен бітірді, Оксфордтың Нью-колледжінде бір жыл докторантурада оқыды және конгрегациялық пастор болу ниетімен Колумбия университетінің теологиялық семинариясында теологияны зерттеді. Йельде ол экономист және саяси теоретик Уолт Ростовпен сыныптас және дос болды. Өзінің жайлы тұрмысын қабылдамай, ол бір күні Йельден шығып, Ұлы депрессия кезінде саяхатшылармен бірге өмір сүруге кетті. Оксфорд университетінде оқып жүргенде, ол нацистік Германияға сапар шекті және Испания азамат соғысы кезінде жедел жәрдем машинасының жүргізушісі болды. Франсиско Франко басқарған, соғыста жеңіске жеткен ұлтшыл топқа қарсы болған Деллинджер кейіннен: "Испаниядан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс оңай болды. Тіпті Гитлер қарсы жақта болса да, "Дженерал Моторс", "Ю.С. Стил" немесе "Чейз Манхэттен Банкі" үшін қару алып күресуге мен ешқашан құмарланбадым" деп еске алды.
Саяси мансап
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол соғысқа қарсы наразылық білдіргені үшін түрмеге қамалған және соғысқа қарсы агитатор болған. Федералды түрмеде ол және оның ілесіндегі Ральф ДиГиа мен Билл Сазерленд сияқты ар-ожданнан бас тартқандар тамақтандыру залдарындағы нәсілдік сегрегацияға қарсылық көрсетті, нәтижесінде наразылықтардың арқасында ол біртіндеп жойылды. 1943 жылы кеткенге дейін ол Америка Социалистік партиясының және оның жастар бөлімі – Жастар Социалистік Лигасының атқару комитетінде отырды. 1946 жылдың ақпан айында Деллинджер радикалды пацифистік "Зорлықсыз революция комитетін" құруға көмектесті. 1948 жылы ол ар-ожданнан бас тартушылар жөніндегі орталық комитеттің негізін қалады. Ол сонымен қатар 1955 жылдың наурыз айында штатқа қосылған Соғысқа қарсылық лигасының ұзақ жылдар бойғы мүшесі болды. 1951 жылдың шілде-қараша айларында Деллинджер Ральф ДиГиа, Билл Сазерленд және Арт Эмеримен бірге қарусыздану мақсатында Париж-Мәскеу велосипед сапарына қатысты, оған Бейбітшілдер ұйымы демеушілік етті; велосипедшілер Венадағы Кеңес Армиясының штаб-пәтеріне дейін жетті. "Бізге кеңес аймағына бармауға ескертті. Армия штаб-пәтеріне барған адамдар кейде қайта көрінбеді. Бірақ біз өзімізге солай болатынына сенбедік. Ең жаман жағдай түрмеге түсу еді, мен оған төтеп бере алатынымды білдім. Мен тек отбасымды АҚШ-та қандай қиындыққа салып жатырмын деп алаңдадым." Қарусыздану мақсатындағы Париж-Мәскеу велосипед сапары 1960-1961 жылдардағы Сан-Франциско-Мәскеу бейбітшілікке қадам сапарының маңызды шабыт көзі болды. 1950-1960 жылдары Деллинджер оңтүстіктегі бостандық шерулеріне қатысып, түрмеде көптеген аштық акцияларын ұйымдастырды. 1956 жылы ол, Дороти Дэй және А. Дж. Муст пацифистік, марксистік емес солшылдардың пікір алмасу алареті ретінде "Бостандық" журналын құрды. Деллинджер Элеонора Рузвельт, Хо Ши Мин, Мартин Лютер Кинг, Абби Хоффман, А. Дж. Муст, Грег Калверт, Джеймс Бевел, Дэвид МакРейнольдс және Фред Хэмптон сияқты көптеген Қара пантералармен байланыс жасады және достық қарым-қатынаста болды, оларды ол өте құрметтеді. Бесінші авенюдегі Вьетнам бейбітшілік шеру комитетінің төрағасы ретінде ол көптеген соғысқа қарсы ұйымдармен жұмыс істеді және 1960 жылдардағы соғысқа қарсы қозғалыста Кинг пен Бевелді жетекшілік лауазымдарға әкелуге көмектесті. 1966 жылы Деллинджер америкалық бомбалаудың салдарына жеке куә болу үшін Солтүстік және Оңтүстік Вьетнамға сапар шекті. Кейін ол сыншылар Сайгонға сапар шегуін елемейтінін және тек Ханойға сапар шегуіне ғана назар аударғанын еске алды. 1968 жылы ол "Жазушылар мен редакторлар соғыс салығына қарсы наразылық" мәлімдемесіне қол қойып, Вьетнам соғысына қарсылық білдіру үшін салық төлеуден бас тартуға уәде берді және кейіннен соғыс салығына қарсылық көрсету жобасының демеушісі болды, ол соғысқа қарсы наразылық нысаны ретінде салық төлеуден бас тартуды жүзеге асырды және оны қолдады.
Чикаго жетісінің соты
АҚШ-тың Вьетнамға араласуы күшейген сайын, Деллинджер Махатма Гандидің зорлықсыздық принциптерін өзінің әрекеттеріне қолданып, өсіп келе жатқан соғысқа қарсы қозғалысқа белсенділік танытты. Осының ең жарқын тұстарының бірі – «Чикаго жетілігі» ісі болды. Бұл іс Dellinger және тағы бірнеше адамның 1968 жылы Чикагода өткен Демократиялық Ұлттық конвентін соғысқа қарсы наразылықтар тоқтатқаннан кейін, тәртіпсіздік тудыру ниетімен штаттар арасында өткені туралы айыптауларға байланысты болды. Соңғы сот процесі Dellinger мен оның қорғаушылары үшін Вьетнам соғысын сот алдына алып шығуға арналған, жалпыға белгілі платформаға айналды. 1970 жылдың 18 ақпанында олар сөз байласудан босатылды, бірақ Деллинджер сияқты бес айыпталушы тәртіпсіздік тудыру үшін штаттар арасында өткені үшін кінәлі деп танылды. Барлық айыпталушылар, оның ішінде екі адвокатымен бірге, сотқа деген құрметсіздік танытқаны үшін жазаланды; Деллинджер 32 құрметсіздік фактісі бойынша 29 ай 16 күнге сотталды. Сот судьясы Джулиус Хоффманның сот процесін жүргізу тәсілі, ФБР-дің қорғаушы адвокаттарды тыңдауы, Конституциялық құқықтар орталығының көмегімен екі жылдан кейін жетінші апелляциялық соттың шешімімен олардың кінәлі жазалары күштен шығарылды. Апелляциялық сот құрметсіздік туралы шағымдарды Джулиус Хоффманнан басқа судья алдында қарау үшін қайтару туралы шешім қабылдады. Деллинджер ақырында бес құрметсіздік фактісі бойынша кінәлі деп танылды, бірақ ол өтеген мерзімге сотталды.
Кейінгі іс-шаралар
Деллинджер 1971 жылдың желтоқсанында Мичиган штатының Энн-Арбор қаласында өткен Джон Синклер еркіндік митингісінде сөз сөйледі. 1970 жылдардың соңында Деллинджер екі жыл бойы Годдард колледжінің ересектерге арналған білім беру бағдарламасында және Вермонт колледжінде оқытумен айналысты. 2001 жылы ол Годдардтың күндізгі оқу бағдарламасын бітірген түлектеріне диплом табын беру салтанатына шақырылды. Деллинджер сонымен қатар американдық баламалы жаңалықтар журналы Seven Days-тің негізін қалаушылардың бірі болды, ол журнал солшыл немесе қалыпты емес көзқараспен жазылған. Деллинджер 1975 жылдың қазан айында жабылып қалған Ramparts журналының тізімін алды. Seven Days журналы 1975 жылы сынақ нөмірін шығарды, 1977 жылдан бастап тұрақты түрде жарияланып, 1980 жылы тоқтатылды. 1986 жылы, Йель университетінің 1936 жылғы түлектері 50 жылдық мерейтойларын тойлағанда, Деллинджер естелік кітапқа былай деп жазды: "Егер менің өмір салтым тым қатал немесе аскетикалық көрінсе, мен әрқашан соғысқа, зорлық-зомбылыққа және әділетсіздікке толыққанды "жоқ" деу үшін, бір мезгілде өмірге, махаббатқа және күлкіге "иә" деу қажет екенін атап өтемін". Өмір бойы бейбітшілікке адалдығы мен бейбітшілік қозғалысының өкілі болғаны үшін Деллинджер 1992 жылдың 26 қыркүйегінде Peace Abbey Courage of Conscience сыйлығымен марапатталды. 1996 жылы, 1968 жылдан бері Чикагода өткізілген алғашқы Демократиялық конвент кезінде Деллинджер мен оның немересі, сондай-ақ Азаматтық құқықтар қозғалысының тарихшысы Рэнди Крин, Брэдфорд Литл және Эбби Хоффманның ұлы Эндрю сияқты тағы тоғыз адам Чикагодағы Федералдық ғимаратта отырып наразылық білдіргені үшін тұтқындалды. 2001 жылы Деллинджер Монпельер, Вермонт штатынан келген жас белсенділер тобын еркін сауда аймағын құруды жоспарлаған конференцияға қарсы наразылық көрсету үшін Квебек қаласына жетектеп барды.
Өлім
Деллинджер 2004 жылы Вермонт штатының Монпелье қаласында, Хитон Вудс зейнеткерлер үйінде ұзақ емделуден кейін дүние салды. Ол қайтыс болғанға дейін бірнеше жыл бойы Альцгеймер ауруына шалдықты.
Танымал мәдениет
Питер Бойл 1987 жылы "Конспирация: Чикаго 8-нің соты" фильмінде Деллинджер рөлін ойнады. Дилан Бейкер 2007 жылы "Чикаго 10" анимациялық деректі фильмінде Деллинджерге дауыс берді. 2010 жылы "Чикаго 8" фильмінде Деллинджерді Питер Маккензи сомдады. Джон Кэрролл Линч 2020 жылы "Чикаго 7-нің соты" драмалық фильмінде Деллинджерді бейнеледі.
Таңдалған шығармалар
Деллингер, Дэвид Т., Революциялық зорлықсыздық: Дейв Деллингердің мақалалары, Индианаполис: Бобс Меррилл, 1970.
Деллингер, Дэвид Т., Біз білгеннен артық күш: Халықтың демократияға қарай ұмтылысы, Гарден-Сити, Нью-Йорк: Анкор Пресс, 1975.
Деллингер, Дэвид Т., Вьетнамға оралу: Жасырын операциялардан басып алуға дейін, қайта құруға дейін, Бостон, М.А.: South End Press, 1986.
Деллингер, Дэвид Т., Йельден түрмеге: Адамгершілікке қарсы шыққан адамның өмірбаяны, Нью-Йорк: Пантеон кітаптары, 1993. (Деллингердің өмірбаяны)
Dellinger, David T., More Power Than We Know: The People’s Movement Toward Democracy, Garden City, N. Y. : Anchor Press, 1975. Dellinger, David T., Vietnam Revisited: From Covert Action to Invasion to Reconstruction, Boston, MA : South End Press, 1986. Dellinger, David T., From Yale to Jail: The Life Story of a Moral Dissenter, New York : Pantheon Books, 1993. (Dellinger's autobiography)