Кіріспе

Америкалық солшыл саяси партия

Бейбітшілік және еркіндік партиясы (PFP) – Калифорния штатында сайлау бюлетенінде тіркелген солшыл саяси партия. 2004 жылы Ралф Надер, 2008 жылы Розанна Барр, 2012 жылы Глория Ла Рива, 2016 және 2020 жылдары сайлауға қатысты.

Платформа

Партияның веб-сайтында "феминизм, социализм, демократия, экология және нәсілдік теңдікке" берілгендігі жазылған. Партия "ел бойынша жаппай базасы бар социалистік партия құруға" ұмтылады. 1968 жылдың 2 қаңтарында Калифорния штатында партия мәртебесін алу үшін 105 100 қол қойылды. Партия 1968 жылдан бері Калифорнияда сайлауға қатысу құқығына ие, тек 1998 және 2002 жылдар аралығында бұл құқықтан айырылған. 1966 жылғы Өкілдер палатасына өкілдер сайлауында үш адам Бейбітшілік және еркіндік партиясының атынан қатысты. Герберт Аптекер Нью-Йорк штатының 12-ші округінде 3562 дауыс алды; Роберт Б. Шоу Вашингтон штатының 7-ші округінде 1974 дауыс алды, ал Франк Паттерсон Вашингтон штатының 2-ші округінде 1105 дауыс алды. 1966 жылдың соңында ұлттық партия құру мақсатымен әртүрлі штаттарда сайлаушыларды тіркеу жұмыстары басталды. Ең ірілері Сан-Франциско шығанағы аймағында және Лос-Анджелес округінде өтті, онда белсенділер бейбітшілік ұйымдастырушылары, соғысқа қатысқан ветерандар мен азаматтық құқық қорғаушылары ретінде сайлаушыларды тіркеушілердің орынбасарлары болды.

1968 жылғы сайлау

Партия 1968 жылы қаңтарда Калифорнияда 105 000-нан астам сайлаушыны тіркеп, сайлауға қатысу құқығына ие болды. Кейіннен ол 13 басқа штатта да сайлауға қатысу құқығын алды, бірақ олардың барлығында сайлау заңдары мен ұйымның шағын болуы салдарынан 1968 жылдан кейін көптеген партиялар сайлауға қатысу құқығын сақтай алмады. PFP-нің президенттік және вице-президенттікке үміткерлерді ұсыну бойынша алғашқы ұлттық конвенті 1968 жылдың 17-18 тамызында Мичиган штатының Энн-Арбор қаласында өтті. Рик Хайланд, Калифорния ПФП-нің Ұлттық әкімшісі ретінде, конвенттің төрағасы болды. Элдридж Кливер, Ричард С. "Дик" Грегориден 161,5-ке 54 дауыспен президенттікке үміткер болып ұсылды. Сотталған қылмыскер және "Қара пантера" өкілі Кливер, техникалық тұрғыдан сайлауға қатыса алмайтын, өйткені 1969 жылғы қаңтардағы инаугурацияға дейін 35 жасқа толмайтын еді. Штаттық партиялардың қол жинау қажеттілігіне байланысты, партия бірнеше вице-президенттік үміткерлерді ұсынды, олардың ішінде Чикаголық белсенді Пегги Терри, белсенді Родольфо "Корки" Гонзалес, радикалды экономист Дуг Дауд және ұлттық конвентте ұсынылған Джудит Мэдж болды. Кливер жеке түрде иппилердің жетекшісі Джерри Рубинге көбірек сенім артатын. Грегори де бірнеше штатта вице-президенттікке үміткері Марк Лейнмен бірге "Бейбітшілік және еркіндік" партиясының үміткері ретінде, сондай-ақ Нью-Йоркте "Бостандық және бейбітшілік" партиясының үміткері ретінде дауыс беру бюллетенінде пайда болды. Екі штат (Калифорния және Юта) Кливерді бюллетеньге енгізуден бас тартты, бірақ әр штат президенттік сайлаушылар мен вице-президенттікке үміткерлерді (Калифорнияда Пегги Терри, ал Ютада Корки Гонзалес) тізімге енгізді. Партияның алғашқы сайлауына түрлі адамдар қосылды. Боб Авакян Сан-Франциско аймағында және солтүстік жағалауда партияның өкілі болды, онда Эмми Лу Паккард және Байрон Рэндалл сияқты суретшілер мен белсенділер қатысты. Нью-Йорктегі "Бейбітшілік және еркіндік" партиясы экономист Мюррей Ротбард басқаратын либертариандықтармен бірге бәсекелес марксистік топтардың алауыздық коалициясынан тұрды. Либертариандар мен кейбір анархистер Калифорния партиясының басшылығы үшін Социалистік кампаниялық ұжым мен Біріккен коалицияға қарсы бәсекелесіп, қысқа уақытқа бәсекеге түсті. Конвент либертариандар мен Біріккен коалицияның шамамен үштен бірі шығып кеткеннен кейін тоқтап қалды, нәтижесінде социалистер мен олардың феминисттік одақтастары көпшілікке ие болды. Либертариандардың көпшілігі 1974 жылғы конвенттегі даудан кейін партиядан кетіп қалды. Сол шарада Калифорнияның Мемлекеттік хатшысы партияны феминистік және социалистік деп дауыс берген адамдар тобы Калифорниядағы ресми партия болып есептеледі деп шешті, өйткені олар конвент залында қалғандар еді. 1968 жылғы сайлауда партия жаңадан сайлауға қатысу құқығын алған партия үшін жақсы нәтижелер көрсетті. Ұлттық деңгейде Грегори Кливерден оқсып өтті, Кливердің 36 623 дауысына қарсы 47 097 дауыс алды, өйткені кейбір штаттар Кливерді жасы бойынша жарамсыз деп таныды. Калифорния мен Ютада президенттік үміткер бюллетеньде болмағандықтан, сайлаушылар партиялық президенттік жарысқа 27 887 дауыс берді, онда вице-президенттік үміткерлер бюллетеньде болды. Президенттік сайлаушылар бойынша бүкіл ел бойынша жиналған дауыс саны 111 607 болды. Сенатқа партиялық үміткерлер жалпы сомада 105 411 дауыс жинады. Юта штатында партия фолк әншісі Брюс "U Utah" Филлипсті Конгресске ұсынды, ол 2019 дауыспен қалып қойды. Партия 1970 жылғы жалпы сайлауда Калифорнияда сайлауға қатысу құқығын сақтап, 1999 жылдан 2003 жылға дейін болғанды қоспағанда, бірнеше жыл сақтап қалды. 2003 жылы "Бейбітшілік және еркіндік" партиясы Калифорния тарихында сайлауға қатысу құқығын қайта алған алғашқы партия болды. 1968 жылы партия Ричмондта (Калифорния) штаттық құрылтай конвентін өткізді. Сан-Франциско төрағасы, Радикалдық коалицияның негізін қалаушы Рик Хайланд, президенттікке үміткер ретінде Элдридж Кливерді ұсынды. Кливер Дик Грегори мен доктор Бен Спокты еңсере отырып, "Біз ең кең ауқымды үміткерді іздемейміз, біз ең терең шындықты іздеп жүрміз" деген ұранмен жеңіске жетті. Радикалды журналистер Пол Джейкобс пен Роберт Шир АҚШ Сенатына партияның үміткерлері ретінде таңдалды. 1970 жылы Мардж Бакли Калифорнияның Бас прокуроры лауазымына 177 716 немесе 2,8% дауыс алды, ал К. Т. Вебер Мемлекеттік бақылаушы лауазымына 149 961 дауыс (2,4%) алды. Осы үміткерлердің әрқайсысы штаттағы дауыс берудің 2 пайызынан астам дауыс алып, партияның 1974 жылғы сайлауда бюллетеньде қалуын қамтамасыз етті.

Халықтық партия

1968 жылдан кейін көптеген штаттардағы партиялық ұйымдар, негізінен көптеген штаттардағы бюллетеньге қол жеткізу шектеулеріне байланысты таратылды. Дегенмен, Калифорния партиясы өз сайлау құқығын сақтап қалу үшін жеткілікті тіркелген сайлаушыларын ұстап тұрды және кейбір партиялық округтерде «басты» партиялар арасындағы билік тепе-теңдігін сақтады. 1970-ші жылдардың және 1980-ші жылдардың басында Калифорния партиясы жергілікті сайлауларға қатысуын жалғастырды және кейде қалалық және қызмет көрсету округтерінде жеңіске жетті, әсіресе Сонома округінде, онда бес мүшеден тұратын Котати қалалық кеңесінің үш орынын жеңіп алды. 1974 жылы Сан-Францискодан Кейрен Худибург Калифорния партиясының штаттық төрағасы болып сайланғанда тағы бір маңызды кезеңге жетті, ол штаттағы бюллетеньге қатысатын партиялардың кез келгенінде осы лауазымды алғаш рет атқаратын әйел болды. Худибург осы кезеңде штаттық жиналысқа екі рет үміткер болды. Калифорния партиясы ұлттық солшыл «Халық партиясының» құрамына кірді. 1972 жылы «Халық партиясы» феминист және демократиялық социалист, соғысқа қарсы белгілі белсенді Бенджамин Спокты президенттікке, ал Д.С. Штаттық партиясының Джулиус Хобсонды вице-президенттікке ұсынды. 1976 жылы партия Маргарет Райтты президенттікке алғашқы әйел үміткер ретінде көрсетті. Райт Лос-Анджелестің Уоттс ауданында тұрды және «Қара пантералар» партиясымен тығыз байланыста жұмыс істеді. Райт сондай-ақ «Расизмге қарсы әйелдер» ұйымын құрғандығымен де танылды. 1988 жылғы президенттік сайлауда Интернационалистік жұмысшылар партиясы, «Жаңа Альянс» партиясы және АҚШ Социалистік партиясы партияның бюллетень жолын іздеді. ПФП-нің ішіндегі топтар кандидатқа келісе алмады және сайлауға үміткер таба алмады.

1998 - қазіргі уақытқа дейін

1998 жылы Калифорнияның Бейбітшілік және еркіндік партиясы штаттық кандидаттарының біріне берілген дауыстардың екі пайызынан астам жиная алмады және сайлау бюллетенінен сайлауға қабілетті партия ретінде алынып тасталды. 2003 жылы сайлаушыларды тіркеуден өткізгеннен кейін, Бейбітшілік және еркіндік партиясы Калифорния тарихында бірнеше сайлауға мәртебесін жоғалтып, кейіннен қайта жарамды болған алғашқы партия болды. Ұзақ жылдар бойы Бейбітшілік және еркіндік партиясының белсендісі К.Т. Вебер 2003 жылғы қазан айында өткен губернатор сайлауында 135 үміткердің бірі болды. Бұл сайлауда сайлаушылар сол кездегі губернатор Грей Дэвисті (демократ) қызметтен шеттетуге және республикалық Арнольд Шварценеггерді сайлауға шешім қабылдады. 2004 жылғы тамызда өткен штаттық конвенцияда американдық белсенді Леонард Пелтиер Бейбітшілік және еркіндік партиясының президенттікке үміткері ретінде ұсынылды. Пелтиер сол кезде (және қазір де) 1975 жылы екі ФБР агентін өлтіргені үшін өмір бойына түрмеде отыр; Партия оны саяси тұтқын деп санайды. Партия мүшелері Пелтиердің кандидатурасын қолдап, оның ісіне және Пелтиерге президенттік кешірім алуға бағытталған күш-жігерге назар аударуды үміттенеді. 2006 жылғы ақпан айында партия сайлау мәртебесін сақтау үшін қажетті тіркелген сайлаушылар санынан кем болды және Калифорнияның мемлекеттік хатшысы оны жарамсыз деп жариялады. Алайда, бұрынғы жағдайларды еске алып, сайлауға қатысу шарттарына сәйкес келмейтін партиялардың бастапқы сайлауға қатысуына рұқсат етілгенін және партия мәртебесін қайта алғаннан бері тұрақты губернаторлық сайлау өтпегенін (сондықтан шешім ертерек қабылданды) ескеріп, партияны 2006 жылғы маусымдағы алғашқы сайлаудан шеттету туралы шешім бір аптадан кейін кері қайтарылды. 2006 жылғы Калифорния сайлауында екі штаттық Бейбітшілік және еркіндік партиясының үміткері қажетті дауыс санынан артық дауыс алды, осылайша партияның тағы төрт жылға сайлау мәртебесін қамтамасыз етті (Елизавета Сервантес Баррон 212 383 дауыс алды, бұл жалпы санының 2,5% -ы, бас контролер лауазымына; ал Том Кондит 187 618 дауыс алды, бұл жалпы санының 2,2% -ы, сақтандыру комиссары лауазымына). 2008 жылғы 30 наурызда Мемлекеттік орталық комитет Ұлттық ұйымдастыру комитетін (ҰҰК) және ұлттық саяси партияны құру жоспарын мақұлдады. ҰҰК-ке «социализмге, демократияға, феминизмге, экологияға және нәсілдік теңдікке» ұмтылған ұлттық «көп бағытты, сектанттық емес ұйымды» құруға жұмыс істеу тапсырылды. Ұлттық ұйымдастыру конференциясы жалпы сайлаудан кейін 2008 жылғы желтоқсанға белгіленді. 2008 жылғы 2-3 тамызда Сакраментода партияның 2008 жылғы президенттік билетін іріктеу үшін саяси конвенция өтті. Номинацияға Глория Ла Рива (Социализм және азаттық партиясының үміткері), Синтия МакКинни (Жасыл партияның үміткері), Брайан Мур (Социалистік партияның үміткері) және тәуелсіз президенттікке үміткер Ральф Надер таласқан. Жеңіске Ральф Надер жетті. Нәтижелер мынадай болды: Надер (46%), Глория Ла Рива (27%), Брайан Мур (10%) және Синтия МакКинни (6%). Надердің кандидаттығына бұрынғы Сан-Франциско қалалық басшысы Мэтт Гонсалес қолдау көрсетіп, вице-президент лауазымына дауыс берді. Бұл номинация Надер/Гонсалес президенттік билетінің 2008 жылғы сайлауда Калифорниядағы бюллетеньде пайда болуын қамтамасыз етті. 6 тамызда Надер/Гонсалес штабы Айова және Юта штаттарының сайлау бюллетеньдерінде Бейбітшілік және еркіндік партиясының үміткері ретінде көріну үшін жеткілікті қолтаңба ұсынды. Бұл партияның 1970 жылдардан бері Калифорниядан тысқары жерлерге алғаш рет таралуы болды. Алайда партия Айова мен Юта штаттарында сайлауға қатысуға кепілдік беру үшін қажетті дауыс жинауға қол жеткізе алмады. 1968 жылдан бері 400-ден астам кандидат Бейбітшілік және еркіндік партиясының мемлекеттік лауазымға ұсынылуын іздеді. 2016 жылы партияның Калифорния штатының төрағасы Калифорнияның мемлекеттік хатшысына Джилл Стайнды партияның бюллетеніне қоюды сұрады. Стайн да сұраныс білдірді. Алайда мемлекеттік хатшы партияның Калифорниядағы алғашқы сайлау бюллетенінен оны шеттетуге шешім қабылдады. Бейбітшілік және еркіндік партиясының 2016 жылғы президенттікке үміткері Глория Ла Рива сонымен қатар Социализм және азаттық партиясының үміткері болды. Калифорнияның 2018 жылғы губернаторлық алғашқы сайлауында партияда штаттық лауазымдарға үміткерлер тіркелді. Сақтандыру комиссары лауазымына үміткер Бейбітшілік және еркіндік партиясының өкілі Натали Хризи 316 149 дауыс жинады, бұл жалпы дауыс санының 5,0% құрады. 2019 жылы Калифорниядағы Бейбітшілік және еркіндік партиясы ақпан айында тіркелген 76 784 сайлаушыдан қазан айында 90 121 сайлаушыға дейін өсті. Бұл 17,4% өсім Калифорниядағы кез келген саяси партияның ең жоғары өсім деңгейі болды. Соңғы тіркеу статистикалық есептерінде партия тіркеу санында тек өсім байқалды, 2021 жылғы 10 ақпанға қарай 105 535 тіркеуге жетті. 2022 жылғы Калифорния сайлауында Бейбітшілік және еркіндік партиясы Калифорнияның Жасыл партиясымен бірігіп «Сол жақты ынтымақтастық тізімі» құрды, бұл партиялардың штат бойынша әртүрлі лауазымдарға үміткерлерін қолдады. Тізімнің жетекшісі, жазушы Луис Дж. Родригес маусымның 5 күні өткен губернаторлық алғашқы сайлауда дауыс берушілердің 1,8% -ын алды. Штаттық деңгейде ең сәтті үміткер Марко Амарал болды, ол мемлекеттік білім беру меңгерушісі лауазымына үміткер болып, алғашқы сайлауда дауыс берушілердің 8,7% -ын алды. 2024 жылғы АҚШ президенттік сайлауына партия Калифорнияда наурыздың 5 күні «Супер сейсенбіде» міндетті емес пікір білдіру алғашқы сайлауын өткізуді жоспарлап отыр. Партияның президенттік үміткері тамыз айында штаттық орталық комитетпен таңдалады.

"Тәуелсіз" сайлаушылардың қатысуы

2001 жылдың қаңтарынан бастап Калифорния штатында «өзгертілген» жабық алғашқы сайлау жүйесі қолданылып келеді, онда саяси партиялар кез келген партияға мүше емес сайлаушыларға (яғни «тәуелсіздерге») партияның алғашқы сайлауына қатысуға рұқсат беруді немесе бермеуді өздері шеше алады. 14-қадамды қабылдау осы «өзгертілген» жабық алғашқы сайлау жүйесін 2012 жылғы алғашқы сайлаудан бастап АҚШ Президентіне арналған алғашқы сайлаулармен шектеді. 2004 жылғы алғашқы сайлаудан бері Бейбітшілік және еркіндік партиясы «тәуелсіз» сайлаушыларға өз партиясының алғашқы сайлауында дауыс беруге ешқашан рұқсат берген емес.

Конгресс сайлауы

2022 жылы Жозе Кортес Калифорния штатының 51-ші округінен Конгресске өткізілген алғашқы екі сайлауда 3,343 дауыс немесе 2,2 пайыз жинады. 2022 жылы Джон Паркер АҚШ Сенатының алғашқы екі сайлауында 105,477 дауыс, яғни 1,7 пайыз жинады. 2018 жылы Джон Паркер PFP партиясының тізімі бойынша АҚШ Сенатының алғашқы екі сайлауында үкімді иеленуші Дианна Файнштейнге қарсы сайланды. Паркер 12,606 дауыс алды. 1968 жылы Калифорния штатының 7-ші округінен Хьюи П. Ньютон: 12,164 дауыс (7,5%)

Губернаторлық сайлау

Жыл Үміткерлер Дауыстар% Ескермелер1970 Рикардо Ромо65,9541.0% Сайлаудан кейін Раза Юнида партиясына қосылды1974 Элизабет Китли 75,004 1.2% Калифорния либертариандық альянсы қолдады1978 Мэрилин Силз70,8641.0%1982 Элизабет Мартинес 70,3270.9%1986 Мария Элизабет Муньос51,995 1.0%1990 Мария Элизабет Муньос88,7071.3%1994 Глория Ла Рива72,7740.9%1998 Глория Ла Рива59,2180.7%2003C. Т. Вебер1,6260.02%2006Женис Джордан69,9340.8%2010Карлос Альварес92,6370.9%2014Синди Шихан52,707 1.2% Партиялық емес алдын ала сайлау нәтижесі2018Глория Ла Рива16,9590.3% Партиялық емес алдын ала сайлау нәтижесі2022Луис Дж. Родригес124,672 1.8% Партиялық емес алдын ала сайлау нәтижесі