Кіріспе
Темора (/t//ə/'/m//ɔː//r//ə/) – Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Риверина аймағының солтүстік-шығысында орналасқан қала. Штат астанасы Сиднейден оңтүстік-батысқа қарай жатыр. 2021 жылы Темораның халқы 4016 адамды құрады. Темораға Джон Дональд Макканш ат қойған. 1880 жылдың қыркүйегінде ол «Уорвик Аргус» газетіне былай деді:
Вираджури сөздігі (2010) де, абориген сөздерінің Маккуори сөздігі (2006) де «темора» немесе оған ұқсас сөздерді тізімдемейді, бірақ Даргуг тілінің онлайн сөздігі «темора» сөзін «жеке тұрған ағаш» деп анықтайды. Балама ретінде, кельт тілінде бұл «кең көрініс ашатын биік жер» деген мағына беретін терминнен туындаған.
География
Темора Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Риверина аймағының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан және Оңтүстік-Батыс Еңістерінің құрамына кіреді. Темораның теңіз деңгейінен биіктігі метрді құрайды. Айналасы жазықтан толқынды-бедерліге дейін өзгереді. Темораның солтүстігінде Наррабура төбелері мен Богиндера төбелері табиғат қорығы жатыр. Темора Вагга Ваггадан шамамен солтүстікке қарай орналасқан. Ол Канберра мен Гриффитті байланыстыратын Берли Гриффин тас жолы және Албери мен Вагга Вагганы Ньюэлл тас жолымен байланыстыратын Голдфилдс тас жолының бойында жатыр.
Климат
Темораның климаты жылы және орташа, суық, ылғалды қыстары мен ыстық, құрғақ жаздары бар. Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Темора ылғалды субтропиктік (Cfa) және суық жартылай құрғақ (BSk) климат аймақтарының шекарасында орналасқан. Қыстар Австралия стандарттары бойынша салқын, бірақ Батыс Жаңа Оңтүстік Уэльс үшін тән. Шілде айында орташа ең жоғары температура төмендейді, ал орташа ең төменгі температурасы -0,9°C құрайды. Батыстан соғатын ауа массаларының әсерінен бұлтты күндер жиі кездеседі. Теморадағы ең төменгі температура 2018 жылдың 29 тамызында тіркелді, ал ең төменгі ең жоғары температура 1984 жылдың 3 шілдесінде тіркелді. Керісінше, Теморадағы жаздар ыстық және құрғақ, салыстырмалы ылғалдылығы төмен. Орташа ең жоғары температуралар аралығында, ал ең төменгі температуралар аралығында. Ең жоғары температура 2020 жылдың 4 қаңтарында тіркелді. Күнделікті ең жоғары температуралар 1965 жылдан бастап, ал орташа температуралар 1934 жылдан бастап тіркеле бастады.
Тарих
Темора 1847 жылы мал шаруашылығы стансасы ретінде құрылды. Кейіннен аймақта алтын табылып, шағын ауыл пайда болды. Темора пошта бөлімі 1874 жылдың 1 ақпанында ашылды және 1880 жылы Батыс Темора деп аталды. Сол күні қолданыстағы Шығыс Темора бөлімі Темора деп қайта аталды. Алғашқы алтын 1869 жылы табылды, бірақ негізгі алтын іздеу 1879 жылы басталды, оған 20 000-нан астам адам Теморадағы алтын кеніне ағылды. Аймақ 1880 жылдың 4 маусымында алтын өндіріс аймағы деп жарияланды. Құрғақшылық жағдайларға қарамастан, 1881 жылға қарай Темора алтын кені штаттағы алтынның жартысын өндіргендігі айтылады. 1881 жылы Темора алтын кенінен алынған ең жоғары өнім 35 228 унцияны құрады. Ірі алтын табылулар болды, соның ішінде әйгілі «Ана Шиптон» алтын тұтқасы, салмағы 308,35 унция, оның көшірмесі Темора ауылдық мұражайының Тас және минералдар мұражайы бөлімінде сақталуда. Алтын кенінің құлдырауынан кейін Темора халқының саны күрт төмендеді. 1911 жылғы Австралияның алғашқы халық санағы бойынша халық саны 2784 адамды құрады. Темора теміржол стансасы 1893 жылы ашылды. ХХ ғасырдың басында Темора Жаңа Оңтүстік Уэльсте неміс тегінен шыққан адамдар қоныстанған бірнеше жерлердің бірі болды. Темора және Трунгли Холл сияқты айналасындағы аудандарда көптеген неміс тіліндегі жол атаулары бар. Соңғы кезде 1986 жылдан 1996 жылға дейін қаладан солтүстікке қарай 12 км жерде орналасқан Гиджинбунгтегі «Парагон» алтын кенішінде алтын өндірілді.
Ауыл шаруашылығы
Темора Оңтүстік Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының астық өсіру аймағының орталығында орналасқан және штат бойынша ең ірі бидай, рапс, басқа да дәнді дақылдар мен жүн өндірушілердің бірі болып табылады. Австралиядағы екінші ірі бал өндіруші де осы аймақта. Теморадағы өнеркәсіптің көп бөлігі осы ауыл шаруашылығы қызметін қолдауға бағытталған, соның ішінде астық пен жүн сақтау және брокерлік қызметтері, ауыл шаруашылығы техникасын жеткізушілер мен күтім қызметтері, химиялық заттар мен тыңайтқыштарды жеткізушілер және көлік саласы.
Туризм
Қала сонымен қатар Темора авиация мұражайының орналасқан жері, онда ұшақтардың кең ассортименті бар, соның ішінде Австралиядағы жалғыз екі ұша алатын Spitfire ұшағы. Авиация Темора әуежайында орналасқан Темора әуе клубы арқылы жақсы ұсынылған. Әуе клуб GA, RAA және планерлік ұшу мен оқытумен айналысады. Бундавара орталығында ауылдық мұражай және Темора жедел жәрдем мұражайы бар. Ауылдық мұражайда сэр Дональд Брэдменнің алғашқы үйі болған қатты ағаштан жасалған коттедж, бір бөлмелі мемлекеттік мектеп, далалық шіркеу, елдік би залы, баспахана, ұн диірмені, жедел жәрдем станциясы және өрт сөндіру станциясы орналасқан. Қаланың солтүстігінде орналасқан Centenary көлі – су спортын ұнататындарға арналған жасалма орталық, ол моторлы қайықпен жүзу, су шаңғысы, желкендеу, каноэ, айналмалы қайықтарды пайдалану немесе жай ғана жүзуді қамтиды. 55 гектарлық көлде қайық түсіру алабы және көгалдандырылған демалыс аймақтары бар.
Білім
Теморада екі мемлекеттік бастауыш мектеп, бір мемлекеттік орта мектеп және бір католик мектебі, сондай-ақ TAFE кампусы бар. Темора орта мектебі 1952 жылы құрылған, толыққанды білім беретін орта мектеп. Темора орта мектебі академиялық және спорттық жетістіктерімен ерекшеленеді, Риверина аймағындағы ең жақсы HSC нәтижелерін тұрақты түрде көрсетеді. Темора мемлекеттік мектебі Темора қауымдастығында академиялық, спорттық, мәдени және қосымша білім беру бағдарламаларын табысты ұйымдастыруы үшін жоғары бағаланады. Мектеп қала орталығында, Каллаган паркіне, баскетбол стадионы мен бассейне жанында орналасқан. Темора Батыс бастауыш мектебі 1959 жылдың 25 қыркүйегінде Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы сэр Эрик Вудвард тарапынан ресми түрде ашылды. Ол жақын жердегі ата-аналарға ғана емес, сонымен қатар Багдад, Бектрик, Дунвелл, Мимоза, Пукаван, Ярандал, Вильна және Раннок мектептері қызмет еткен аумақтардан да оқушыларды қабылдады. Кейін Дирназер аумағының бір бөлігі де қосылды. Сент-Анн орталық мектебі, Темора, балабақшадан 10-шы сыныпқа дейін білім береді. TAFE NSW Riverina институтының Теморада кампусы бар. Бұл кампус 2010 жылы жаңа орынға көшірілді.
Денсаулық
Темора денсаулық сақтау қызметіне 34 төсектік аурухана кіреді, ол Темора, Бланд, Куламон және Лаклан округтеріне босандыру, хирургиялық және егде саягөгерлерге күтім көрсету қызметтерін ұсынады. Жыл сайын 1700-ден астам науқасқа емдеу жасалады. Жергілікті мамандар физиотерапия, психикалық денсаулық және жаңару кезеңіне көмек көрсету сияқты қоғамдық денсаулық сақтау қызметтерін жүзеге асырады, ал қосымша қызметтерді келуші мамандар ұсынады. Теморада екі медициналық практика, екі стоматологиялық клиника, бір подиатр, екі физиотерапия орталығы, екі дәріхана және медициналық диагностика орталығы (Alpenglow) бар. Жаңа аурухана салу жоспарлануда.
Жол
Темора Голдфилдс жолының [B85] және Берли Гриффин жолының [B94] тоғысқан жерінде орналасқан. Голдфилдс жолы Вагга-Ваггадан Батыс Уялонгқа дейін солтүстік-оңтүстік бағытында өтеді және Олбери мен Брисбен арасындағы басты маршрут болып табылады. Берли Гриффин жолы Гриффитті Ясс қаласының солтүстік-батысындағы Хьюм тас жолымен қосып тұрады.
Темір жол
Темора теміржол станциясы Каргелиго көлінің теміржол желісінде орналасқан. Ол 1893 жылы ашылды. Қазіргі уақытта Темора округтік кеңесі оны туристік және жастар орталығы ретінде пайдалану үшін қайта жаңарту жұмыстарын жүргізіп жатыр. Каргелиго көлінің теміржол желісі Коттамундрадағы Басты Оңтүстік желісінен бөлініп, солтүстік-батыс бағытта Каргелиго көлінің кішкентай қаласына дейін созылады. Бұл желі негізінен астық тасымалы үшін қолданылады, бірақ 1983 жылға дейін жолаушылар тасымалы да жүргізілді. Темора–Рото теміржол желісі – бұл ішінара жабық теміржол желісі. Ол Темора қаласындағы Каргелиго көлінің желісінен бөлініп, Риверинаның солтүстік бөлігі арқылы батысқа қарай Гриффит және Хиллстон қалаларына дейін жетеді. Брокен-Хилл желісімен байланыс ел ішіндегі балама маршрут құрды, бірақ оның толық мүмкіндігі пайдаланылмады, ал Хиллстоннан әрігі желі төмен сапалы "пионерлік" стандарттар бойынша салынды.
Ауа
Темора әуежайы жеңіл, бір қозғалтқышты ұшақтардан бастап, Boeing 737 сияқты тар корпусты лайнерлерге дейін әртүрлі ұшақтарды қабылдай алады. Қазіргі таңда әуежайға тұрақты жолаушылар рейстері жоқ. Әуежайда авиация мұражайынан өзге, адамдар өз аулаларына ұшақ ангарымен үйлер салған тұрғын үйлер да бар.
Қоғамдық көлік пен велосипедпен жүру
NSW TrainLink пойыздары Сидней мен Мельбурн қалаларынан Кутамундра теміржол станциясына дейін қатынайды, онда жолаушыларды Темораға жеткізетін автобус қызметі күтіп тұрады. Мельбурнға бағытталған пойыз Ваггада тоқтайды, ол Аделаидаға қосымша байланыс ұсынып тұрады. Теморада қаладан Centenary көліне дейін тас жолдан тыс велосипед жолы бар. Сондай-ақ Теморада қарапайым велосипед жолдары да бар.
Басып шығару
Temora Independent Темoра қаласында жарық көреді. Таралым аймағына Темoра, Куламон, Ария Парк, Ардлетан, Бармедман, Ганмейн, Маррар, Стокинбингл, Бареллан және Куандиалла кіреді.
Радио
TemFM 102.5 (Temora & District Community Radio) – Темора және айналасындағы аудандағы халықты ақпараттандыру және көңіл көтеру мақсатында Теморада орналасқан қоғамдық радиостанция.
Видео
Сегіз дәрігердің үшеуі зейнетке шығуға байланысты, қала жаңа дәрігерлерді іздеу үшін "Ұлы дәрігерлер іздестіруі" деген видео үндеу жасады.