Кіріспе

1980 жылы Педро Альмодовар түсірген «Пепи, Луси, Бом» (ісп. Pepi, Luci, Bom; сонымен қатар «Пепи, Луси, Бом және анасы сияқты басқа қыздар» және «Пепи, Луси, Бом және үйіндідегі басқа қыздар» деп те аталады) – 1980 жылғы испандық қара комедиялық фильм, сценарийін Педро Альмодовар жазған және режиссерлік еткен. Кармен Маура, Ева Сива, Аляска және Феликс Ротата бас рөлдерде ойнаған. Фильмнің сюжеті үш дос – тәуелсіз, заманауи Пепи, ұяң, мазохистік үй шаруасындағы Луси және лесбиянка панк-рок әншісі Бомның шалқыған оқиғаларын баяндайды. «Пепи, Луси, Бом» – Альмодовардың толық метражды алғашқы фильмі. Ол 16 мм форматында түсіріліп, кинотеатрларда көрсету үшін 35 мм форматына көшірілді. Бұл фильм «Мадридтік қозғалыс» кезеңінің символына айналды, ол мәдени және сексуалдық еркіндік сезімімен ерекшеленеді.

Сюжет

Мадридте тұратын жас тәуелсіз әйел Пепи суперменнің стикерлер альбомын толтырып жатыр, ол күттірместен көрші полиция қызметкерінен келіп, көшеден бинокль арқылы оның марихуана өсімдіктерін көріп, оған шымшылдық жасады. Пепи анальдық жыныстық қатынас жасау ұсынысымен оның үндемеуін сатып алуға тырысады, бірақ оның орнына полиция қызметкері оны зорлайды. Өкінішке қарай, Пепи өзінің досы Бомды, жасөспірім панк әншісі мен оның тобы Бомитониді (Бом мен Тони және сонымен қатар "вомитони" немесе "үлкен құсу") полиция қызметкерін ұрып-соғуды ұйымдастырады. Бір күні кешке Пепидің достары мадридтік киім киіп, сарсуела әнін шырқап, оны аяусыз ұрып-соғады. Алайда, келесі күні Пепи олардың полиция қызметкерінің жазықсыз егіз бауырына қателесіп шабуыл жасағанын түсінеді. Пепи үрейленбей, кек алудың күрделі түрін таңдап алады. Ол полиция қызметкерінің үйреншікті әйелі Лучимен, Мурсиядан, тоқу сабақтарын алу абыройымен дос болады. Пепидің идеясы - Лучиді бүлдіріп, оны әйелін ұрып-соққан полиция қызметкерінен алып кету. Бірінші тоқу сабағы кезінде Пепидің досы Бом пәтерге келіп, бәсекке барады. Бұл Лучидің ыстық сезімде болғандықтан, Бом креслоға тұрып, Лучидің бетіне несеп тастауы керек деген ұсынысқа әкеледі. Бомның агрессивті мінез-құлқы Лучидің мазохизмін қанағаттандырады және екі әйел ғашықтар болады. Үйінде Лучи күйеуімен айтысып, оның Пепиге жасаған әрекетіне шағымданады. Ол оны қамшылап, лақтырып тастаумен қорқытқанда, жаңаша бостандық сезініп, Люси күйеуі мен үйін тастап, Боммен бірге тұрады. Пепи, Лучи және Бом атты үш дос Мадридтің жасөспірімдер сахнасына шомылды, тойларға, клубтарға, концерттерге қатысады және қорқынышты кейіпкерлермен танысады. Концерттердің бірінде Бом өзінің тобы Бомитониспен бірге "Мурсианская шлюха" ("Мурсиялық жезөкше") атты ән айтады. Лучи оның мақтанатын фаннисі болады. Бір партияның басты ерекшелігі - бұл үлкен, ең нәзік, ең шектен тыс пенис іздейтін Erecciones Generales (Жалпы эрекция) деп аталатын пенис өлшемі байқауы. Жеңімпаз қалағанын, қалай қалағанын, кіммен қалағанын жасауға мүмкіндік алады. Ол Лусиді оральдық жыныстық қатынас жасауға таңдап алады, бұл оны тойдағы ең қызғанышқа толы әйел етеді. Ақырында Пепи жұмыс іздеуге мәжбүр болады, өйткені әкесі оның табысын тоқтатуға шешім қабылдайды. Ол жарнамалық жарнамалар үшін шығармашылық жазушы болады, терлеу, күрем күтіміне арналған куклалар мен зәрді сіңіретін және дилдо ретінде екі есеге теңейтін көпфункционалды іш киім жарнамаларын жасайды. Пепи сондай-ақ Лесбиянка ғашықтар Лучи мен Бомның оқиғасы болатын сценарий жазуға кіріседі. Шовинист полиция қызметкері өз әйелін қатты іздеп жүр. Осы арада ол өзінің егіз інісі Хуанға ғашық болған надан көршісі Шаритодан пайдаланып қалады. Хуан болып жүріп, полиция қызметкері Шаритоны шапалақпен шауып, сосын жыныстық қатынасқа түседі. Ақырында полиция қызметкері Люциді дискотекадан шығып келе жатқан кезде тауып алады және оны екі досынан ұрлап алады. Ол Люсиді ауруханаға жіберген, онда Пепи мен Бом оны көріп кетеді. Олар Люцидің жоғалғанын тез түсінеді. Ол өзінің ең жақсысына - садистік және қатыгез күйеуіне қайтпақшы. Оның қатыгездігі Лучидің әрқашан қалаған немесе оған дағдыланған нәрсесі. Аурухана төсегінде көкжиегі мен таспамен байланған Лучи Бомға өзінің зорлық-зомбылық өмірін қайтаруын айтады. Бом Лусисіз жоғалып кетеді және поптың да сәннен шығып қалғанын айтып өкініп отыр. Пепиде екі мәселенің де шешімі бар. Бом Пепимен бірге жансакшы болып, "болеро" әнін айта бастауы керек.

Кастинг

Кармен Мора Пепидің басты рөлін сомдады, ал Феликс Ротаета зорлық-зомбылық көрсеткен полиция қызметкерінің рөлін ойнады. Екеуі де фильмнің дамуына зор үлес қосты. Маура бұған дейін де танымал актриса болған, Фернандо Коломның "Тайгри де паппер" (1977) фильмінде сәттілікке жеткен. Ол Альмодовар мансабының алғашқы жартысында оның негізгі актрисасы болды. Бом рөлін Аляска ойнайды, ол сол кезде жасөспірім панк әншісі болатын және өзі ойнаған кейіпкерге шабыттандырды. Гара өнерлік есім ретінде Алясканы таңдады. Ол әнші ретінде сәтті мансапқа ие болды, бірінші Аляска y Динарама тобында, кейін Фангория тобында өнер көрсетті. Көптеген актерлер, кіші рөлдерде ойнаған, Альмодовардың келесі фильмдерінде маңызды рөлдерге ие болды: Кити Манвер ("Жүйкесі бұзылудың алдындағы әйелдер") ыстық мінезді, андалузиялық рок әншісін ойнайды; Джульетта Серрано ("Қараңғы әдеттер"); Сесилия Рот ("Анам туралы бәрі"); Фабио Макнамара ("Қиялы лабиринті"), әнші және суретші, трансвестит Avon өкілінің рөлін ойнайды; Кристина Санчес Паскуал ("Қараңғы әдеттер") гомосексуалға үйленген, сақалы бар, дауысы жоғары әйел рөлінде, Теннесси Уильямстың "Ыстық мейрамханадағы мысық" пьесасының пародиасында пайда болады. Асумпта Сернаның ("Матадор") сөйлемейтін эпизоды бар, ал Альмодовар өзі жалпы эрекция байқауында жүргізуші ретінде көрінеді.

Түсірілім

Пепи, Лучи, Бом - Альмодовардың алғашқы көркем фильмі. Ол бұған дейін Super 8 түсірген қысқа фильмдерінде ғана, Саломе 16 мм қысқа және Super 8 Folle, folle, fólleme, Tim (1978) (Fuck Me, Fuck Me, Fuck Me, Tim) көркем фильмінде түсірген, олардың ешқайсысында саундтрек болған жоқ. Пепи, Лучи, Бомның пайда болуы 1978 жылы El Víbora журналында жарияланған General Erections деп аталатын Альмодовардың әңгімесі болды. "Жалпы эрекциялар" - 1977 жылы Испанияда өткен жалпы сайлаудың комедиялық пародиясы. Бұл әңгімені киноға айналдыру идеясы Лос-Голиардос театралды тобымен бірлесіп жасаған жұмысынан пайда болды. Жан-Поль Сартрдың "Қылай қолдар" атты кішкентай ролімен бірге өнер көрсеткен Альмодовар Маура мен Ротатамен кездесті, олар оны "Жалпы эрекция" фильмін жасауға шақырды. Алмодовар әңгімені қайта жазып, Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón (Pepi, Luci, Bom және басқа қыздар үйінді) деп атады. Бастапқы бюджет тек 500 000 песта болды, Маура мен Ротата жинауға көмектесті. Ол кезде Альмодовар Испанияның ұлттық телефон компаниясы Telefónica-да әкімшілік қызметкер ретінде жұмыс істеген, сондықтан атыс демалыс күндері еріктілер тобымен өтті. Студияның қолдауысыз, Альмодовар көп жерде түсіруді қолдануға мәжбүр болды. Фильмде де көрінеді гей поп суретшілері Костустың (Хуан Карреро мен Энрике Ная) өмірдегі резиденциясы Лучи мен Бом өздерінің үйін құрған орын ретінде қызмет етті. Атыс 1978 жылы басталып, бір жарым жыл бойы жалғасты. Қаржылық мүмкіндіктердің жоқтығына байланысты, 50 минуттан тұратын фильмді шығару үшін бір жыл қажет болды. Бұл коммерциялық таратудың ұзақтығына жеткіліксіз болды. Алмадоварға көбірек ақша қажет болды, ал каталондық продюсер Пепон Короминаның қолдауымен Альмодовар тағы 30 минут фильм түсіріп, 1980 жылдың келесі алты айында түсірілді. Фильм 16 мм-ден 35 мм-ге дейін бұрғыланды. Екіпаждың тәжірибесі жоқ еді, оператор кейбір бастарды кесіп тастады, әсіресе эрекция байқауының жалпы көрінісі кезінде. Ұзақ және ығы-зығылы атыс сабақтастық мәселелерін тудырды. Фильм түсірілімдері басталған кезде Аляска 15 жаста, ал түсірілім аяқталған кезде ол 17 жаста болатын. Пепи полиция қызметкеріне есікті ашуға бара жатқан алғашқы көрініс 1979 жылдың маусым айында түсірілді, ол оны 1979 жылдың желтоқсанында ашты және олар 1980 жылдың маусым айында бірге отырды.

Қабылдау

Фильмнің премьерасы 1980 жылы 19 қыркүйекте Сан-Себастьян халықаралық кинофестивалінде жаңа режиссерлерге арналған бөлімде өтті. Кейін ол тәуелсіз схемаларды аралап, төрт жыл бойы Мадридтегі Альфавиль театрының кешкі көрсетілімінде болды. Испаниядағы сын-пикирлер негізінен фильмнің қарапайымдылығы мен еріншек әзіл-сықағына қарсы болды. Педро Креспо консервативті ABC газетінде фильмді "заманауи тілге айналған ескі дәстүрлі еріншек комедияның өзгеруі" деп сипаттады. Диего Галан El País басылымында фильмді мақтап, қорытындылай келе: "Біз таңғажайып және осы уақытқа дейін бірегей жұмыстың куәсіміз. Алмодовар өзінің алғашқы толық метражды кәсіби фильмін түсірді және осылайша біздің ақымақ қоғамымыздың ең құрметке ие табуларын бұзды". Испанияның "El Periódico" газетінде Альмодовар "сапасыз фильмдерді қасарысып қорғаған" деп жазылған. Pepi, Luci, Bom 1992 жылы Америка Құрама Штаттарында, Алмодовар атақты арт-хаус кинорежиссері болғаннан кейін ғана жарық көрді. Фильмге американдық сыншылардың реакциясы жалпы алғанда жауыздыққа ұласты. Ол жалпы тақырыптық және формальды сәйкессіздік үшін сынға алынды. The New York Times газетінің журналисі Джанет Маслин фильмді "жауын-шашындағы әзіл-сықақ, күлкілі зорлау көрінісі және үй фильмдерінің нашар кинематографиясы үшін танымал болған күлкісіз комедия" деп санады. Ол Альмодовардың "батыллығы өте жасөспірімдік түрдің шок қасиетімен шектеледі және көрінгеннен гөрі жақсы сипатталған бұрылыстарды ойлап табуға мүмкіндік береді" деп тапты. Фильмнің құны 6 миллион песета (шамамен 36 000 евро) болды және Мадридте алғашқы релизінде 43 миллион песета (260 000 евро) жинады. Китч элементтері, кемпи стилі, шатастыратын әзіл-сықағы және ашық жыныстық қатынасы бар фильм өз заманының мәдени қозғалысының символына айналды, La Movida Madrileña. Ол өзінен кейін табынушыларды жинап, Альмодоварды провокатор ретінде танытты.

Тақырып

Фильмнің басты тақырыбы – әйелдердің қайтпас қайраттылығы, тәуелсіздігі және бірлік-жарастығы – Альмодовардың бүкіл өміріндегі шығармашылығында үнемі кездеседі, бірақ оның кейінгі, жетілген фильмдерінде одан да жақсы көрсетілген. "Жүйкесі бұзыла жаздағы әйелдер" (1988), "Анам туралы" (1999) және "Волвер" (2006) фильмдеріндегідей, Пепи мен Бом да өздерін-өздерімен қамтамасыз етеді, тәуелсіз, ал олардың достығы кез келген жыныстық немесе махаббат сезімінен артық деп көрсетіледі. Ал ер адамдар болса, Пепидегі полицей, "Волвердегі" Лучи мен Бомның зорлық-зомбылық көрсеткен күйеуі немесе "Жүйкесі бұзыла жаздағы әйелдердегі" Пепаның адалсыз жары сияқты, көрінбейді немесе жағымсыз бейнеленеді. Бом мен Лучи лезбиян жұп болғанымен, олардың оқиғасы Пепи мен Бомның достығына қарағанда маңызды емес. Бұл екеуінің достығы берік болып қала береді, ал Бом мен Лучидің қарым-қатынасы Лучи күйеуімен зорлық-зомбылыққа толы гетеросексуалдық өмірге оралғанда аяқталады. Екі сахна Пепи мен Бомның жақындығын басты орынға шығарады. Лучидің қиын жағдайдағы үйіне қарамастан, Пепи Бомның сүйікті тағамын – Бакалао ал пил пилді дайындап жатыр. Фильм екі дос бір-бірін қолдап, бірге жаңа өмірге қадам басатын жақсы жағдайда аяқталады. Сондай-ақ фильм Альмодовардың туындыларында жиі кездесетін тақырыптарды қамтиды: жыныстық ерекшелік, есірткіге тәуелділік және поп-мәдениетке құштарлық.

Жанр

Алмодовардың фильмдерінің ішінде «Пепи, Люси, Бом» – оның тұңғыш туындысы, комедияны жанр ретінде ең нақты бейнелейді. Қалған фильмдерінің барлығында (мүмкін, 2013 жылғы «Мен қатты қуаныштымын!» фильмінен басқа) мелодрамалық элементтер кездеседі. Кейіпкерлер комикалық архетиптер ретінде бейнеленген. Пепи – тәуелсіз, зерек, қазіргі заманғы әйел. Содан кейін, жаман мінезді радикал полицей бар. Бом – бұзық, көтерілісшіл жасөспірім, ал Люси – зорлық көрген үй шаруасының әйелі болып көрсетілген. Фильмнің аматорлық түсірілуі және оның қабақты юморы да Альмодовардың өзге фильмдерінен ерекшелендіреді. Ал Альмодовардың келесі фильмі – «Күшті құштарлық лабиринты» (1982) фильмінде де комикалық элементтер осы деңгейде тікелей көрсетілмейді. Ол кезде сюжеттік құрылымы мен түсірілім сапасы да алғашқы фильмінен едәуір жақсарған еді.

Талдау

Фильмнің комикстік бастауы оның еркін құрылымында, провокациялық қисық сөздерінде және испан суретшісі Сесепе жасаған титрлерде көрінеді, ол сол кезде La Movida Madrileña қозғалысының белгісіз мүшесі болған. Фильм қаржылық және техникалық қиындықтарға тап болды: Альмодовар әзілдеп былай деді: «Фильмде бір-екі кемшілік болса, ол аяқталмаған фильм деп есептеледі, ал техникалық ақаулар көп болса, ол стиль деп аталады. Мен фильмді жарнамалағанда осылай айтқанмын, бірақ бұл шындыққа жақын деп ойлаймын». Стильдік тұрғыдан фильм Пол Морриссидің алғашқы фильмдеріне және, ең бастысы, Джон Уотерстің «Розовые фламинго» (1972) фильміне қарыз. Альмодовар көрерменді күтпеген, соққы беруші жағдайлармен кездестіреді, оның ішінде тоқу сабағы кезінде лесбияндық алтын душ сахнасы бар. Фильмдердің техникалық және сюжеттік кемшіліктері айқын, әсіресе Альмодовардың кейінгі, жақсартылған және күрделі туындыларымен салыстырғанда. Дегенмен, фильм өзінің заманының рухын, La Movida Madrileña қозғалысын бейнеледі, Мадридті кез келген нәрсеге рұқсат етілген, қызықты қала ретінде көрсетеді. Фильм жастар мәдениетіне ден қояды, оны жабайы, жеңілтек, оқиғаға құмар және табулардан азат деп көрсетеді. Полиция қызметкерінің оңшыл саяси символизмі мен ескі мачолық көзқарасы – франкистік қоғамның жоғалып бара жатқан бейнесін көрсетеді және ол жағымсыз жағдайда бейнеленеді. Пепи мен Бом – Испанияның заманауи әйелі, азаттық алған демократиялық Испанияның жаңа, батыл бейнесі. Лучи – ескі және жаңа Испанияның арасындағы тұтқын болған, өзін құрбан ететін испандық үй шаруасы. Ол – өткеннің қатыгездігіне құштар мазохист. Жыныстық идентификация шекараларын бұза отырып, Альмодовардың көптеген фильмдерінде трансгендерлік кейіпкерлер кездеседі. Мұнда Альмодовардың глэм-рок пародиалық дуетіндегі әнші әріпесі Фабио Макнамара ойнаған Рокси атты драг-квин бар. Фильмдегі комедиялық элементтер жақсы талғамға қайшы келеді және тікелей ұсынылады. Альмодовар қырық жастағы дәстүрлі үй шаруасының әйелі мен бүлікшіл панк-жасөспірім арасындағы ерекше жыныстық қатынасқа тоқталмайды, ол ешқандай үкімсіз, қалыпты жағдай ретінде ұсынылады. «Pepi, Luci, Bom» – әуесқойлық фильм екені анық; жаңадан бастаған режиссер Альмодовар оны жасаған кезде өнер шеберлігін үйренді.

Саундтрек

Фильм Литтл Неллдің "Do the Swim" әнімен басталады, ол Джим Шарманның 1975 жылғы "Рокки қорқынышты сурет шоуы" фильмінің қосымша актрисасы және әншісі. Фабио Макнамара жазған "Murciana marrana" атты контркультуралық ән Аляска және Лос Пегамоидс орындауында, қисық сөздер мен абсурдтықпен ерекшеленіп келеді. Фильм чилилік әнші Монна Беллдің "Estaba escrito" атты латын Америкасы әнімен аяқталады.

DVD-нің шығарылуы

Пепи, Лучи, Бом 2-ші аймақ DVD-де испан тілінде, ағылшын тіліндегі субтитрлермен қол жетімді. Ол Ұлыбританияда «The Almodóvar Collection (Vol. 1)» жинағының бөлігі ретінде шығарылды. Фильм АҚШ-та DVD форматында жарық көрген жоқ.