Коусатта тайпасы: тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Американың түпкілікті халықтары

Кушатта – мұскогия тілінде сөйлейтін американдық түпкіліктік халық, қазіргі кезде негізінен АҚШ-тың Луизиана, Оклахома және Техас штаттарында тұрады. Кушатталар алғаш рет еуропалықтармен кездескенде, олардың Кушатта мекендері қазіргі Теннесси, Джорджия және Алабама штаттарында орналасқан. Олар ұзақ жылдар бойы Алабама халқымен тығыз байланыста болып, аралас некелер құрған, олар да Крик Конфедерациясының мүшелері. Коасати тілі Алабама тілімен туыс, ал Микасуки тілімен өзара түсініседі. 1763 жылдан кейін еуропалық отарлаудың күшеюі және Жеті жылдық соғыстағы француздың жеңілісі салдарынан Кушатталар батысқа қарай Миссисипи, Луизиана және Техасқа көшуді бастады, бұл аймақтар сол кезде испан билігінде болған. Олар 19 ғасырдың басына дейін осы аймақтарға қоныстанды. 1830 жылдары Кушатта және Алабама халқының бір бөлігі басқа мускоги халықтарымен бірге «Үндістерді көшіру» шарасы аясында батысқа, Үндістан аумағына (қазіргі Оклахома штаты) көшірілді. Бүгінде Кушатта халқы үш федералды мойындалған тайпаға жатады:
Оклахома штатының Ветумка қаласындағы Алабама Куассарте тайпалық қаласы
Луизиананың Кушатта тайпасы.
Техастың Алабама Кушатта тайпасы.

Тіл

Коасати тілі – мускоги тілдерінің Апалачи-Алабама-Коасати тармағының бір бөлігі. 2000 жылы шамамен 200 адам осы тілде сөйлеген, олардың басым бөлігі Луизиана штатында тұрады. Тіл латын әрпімен жазылады.

Этноботаника

Тәтті мәңгілік (Pseudognaphalium obtusifolium) жапырақтарының қайнатылмасы қызбаға қарсы қолданылады. Кушатта тайпасы бұрын қызбасы бар адамдарды осы қайнатылмамен шаюшы еді.

ХХ ғасырдан бүгінгі күнге дейін

Оклахома штатының Ветумка қаласындағы Алабама Квасарте тайпалық қаласы 1936 жылғы Оклахома Үндістерінің әл-ауқатын жақсарту заңы қабылданғаннан кейін 1939 жылы федералдық тануға қол жеткізді. Оның халқы 1830 жылдары Алабамадағы өздерінің қаласынан Үндістан аумағына бірлесіп көшіп келген қауымның ұрпақтары еді. Олар бірігіп қоныстанды және тайпалық қалалық ерекшеліктерін сақтап келді. Бұған қоса, олардың халқы федералдық деңгейде танылған Мускоги (Крик) ұлтының қос азаматтығын иеленеді, бұл Крик конфедерациясының кең ауқымды ұрпақтарын білдіреді. Оның тіркелген халқы 380 адамды құрайды. 1972 жылы Луизиана штатының Кушатта тайпасы штаттық тануға қол жеткізді. Бір жыл өткен соң федералдық тану мәртебесіне ие болды. Тайпа тарихи 18 және 19 ғасырлардағы өздерінің отанына жақын орналасқан резервацияны сатып алды. Бұл жер АҚШ Ішкі істер министрлігімен тайпа атынан сенімділікпен сақталады. 20 ғасырда Луизианадағы Кушатта халқы резервациядағы тайпалық шаруашылықтарда күріш пен ракушка өсіруді бастады, қазіргі халықтың көп бөлігі осы жерде тұрады. Шамамен 200 адам Кушатта тілінде сөйлейді. 21 ғасырдың басында оны үйренуші жастардың саны азайды, сондықтан тайпа тілді сақтау жұмыстарын жүргізуде. 20 ғасырдың соңынан бастап және үндістердің өзін-өзі анықтау құқығының артуымен көптеген американдық тайпалар өздерінің резервацияларындағы егеменді аумақтарда ойын-сауық казиноларын құру арқылы табыс көзінің жаңа түрін дамытты. Өздерінің ойын бизнесін бастаған және жекеменшік ойын бизнесін реттеген штаттар мен федералдық үкімет үндістердің ойын бизнесін бақылау үшін заңдар қабылдады, олар штаттық заңнамаға сәйкес болуы тиіс. Мұндай кірістер штаттармен салына бермейді, бірақ тайпалар көбінесе штаттық инфрақұрылымға және басқа да активтерге деген сенімін білдіре отырып, кірістің бір бөлігін бөлісу туралы штаттармен келісімдер жасайды. 1990 жылдары Луизиана Кушатта тайпасы өздерінің резервациясында казино құруға көмектесу үшін лоббист Джек Абрамоффты жалдады. Олар оның манипуляцияларының құрбаны болды, өйткені ол олардан жоғары төлемдер алды, бірақ олардың атынан осы жобаны федералдық немесе штаттық деңгейде мақұлдату үшін жұмыс істеген жоқ. Соңында ол жасаған әрекеттері үшін сотталды. Осыдан кейін Луизиана Кушатта тайпасы өздерінің резервациясында ойын бизнесін құрды. Сондай-ақ, олар кейбір тауарлардың салықтан босатылған сатылымын ұйымдастырып, қосымша табыс табады. Техас штатының Алабама Кушатта тайпасы 1987 жылы федералдық тануға қол жеткізді. Тайпа Ливингстон қаласына жақын орналасқан резервацияны сатып алды, ол 19 ғасырдың басында олар қоныстанған жері болды. Оның тіркелген азаматтарының саны 1100 адамды құрайды.

The Alabama Quassarte Tribal Town in Wetumka, Oklahoma, achieved federal recognition in 1939, following passage of the 1936 Oklahoma Indian Welfare Act. Its people were descendants of a community that had moved as a group from their town in Alabama to Indian Territory in the 1830s. They settled together and maintained their tribal town identity. In addition, its people have dual citizenship in the federally recognized Muscogee (Creek) Nation, representing descendants of the broader Creek Confederacy. It has an enrolled population of 380. In 1972, the Coushatta Tribe of Louisiana achieved state recognition as a tribe. A year later it gained federal recognition. The tribe has acquired of reservation near its historical 18th and 19th century homeland. This land is held in trust on the tribe's behalf by the United States Department of the Interior. In the 20th century, the Coushatta people in Louisiana began cultivating rice and crawfish on tribally owned farms on the reservation, where most of the current population resides. An estimated 200 people of the tribe still speak the Coushatta language. In the early 21st century, fewer young people are learning it, so the tribe is working on language preservation. Since the late 20th century and the rise in Indian self determination, many Native American tribes have developed a new source of revenue by establishing gaming casino on their reservations which are sovereign territories. States, which had begun their own gaming operations and regulated private ones, and the federal government have passed legislation to control Indian gaming, which must conform to what exists by state law. While such revenues are not taxable by the states, tribes often negotiate agreements with the states to share some portion of income, in recognition of their reliance on state infrastructure and other assets. In the 1990s, the Coushatta of Louisiana hired the lobbyist Jack Abramoff to assist in establishing a casino on their reservation. They were victims of his manipulations, as he charged them high fees but did not work on their behalf to gain federal or state approval of such development. He was ultimately prosecuted for his actions. Since then, Louisiana Coushatta have established gaming on its reservation. It also has state tax–free sales of certain items to raise revenues. The Alabama Coushatta Tribe of Texas achieved federal recognition in 1987. The nation acquired a reservation near Livingston, Texas, its homeland since settling in this area in the early 19th century. It has 1,100 enrolled citizens.