Кіріспе
Mark I-ден Mark V-ге дейінгі жеңіл танктер – аралық кезеңде британдық армия үшін Vickers компаниясы жасаған, байланысты танк үлгілерінің сериясы. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар арасында британдықтар ұқсас жеңіл танктер өндірді. Олар оқу-жаттығуларда және 1941 жылғы Шығыс Африка жорығында Оңтүстік Африка армиясы сияқты Британ империясының бөлімшелерімен шектеулі қақтығыстарда қолданылды. Барлығы шамамен бірдей салмақта болып, жолдарда және қиыр жерде шамамен бірдей жылдамдықпен жүре алатын. Британдықтар өздерінің жеңіл танктерін көбінесе басқа жеңіл танктерден басқа ештеңеге қарсы қолдануды күтпеді, сондықтан қару-жарағы тек пулеметтен – .303 дюймдік немесе .5 дюймдік (12,7 мм) оқтарды атуға қабілетті Vickers пулеметтерінен тұрды. Серіппелі жүйесі богилердегі Horstmann спиральді серіппесінен жасалған. Қозғалтқышы Meadows алты цилиндрлі бензинді қозғалтқыш болды. Mk V-ке дейін оларды жүргізуші-командир және пулеметші басқарды. Mk V-те жүргізуші, пулеметші және пулеметке көмектесетін командир болды. Әртүрлі үлгілер салыстырмалы түрде аз санда өндірілді. Mark V-ке қарай жоба жақсартылып, соғысқа дайындықпен британдық армияны кеңейту бағдарламасы үшін таңдалған Mk VI жеңіл танк үлгісіндегі соңғы жетістікке жетті. Light Tank Mk VII "Тетрарх" және Light Tank Mk VIII "Гарри Хопкинс" сияқты келесі үлгілер Vickers компаниясымен өндірілді, бірақ Mk I-ден Mark VI-ға дейінгі жеңіл танктер сериясымен байланысы жоқ.
Танкеттер
1920 жылдардың соңындағы тәжірибелік механикаландырылған күштердің қызметінен кейін британдық армия екі жеңіл табанды көлік қажет екенін анықтады: біреуі жаяу әскерге пулемет тасу үшін, екіншісі Корольдік танк корпусы үшін мұнаралы. Карден Ллойд танкеті жаяу әскер көлігіне айналды, сонымен бірге Карден жеке түрде бірнеше жеңіл, екі адамдық танк дизайндарын жасады. Карденнің VII үлгісі армияның жеңіл танк прототипі ретінде қабылданды. Осы кезде Карден Ллойд Виккерс Армстронг компаниясының құрамына кірді. Бірінші жеңіл танктердің тек бірнеше ғана данасы салынды және олар тікелей қолданылмаса да, келешектегі жетілдірулер үшін пайдалы ақпарат берді. VII үлгісі – Meadows қозғалтқышымен жабдықталған, пулеметпен қаруланған шағын көлік болатын. Оның максималды жылдамдығы – екі дөңгелекті, жапырақ серіппелі екі шасси, әр жағынан сыртқы тіреу арқалықтарымен күшейтілген. VII үлгісі барлау машинасы және жылдам пулемет позициясы ретінде қарастырылды, ол Карден Ллойд танкеттері сериясының соңғы кезеңі болды. Карден Ллойд танкеті – Универсалды тасымалдағыштың прототипі болды.
Танк, жеңіл, Mk I
Mark I Карденнің Mark VII танкетінен бірнеше тұрғыдан ерекшеленді. Сыртқы серіппелік арқалық корпустың тіректерін күшейту арқылы алынып тасталды. Бұрышты мұнара цилиндрлі конструкциямен ауыстырылды, бірақ әлі де 0.303 Vickers пулеметімен жабдықталды. Оған "негізгі" броня берілді, салмақ артты және максималды жылдамдық төмендетілді. Meadows қозғалтқышы төрт жылдамдықты беріліс қорабы арқылы алдыңғы жетек доңғалақтарына қуат жеткізді. Басқару бір жаққа жетекті ажырату және бұрылысты күшейту үшін тежеудің үйлесімі болды. Жол тізбегі артқы бос дөңгелекпен керілді – ол жетек дөңгелегімен бірдей биіктікте орналасқан, бұл британдық танк құрылымында жаңалық болды – және үш ролик арқылы қайтарылды. Mark IA үлкен конструкцияға және пулеметпен жұмыс істеуге ыңғайлы болу үшін үлкен мұнараға ие болды. Horstmann серіппесі көлденең спиральді серіппелермен Mark I-дің жапырақты серіппелерін алмастырды. Бұл шарттар орташа болғанда тегіс жүруді қамтамасыз етсе де, белгілі бір жағдайларда серіппелер бақылаусыз секіруге себеп болуы мүмкін. Сондай-ақ, қозғалтқыш Ricardo дизельді қозғалтқышымен ауыстырылды.
The Meadows engine drove the tracks though a four speed gearbox to the front drive wheels. Steering was a combination of de clutching the drive to one track and braking to tighten the turn. The track was tensioned by a rear idler—which, being set at the same height as the drive sprocket, was new in British tank designs—and returned over three rollers. The Mark IA had a larger superstructure and a larger turret to give room for operating the machine gun. Horstmann suspension with horizontal coil springs replaced the leaf springs of the Mark I. Although it could give an easy ride under moderate conditions, the springs could, under certain circumstances, cause an uncontrollable bounce. The engine was also changed to a Ricardo diesel engine.
Танк, жеңіл, Mk IV
Mark IV оқу-жаттығуларда қолданылды, салмағы шамамен бес тоннаны құрады. Бұл модельдерде екі адамнан тұратын экипаж болды және олар Vickers автоматтарымен қаруланды. Жүйретін дөңгелектер алынып тасталды, ал боги дөңгелектері қайта орналастырылды. Бұл жобада тағы да Meadows компаниясы жасаған 90 а.к. қуаты бар қозғалтқыш пайдаланылды. 29 Mk IV A нұсқасы Үндістанға жіберілді. Британдық 9-шы бронеавтомобиль және жеңіл танк ротасы, Корольдік танк корпусы Vickers Carden Loyd Mk. IV жеңіл танктерімен жабдықталды. Олар Үндістанның Солтүстік-Батыс шекарасына жіберілді және 1936-1939 жылдар аралығында сол таулы аймақты мекендеген тәуелсіз Паштун тайпаларына қарсы Вазиристан науқанына қатысты. Олар діни көшбасшы Мирзали Ханның басшылығымен партизандық тактиканы қолданып, тықсыру шабуылдары жасады және жақсы жаттығудан өткен, сандық артықшылығы бар британдық әскерлермен шешуші шайқасқа түспеді. Оқтан қорғалған машиналық құралдармен жабдықталған танктардың және алты RAF эскадрильясының жаяу әскерге көмектесуі Мирзали Ханға қолдаудың азаюына себеп болды. 1940 жылы Солтүстік-Батыс шекарасында жағдай тынышталып, тайпа мүшелерінің ауылдарға жасаған сирек шабуылдары ғана болды. Бұл жағдай 1947 жылға дейін, британдық үкіметтің аяқталуына және тәуелсіз Пәкістан мемлекетінің құрылуына дейін сақталды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда олардың кейбіреулері әлі де қолданыста болғанымен, бронетанктік дивизияларда қызмет етуге жарамсыз деп танылды. 1933 жылы Vickers компаниясының жобасы, 1934 жылдан бастап 34 данасы жасалды. MkIV – Бовингтондағы Танк мұражайының коллекциясындағы ең көне, іске қосылатын танк.
Танк, жеңіл, Mk V
Mark IV-тен Mark V-ге ең үлкен өзгеріс – үш адамдық экипаждың енгізілуі болды. Мұнарада командир және пулеметші орналасты, ол сонымен қатар радиооператордың да қызметін атқарды. Экипаж мүшелерінің санының артуы танктың тиімділігін арттырып, техникалық қызмет көрсету жұмысын жеңілдетті. Осыған дейін командир жүргізушіге бағыт-нұсқау беріп, бағытталды және қаруды басқарды. Егер ол бөлім командирі болса, басқа танктерді және олардың атысын да басқарды. Mark V танкының қару-жарағы бұрынғы үлгілерге қарағанда жақсартылды; 0,303 пулеметке қосымша 0,5 дюймдік Vickers пулеметі орнатылды.
Қызмет тарихы
Жеңіл танктер шамамен 1942 жылға дейін оқу-жаттығуларда қолданылып келді. Кейбіреулері 1940–1941 жылдар аралығында Франция шайқасында, Батыс шөлінде немесе Абиссинияда жауынгерлік қолданысқа тартылды. Олардан кейін 1936 жылдан бастап Mk VI жеңіл танктері пайда болды. Көптеген алдыңғы танктері сияқты, Mark VI британдық армияда Британ Үндістанында және Британ империясының басқа да колонияларында императорлық қауіпсіздік міндеттерін орындау үшін қолданылды, бұл рөл үшін ол және басқа Vickers Armstrongs жеңіл танктері өте ыңғайлы деп танылды.