КГБ офицері: Владимир Правдин және оның құпия операциялары

Кіріспе

КГБ офицері Владимир Сергеевич Правдин, немесе Роланд Людвигович Аббиате, шарттық аты ЛЕТЧИК ["Пилот"], (15 тамыз 1905 – 1970) – Ұлы террор кезінде Еуропада қызмет еткен жоғары ранкті НКВД офицері және саботажшы. Кейіннен ол КГБ агенты болып, АҚШ-та бекітілді.

Мансап

1930 жылдары Правдин КГБ тапсырмасымен Еуропада кісі өлтірулер мен ұрлауларға қатысты, соның ішінде 1937 жылы ГРУ офицері Игнас Рейстің өлтірілуіне де қатысты. Рейс Швейцарияда НКВД-мен ұсталды, онда ол болашақ дезертирлерге үлгі ретінде өлтірілді. Правдин кісі өлтіргеннен кейін із-түссіз жоғалып кетті. Кейін, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ-та қайта пайда болды, онда Владимир Сергеевич Правдин кеңес дипломаты ретінде қызмет етті. АҚШ-та ол 1944-1945 жылдары ТАСС ақпарат агенттігінің басшысы ретінде жасырын жұмыс істеді. Правдиннің АҚШ-тағы байланыстарының ішінде Джудит Коплон, Йозеф Кац және Йозеф Бергер болды. Вашингтонда Правдин ТАСС тілшісі ретінде танымал корреспондент Уолтер Липман және басқа да біреулермен танысты. Бірде ол үш баласы бар адаммен кездесіп, белгілі бір ақпарат үшін ақша ұсынды, ал КГБ оны BLIN ("bliny" орыс тілінде "кеспе" деген мағынаны білдіреді) деп атады. Дешифрленген хабарламада BLIN ақпарат беруге дайын екенін, бірақ НКВД-мен ынтымақтастықтан бас тартты, себебі тәсіл дұрыс болмады, бірақ болашақта ынтымақтастыққа мүмкіндік бар екенін айтты. Venona жобасы деп аталатын материалдардағы орыс кодын қысқа мерзімге бұзу арқылы алынған BLIN туралы ақпараттың шашыраңқы бөліктерінен ФБР BLIN-нің И. Ф. Стоун екенін болжады. Алайда, Стоуннің өмірбаяуын жазған Майра Макферсон ФБР-дің BLIN-нің шын мәнінде Стоун екендігіне толық сенімді еместігін мәлімдеді. Ол Стоуннан айырмашылығы, BLIN "халыққа кеңестік симпатиясы белгілі емес" адам ретінде танылғанын атап өтті. ФБР Эрнест К. Линдлидің де мүмкіндігін қарастырды, ол "өте танымал журналист" бейнесіне жақсы сәйкес келетін және Стоун сияқты (және BLIN) үш баласы болды. 1943 жылы Стоун Хуверге жиі шабуыл жасады, ал ФБР "Стоун 1936 жылдан бері ФБР-ге қарсы жаулық пікірлерін білдіргендіктен бюроға белгілі" деген пікірде болды. 1945 жылы, Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылтай конференциясында американдық делегацияның аға кеңесшісі қызметін атқарып жүрген АҚШ қазынашылығының хатшысы Гарри Декстер Уайт Правдинмен кездесіп, АҚШ-тың келіссөздер стратегиясы және Мәскеудің соғыстан кейінгі американдық ұсыныстарды жеңу немесе әлсіретудің ықтимал жолдары туралы бірқатар сұрақтарға жауап берді. Правдин 1946 жылдың 11 наурызында АҚШ-ты тастап, Кеңес Одағына оралды. 1960 жылдары тағы бір кеңес дезертирі болған Анатолий Голицын да Правдиннің Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австрияда белсенді болғанын және көбінесе француз ретінде танылғанын мәлімдеді.

During the 1930s, Pravdin was involved in killings and kidnappings in Europe for the KGB, including the assassination of Ignace Reiss, a GRU officer who defected in 1937. Reiss was caught by the NKVD in Switzerland, where he was killed as an object lesson to potential defectors. Pravdin disappeared after the murder. Later, during World War II, he turned up again in the United States where he served as a Soviet diplomat, Vladimir Sergeyvich Pravdin. Later, in the United States, Pravdin operated under cover as the head of TASS News Agency from 1944 to 1945. Among Pravdin's contacts while serving in the United States were Judith Coplon, Josef Katz, and Josef Berger. In Washington, Pravdin, posing as a TASS reporter, made the acquaintance of such people as the famous correspondent Walter Lippmann and others. On one occasion, he met with a person with three children to offer money for certain unspecified information and who was code named by the KGB as BLIN ("bliny" is Russian for "pancake"). In the plain language of the cable decrypt, BLIN was willing to provide information but declined to cooperate with the NKVD because the approach had been clumsy, but left open the possibility of future cooperation. From scraps of information about BLIN that arose from the brief breaking of the Russian code in the materials the U. S. known as the Venona project, the FBI concluded that BLIN "appears" to be I. F. Stone. However, Stone biographer Myra MacPherson has contended that the FBI was uncertain about whether BLIN was, in fact, Stone. She noted that unlike Stone, BLIN was identified as someone "whose true pro Soviet sympathies were not known to the public " The FBI also considered the possibility of Ernest K. Lindley, who better fit the profile of a "very prominent journalist" and/like Stone (and BLIN) had three children. Stone was already attacking Hoover frequently in 1943, and the FBI was of the view that "Stone is known to the bureau because of his hostile editorial comments made against the FBI as early as 1936." In 1945, while he was serving as a senior adviser to the American delegation at the founding conference of the United Nations, Assistant Secretary of the U. S. Treasury Harry Dexter White met with Pravdin and answered a series of questions about U. S. negotiating strategy and possible ways for Moscow to defeat or water down American postwar proposals. Pravdin left the United States and returned to the Soviet Union on 11 March 1946. Anatoliy Golitsyn, another Soviet defector in the 1960s, also claimed that Pravdin was active in Austria after World War II and often passed as a Frenchman.

Жеке өмір және өлім

Правдиннің әйелі, Ольга Правдин де КГБ-да қызмет еткен. Правдин 1970 жылы Мәскеуде қайтыс болды.