Кіріспе

Замбиядағы Моси-о-Тунья ұлттық паркі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енген. Бұл парк "Көкшіл тұман" деп аударылатын Моси-о-Туньяның – әлемге әйгілі Виктория шаршымасының – бір бөлігін қамтиды. Өзен Замбия мен Зимбабве арасындағы шекараны белгілейді, сондықтан шаршыма екі елге ортақ, ал парк Зимбабве жағындағы Виктория шаршымасы ұлттық паркімен тығыз байланысты. "Моси-о-Тунья" атауы Кололо немесе Лози тілінен келген және қазір Замбияның барлық аймақтарында, сондай-ақ Зимбабвенің кейбір бөліктерінде қолданылады. Парк шаршымадан төмен ағыс бойымен және Батока шатқалының оңтүстік-шығыс жағымен созылады. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, паркте 10 ақ мүйізді қарақұйрық бар еді. Африкалық пілдер құрғақ маусымда Зимбабве жағынан өзенді кесіп өтетін кезде паркте жиі кездеседі. Өзен жағасында бегемоттар мен қолтырауынды көруге болады. Вервет маймылдары мен бабуиндар да кең таралған, олар ұлттық парктің жабайы табиғат аймағынан тыс бөліктерінде де көптеп кездеседі. Жабайы табиғат паркінің ішінде алғашқы еуропалық қоныс аударушылардың жерленген жері – "Ескі Дрифт" зираты орналасқан. Олар өзен жағасында лагерь құрған, бірақ түсініксіз және қатерлі аурудың құрбаны болған. Олар сары және жасыл қабықты "қызба" ағаштарын кінәлаған, бірақ шын мәнінде, олардың өліміне малариялық маса себеп болған. Біраз уақыттан кейін, осы қауым биікке көшіп, Ливингстон қаласы пайда болды.

Парктің құламалар бөлімі

Ұлттық парктің құламалар бөлімі Шығыс Катарактаға қарама-қарсы жартастағы жаңбырлы орманды қамтиды, ол құламалардан шашыраған судан күш алады. Онда магони, эбони, пил сүйегі пальмасы, жабайы құрма пальмасы және көптеген өрмелегіш өсімдіктер мен лианалар сияқты аймақ үшін сирек кездесетін өсімдіктер өседі. Бұл аймақта шағын антилопалар мен қабан шошқалары мекендейді, оларды құламаға апаратын өзен жағалауындағы орман арқылы өтетін жолдарда да көруге болады. 1960 жылдары осы аймақта "Жаға жиегі" көпірі салынды, ол жаяу адамдарға Радуга шарлауы мен Бірінші шатқалының Екінші шатқалдағы Қайнаған қазанға шығатын жеріне қарап тұрған жартастарға қол жеткізуге мүмкіндік берді. Қайнаған қазанға қарай тік жаяу жол да бар, онда Екінші шатқал мен Виктория шарлауы көпіріне көрініс ашылады. Өзен Виктория шарлауынан құлайтын жерге дейін саябақтың кішкентай дамытылмаған бөлігі бар, қазіргі уақытта ол ақы төлемей-ақ қол жеткізе алатын жалғыз өзен жағалауы. Бұл пилдердің өзеннен өтуі үшін өте маңызды орын. Шарлаудың төменгі терең шатқалдарының жоғарғы бөліктеріне жолмен және саябақ арқылы жаяу жүру жолдарымен жетуге болады, бұл жерлер клипспрингтер, тырнақсыз сусарлар мен 35 түрлі жыртқыш құстарды – Тайта соколы, Верро бүркіті, сарыарқа соколы және агур бүркіті сияқтыларды көруге қолайлы, олардың барлығы осында көбейеді.

Өңірлік контекст

Бұл саябақ бес елдің Каванго-Замбези трансшекаралық табиғатты қорғау аймағына қосылу мүмкіндігі қарастырылып жатыр.