Рамбутьо аралы: Географиясы, тарихы және мәдениеті

Кіріспе

Папуа-Жаңа Гвинеядағы арал Рамбутьо аралы (немесе Рамбутсо аралы) – Бисмарк архипелагындағы Адмиралтейство аралдарының бірі. Саяси тұрғыдан Рамбутьо аралы Папуа – Жаңа Гвинеяның Манус провинциясының құрамына кіреді. Халық саны (белгісіз) батыс жағалауда шоғырланған. Моуклен (500-ден астам тұрғыны бар, бұрынғы плантацияның жанында) және Ленгкау елді мекендерін қамтиды.

География

Рембутьо аралының аумағы 88 км² және ол Манус аралынан оңтүстік-шығысқа қарай 50 км қашықтықта орналасқан, бұл Hornos аралдары тобының бөлігі. Аралдың пішіні шамамен үшбұрышты, шығыстан батысқа қарайғы базасының диаметрі 16 км. Аралдың ортасында 230 метр биіктіктегі жанартау шыңы бар. Жағалауда маңызды риф кешендері жатыр. Арал 1958 жылы Австралия Корольдік зерттеу корпусымен зерттелген. Өсімдік жамылғысы ылғалды тропикалық және субтропикалық орманнан тұрады, жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 3000 мм. Орманды кесу және кокос плантациялары әр түрлі кезеңдерде орманды ығыстырған. Адмиралтейство аралдарында тышқандардың, жартастардың, құстардың және кускустың (Spilocuscus kraemeri, Admiralty Island cuscus) ендемиялық түрлері кездеседі.

Тарих

Арал мыңдаған жылдар бойы фермерлер мен балықшылармен мекенделген, Адмиралтейство аралдарының басқа аралдарымен тығыз байланыста болып, олардың арасында қозғалыс жасаған. Халықтың құрамында Меланезиялық және Микронезиялық текті адамдар бар, және әкелік туыстық жүйесі сақталған. Солтүстік аралдардан әкелінетін қабықша ақша айырбас құралы ретінде қолданылған. Саго – балық аулаумен бірге ең маңызды жергілікті тағам, ал күріш отаршылдық дәуірінен бастап саудаға түскен. Теңіз құрттарын (beche de mer) теңізден тегін суға түсіп аулау табыс көзі болып табылады. Еуропалықтардың бұл аралды 1616 жылы голланд теңізшілері Виллем Схаутен мен Якоб Ле Мэрдің экспедициясы барысында ашқандығы мәлім. Олар «Манус, Лос-Негрос, Лос-Рейес, Пак, Наура, Рэмбутво, Балуан, Саувай, Лу, Тонг және тағы да басқа кішкентай аралдарды кезіп өткен». 1885 жылы Адмиралтейство аралдары Германияның протектораты деп жарияланды және оны «Жаңа Гвинея компаниясы» басқарды. Германияның ықпалы 1914 жылы аяқталды. 1975 жылы тәуелсіздік алғанға дейін аралдар Австралияның басқаруында болды. Австралиялықтардың қатысуы шағын болғанымен, денсаулық сақтау бағдарламалары, халық санақтары, патрульдеу, дау-дамайларды реттеу және білім беру жүйесі енгізілді, бұл пиджин мен ағылшын тілдерін кеңінен қолдануға алып келді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аралды жапон әскерлерінің шағын тобы басып алды. 1944 жылдың 3 сәуірінде АҚШ-тың 12-ші кавалериялық полкінің басшылығымен одақтас күштер Рэмбутьоға түсті. 23 сәуірге дейін күштер жергілікті полиция күштерімен аймақты тазалау үшін қайтарылып алынды. Антрополог Маргарет Мид, 1928-1929 және 1953 жылдары Манус аралында тұрған кезінде, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Рэмбутьода «жүк культі» қозғалысының пайда болғанын хабарлады, онда адамдар мыңжылдық келеді деп сеніп, барлық мүлкін жойды. Бұл қозғалыс басқа аралдарға тарады, бірақ «пайғамбар» Вапи, «ақ адамның жүгімен» бірге қайтыс болғандардың рухтары көрінбегендіктен, өлтірілді. Аралда Германия мен Австралияның үстемдігі кезінде жеке еуропалық және жапондық меншікте копра плантациялары болды. Жапон саудагері және кәсіпкері Исокичи Коминге неміс үстемдігі кезінде плантация тиесілі болды, ол Австралияның аралдарды басып алуына көмектесті, бірақ кейіннен Австралияның жапонға қарсы көзқарасынан айырылды. Ленгендрова плантациясы 1964 жылы кооператив құру үшін сатып алынды, нәтижесінде Балуан аралының Моук аралынан 269 адам көшіп келді. Алғашқы кооперативтік табысқа қаржылық құлдырау ілесіп келді, және плантация кейіннен учаскелерге бөлінді.

The island has been populated for thousands of years by farmers and fisherfolk, with strong interchange with and movement between other islands in the Admiralty chain. The population has Melanesian and Micronesian ancestry and patrilineal descent rules operate. Shell money, sourced on islands to the north, was used as a means of exchange. Sago is the most important local food along with fishing, but rice was traded from the period of colonial rule. Free diving for beche de mer or sea cucumber generates income. European discovery of the island took place as part of the 1616 expedition by the Dutch navigators Willem Schouten and Jacob Le Maire, who "traversed Manus, Los Negros,Los Reyes, Pak, Naura, Rambutvo, Baluan, Sauwai, Lou, Tong other small islands". In 1885 the Admiralty Islands were declared a German Protectorate, administered by the New Guinea Company. German presence ended in 1914. They were governed by Australia until independence in 1975. The Australian presence was small, but introduced health programs, censuses and patrols, dispute adjudication and schooling, leading to greater use of Pidgin and English. During World War II, the island was occupied by a small contingent of Japanese soldiers. On 3 April 1944, Allied forces led by the U. S. 12th Cavalry Regiment landed on Rambutyo. By 23 April, the forces were withdrawn for mop up by the native police force. The anthropologist Margaret Mead, who lived on Manus Island in 1928 29 and 1953, reported a "cargo cult" movement began on Rambutyo just after WWII, in which people destroyed all their possessions in expectation of a millennial coming. The movement spread to other islands but the "prophet" Wapi was killed when the spirits of the dead never materialized with the "white man's cargo". The island had copra plantations under private European and Japanese ownership during the period of German and Australian rule. The Japanese trader and entrepreneur Isokichi Komine owned a plantation under German rule, assisted Australian conquest of the islands, but was eventually disenfranchised by Australian anti Japanese sentiment. Lengendrowa plantation was bought in 1964 to form a cooperative, with 269 people moving from Mouk Island off Baluan. Initial cooperative success was followed by financial collapse, and the plantation was later divided into blocks.