Кіріспе

1970 жылы Александр Кейдің "Тамаша толқын" романы – жас ересектерге арналған, 1970 жылы жарық көрген пост-апокалиптикалық ғылыми фантастикалық туынды. Бұл роман 1978 жылы Хаяо Миядзаки режиссерлік еткен "Future Boy Conan" жапондық аниме телесериалының негізі болды.

Шолу

"Қайратты толқын" үшінші дүниежүзілік соғыс салдарынан қираған Жердегі шағын аралда жалғыз өмір сүретін Конанның әңгімесін баяндайды. Соғыс Жердің осін бұзып, континенттер мұхиттың түбіне кетіп, тек кішкентай аралдар ғана қалды. Конан құтқарылады, бірақ жаңа қоғамның ол білген бұрынғы әлемнен өте өзгеше екенін түсінеді.

Батыс

Конан, Ланна және Мұғалім – Батыс немесе Батыс әлемі деп аталатын, соғыс салдарынан қырылған, енді жоқ болған жердің аман қалғандары. Батыс көбінесе бейбіт жер болған деп еске алынады.

Бейбітшілік одағы

Соғыстың себептері әлі анық емес, бірақ «Бейбітшілік Одағы» деп танылған әлемдік супердержава Батысқа қарсы соғыс ашты, соңында жауларын жойған, бірақ өзі де құрып кетті. «Бейбітшілік Одағы» қазір жоқ, алайда олардың қалған дүниелері кеңінен таралған.

Өзгеріс

Бейбітшілік одағы қолданған қиямет күні қаруы магниттік сипатта болды және Жердің ядросында бұзылу тудырып, құрлық пен теңіздің бейнесін өзгертетін, әлемдік ауқымдағы зор жер сілкіністеріне себеп болды. Әлемнің барлық жағалауларын алып цунамилер шайып кетті – осы оқиға кітап аталымындағы «ұлы толқын» деп аталады. Қазіргі таңда адамдар бұл заманды «Өзгеріс» деп еске алады.

Жаңа тәртіп

Бір топ адам аман қалған Бейбітшілік одағының қаласын қайта мекендеп алды, оны Индустрия деп атайды және өздерін Жаңа Тәртіп деп таныстырады. Олар әлемдегі аман қалғандарды өз тулары астына біріктіріп, бұрынғы өркениеттің технологиялық қарымын қайта жаңғыртуға тырысуда. Әрине, олар өздерін баршаға көмектесіп жатыр деп есептейді және барлығының алғысын күтеді, әйтпесе жазаға тартылады.

Жоғары порт

Батыстан аман қалғандар аралға жетіп, High Harbor деп аталатын қауіпті мекен құрды, онда олар тыныш өмір сүреді, бірақ технологиялық ыңғайлылықтар аз болғандықтан, өмір қиын.

Конан

Бір кезде, батыста енді жоқ Орм жерінен Конан, оқиға басталғанда 17 жаста еді. Тақырыптағы керемет су тасқыны оның қашып бара жатқан тікұшағының High Harbor атанған аралға бет алғанда құлауына себеп болды, осылайша ол жалғыз аман қалған ретінде кішкентай аралда қалды. Ол онда өз күшімен өмір сүруді үйреніп, бес жылдан бері сол жерде өмір кешіп жатыр. Осы қиындықтардың нәтижесінде ол өте күшті болып өсті.

Ланна

Ланна кішкентай, құс сияқты қыз ретінде сипатталады, және шындығында оның Тики есімді шағала да бар, құстардан бірнеше досы бар. Ол құстармен сезімдік байланысқа ие болып көрінеді, бұл олармен қарапайым деңгейде қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді. Ол Конанның досы, оны апаттан бері көрмеген. Мазал - оның тәтесі, Шэн - оның ағасы, ал Ұстаз - оның әкесі. Әлемді цунамилер шарлағаннан бері ол теңізден қатты қорқады.

Мұғалім

Мұғалім - ақ сақалды, қалың ақ шашы бар, Конанды білетін, Ланнаның әкесі емес, атасы. Ол өте дана, тіпті Конан мен Ланнаның анасы Мазалмен телепатия арқылы үлкен қашықтықтан қалай байланысатынын біледі. Оның нағыз аты Бриак Роа, ол Жаңа Тәртіп басшылары оны тауып, ескі әлемде болған технологияны қайта жасау үшін оның білімін пайдаланбас үшін жасырынып жүр.

Мазал мен Шэн

Ланнаның тәтесі мен жеңесі, олар Хай Харбордың басшылары. Мазал – Мұғалімнің қызы және ол кейде одан телепатиялық хабарлар алады, бірақ әрқашан байланыса алмайды. Ол сондай-ақ Леннаның анасының қарындасы. Шэн – дәрігер және Мазалдың күйеуі.

Азамат Доктор Мански

Жаңа тәртіптің зерттеу тобында қызмет ететін, аралдарды картаға түсіріп, Бриак Роаны іздеумен айналысатын доктор Мански Жаңа тәртіп идеологиясына толыққанды берілген. Ол батыстықтарды жек көреді, себебі соғыста батыстық оның ұлын өлтірген, сондықтан Конанды да жек көреді. Бірақ Жаңа тәртіпке деген адалдығы соншалық, оның жастығы мен күшін Жаңа тәртіптің пайдасына жұмсауды қалайды.

Комиссар Дэйс

Дайс – Жаңа Тәртіптің саудагері, бірақ ол одан да артық; ол сонымен қатар Жаңа Тәртіптің өкілі. Ол Хай-Харборға Жаңа Тәртіпке пайда келтіретін кез келген нәрсені қолға түсіру үшін келді, және Шэн сауда келісімінде көзделмеген нәрсені талап еткенде оның ызасы келеді.

Орло

Хай-Харбордағы бүлікшіл жасөспірім Мазал, Шэн және Ұстаздың үстемдігінен қол үзді және өзінің ісіне көбірек жасөспірімдер мен балаларды тартып бастады. Айыныштысы, көтеріліс көбінесе көтеріліс үшін ғана болып көрінеді – ол азық-түлік ұрлап, тіпті өз тәуелсіздігін сақтау үшін Жаңа Режиммен сөкелесуге де дайын.

Сюжет

Тарих Конан мен Ланнаның өмірлік тәжірибелерін алмастырады. Жаңа тәртіптің кемесі Конан тірі қалған аралды тауып, оны тұтқынға алып, Индустрия қаласына жұмысшы ретінде қайтарады. Осы арада Ланна мен оның ата-анасы Хай-Харборда Дайспен күресуге мәжбүр болады, ол өз халқының құралдарымен мүмкіндігінше тезірек ағаш жеткізуін қалайды және Бриак Роаның қайда екендігін білуге тырысады. Жаңа тәртіп құлаған өркениеттің ең нашар қасиеттерін ғана қайта тірілтіп, мәдениетсіз, ар-ождансыз әскери-өндірістік кешен құрастыруда. Олар оның маңдайына "жарандықты үйреніп жатқан" деген татуировка жасап, "құтқарып алған" үшін алғыс білдіріп, "қарызы" үшін жұмыс істеуге мәжбүр етеді. Ашуланып, ол татуировка құрылғысын тартып алып, бірнеше маңызды лауазымды тұлғаларды таңбалайды, бағындырылып, Пэтч есімді ескі адаммен жұмыс істеуге тағайындалады, ол мұғалім болып шығады. Мұғалім апаттан бері Индустрияда жасырынып жүр, себебі бұл Жаңа тәртіп оны іздейтін соңғы орын, өзінің жеке басын жасырып, ақылсыз, мүгедек қарт адам сияқты әрекет етеді. Хай-Харборда Ланна мен оның ата-анасы Дайс пен оның талаптарымен айналысуды жалғастыруда. Енді ол аралдағы апатқа ұшыраған ұшақтарды және сассафрас тамырларын қалайды. Мұғалім Жаңа тәртіпте бұл ұшақтар мен тамырлар болмауы керектігін айтты (ағаштар әлі сауда-саттық үшін жеткілікті халыққа көбейген жоқ). Ланна оларға Орломен де күресуге тура келетінін біледі, ол Хай-Харбордың қалған бөлігінен бөлініп шыққан бүлікшіл балалар мен жасөспірімдер тайпасын басқарды. Мұғалім, Патч кейпімен, әлі де жалдамалы азамат, өйткені ол Индустрияда көп жылдар бойы жұмыс істеген, өйткені ол өзінің бар жерін жақсы көреді: қайық цехында, қайықтарды құрастыру. Индустриядағы басқа ешкім оларды қалай салуды білмейді. Қала тіпті өзгеріске дейін жағалауда болған жоқ. Бірақ мұғалім кетуге ниеттенген, енді Конан осында, мұғалім сол жоспарларды жүзеге асыра алады. High Harbor-да ауру басталады, ал Дайс дәрі-дәрмегі бар жалғыз адам. Ланна Орлоның Хай-Харборды басып алуға тырысып қана қоймай, Дайспен де келісім жасасып жатқанын біледі. Мұғалім тағы бір жер сілкінісі болатынын біледі, ал бұл жер сілкінісі Индустрияның қалған бөлігін теңізге құлатады. Оның адамгершілік сипаты оны кеңеске барып, кім екенін айтып, ескерту жасауға мәжбүрлейді. Бірақ Конанның өзі жасап жатқан қайықты алып, оны белгіленген кездесу орнында күтуін қалайды. Бұл арада High Harbor-да аурудан бір бала қайтыс болды, және Шэнн мен Мазал Дайске қажетті дәрі-дәрмектер үшін әуе кемесін беруге келісті, бірақ Шэнн Дайс ауруды келіссөз жасау үшін әдейі бастады деп санайды. Конан Ұстазды күтеді, бірақ ол келмейді. Мұғалімнің қиындыққа тап болғанын түсінген ол Индустрияға оралып, оны құтқарады. Олар Индустриядан келген іздеушілер оларды таппайды деп үміттеніп, Жоғары портқа жөнеледі. Олар қашудың жалғыз жолы ретінде дауылға қасарысты, бірақ мұғалім суға батып қалады. Конан оларды бес жыл бойы аман қалған аралға алып барады, Мұғалімнің көмегімен ол олардың кемесін Жоғары портқа сапарға шығаруға өзгертеді, бірақ олар тез арада жүруге мәжбүр болады, өйткені олар алдағы жер сілкінісімен бірге цунами болатынын біледі. Олар таңғаларлықтай, доктор Манскидің де осы аралға ұшып келгенін біледі, өйткені оның зерттеу кемесіне Бриак Роаны іздеуге бұйрық берілді және сол дауылда батып кетті. Олар оны сол жерде қалдыра алмайды, өйткені цунами жақындап келеді, және оның олармен бірге кетуден басқа жолы жоқ, бірақ ол әлі де Брайак Роа екеніне немесе телепатия немесе Құдай сияқты нәрселердің бар екеніне сенбейді. Ланна, Дайс сауда кемесіне жоғары порт тұрғындарын көптеп тартып, оларға сауда жасау үшін тауарларын көрсеткен кезде, үмітсіз қалады. Адамдарға қажет емес, бірақ оларды өздері қалаған нәрселерге сендіруге болады. Ол кемені өз көзімен көруді қалайды, өйткені бұл оған не істеу керектігін жақсырақ білуге көмектеседі, бірақ ол Дайс пен оның тауарларын қолдайтын сияқты көрінуі мүмкін деп қорқып, оған баруға батылы жетпейді. Сондықтан ол бұрын өзі үшін жұмыс істеген нәрсені сынап көреді; ол өзінің Тикиді кеме үстінен ұшып, оның көзімен көруге тырысады. Бірақ бұл сәтсіз. Оның орнына ол аралдың ең биік нүктесіне көтеріліп, Тикке Конанды тауып, оны Хай-Харборға аман-есен әкелуін айтады. Мұғалім доктор Манскиге Дайс ұшатын машиналар мен олардың қуат элементтерін Хай-Харборда бір баланы өлтірген ауруды тоқтату үшін дәрі-дәрмекке саудаластырғанын, және ол тіпті ауруды бастаған болуы мүмкін екенін айтады. Мански оның өтірік айтып отыр деп санайды, өйткені ол оның ақпарат алатын тәсіліне сенбейді және ол Жаңа тәртіптің жауы болғандықтан. Бірақ ол оның шынымен Бриак Роа екеніне сенуге бастайды. Тики олардың кемесіне жетеді, бірақ тұман жабылып, олар оның қай бағытта ұшқанын көре алмайды, сондықтан оны ұшып кеткеннен кейін қуып жете алмайды. Ланна мен оның ата-анасы Орло мен Дайс олардың үйін басып алып, Шэнн мен Мазалді шығарып, Ланнаны Орлоның ойыншығы ретінде қалдыруды жоспарлап отырғанын біледі. Олар бұған бойын билікке бермейтінін және қаруланып дайындалатындарын шешеді. Мұғалім Мазалға алдағы цунами туралы ескертті, ал ол Дайске теңізге шығуын ескертті, бірақ ол оған сенбейді. Ланна Конан мен Мұғалімді үйге бастауға көмектесу үшін Тикиге психикасын енгізуге тағы бір рет тырысады, бұл жолы ол сәттілікке жетеді. Конан, Мұғалім және доктор Мански Хай-Харборға қақтығыс ортасында келеді. Орло мен Дайс тарапынан Конан мен Мұғалімді тұтқынға алуға бірден әрекет жасалады, бірақ Конан қарсы тұрып, цунами келе жатқанын ескертеді. Дайс та, Орло да Конанға немесе доктор Манскиге сенбейді. Орло Ланнаны тұтқынға алады, бірақ Конан оған тікелей қарсы шығып, оны босатады, Конан оны оңай жеңіп, оның ізбасарларын таң қалдырады. Содан кейін Конан осы жағдайды олардың барлығын биікке көтерілуге мәжбүрлеу үшін пайдаланады, тіпті жартылай есінен айырылған Орлоны өзімен бірге алып, цунами сулары бастала бастағанда. Тарих олардың барлығы бірлесіп жұмыс істесе, қауіпсіздікке жете алатындай көрінетін кезде күрт аяқталады.

Миядзаки Хаяоға әсері

1978 жылы Хаяо Миядзаки «Таңғажайып су тасқыны» романы негізінде «Болашақ жігіт Конан» атты 26 эпизодты серияны түсірді. Табиғатпен үйлесімде тұру және оны технологиямен бағындырудың орнына, сондай-ақ бұрын әлемді жақыт қалдырған технологияны қайта жаңғыртуға тырысатын жаулар туралы тақырыптар Миядзаки кейіннен жазып, режиссерлік еткен алғашқы толық метражды фильмде – «Жел аңғарының Наусикасы» (1984) мен 1982-1994 жылдардағы Миядзакидің осы аттас мангасында қайта көрінеді, ол өзінің фильмін осы мангаға сүйене отырып жазды. refn|Бұл роман 1974 жылы Чикаши Учида аудармасында «Iwanami Shoten» баспасынан «Қалған адамдар» деген атпен жарық көрді. Әлемнің суға батқандығы туралы идея «Поньо» мультфильмінің үшінші бөліміне енді. Миядзакинің Лана образы «Аспандағы сарай» фильміндегі Шитаның прототипі болды.

Қолжетімділік

Кітап көп бұрын басылымнан түсіп қалған, бірақ 2014 жылы Open Road Integrated Media компаниясы оны қайтадан цифрлық форматта жариялады.