Солтүстік Вьетнам әуежолдарының тарихы (Soltüstik V'etnam äuejoldarynyñ tarihy)

Кіріспе

Жоқ болған Оңтүстік Вьетнам әуе компаниясы

1951 жылдан 1975 жылға дейін жұмыс істеген Air Viet Nam (Air VN) Оңтүстік Вьетнамның алғашқы коммерциялық әуе тасымалдаушысы болды, кеңсесі Сайгон қаласының 1-ші округінде орналасқан. Мемлекет басшысы Бао Даидың жарлығымен құрылған бұл әуе компаниясы Вьетнам соғысы кезеңінде және Сайгонның құлауына байланысты тарағанға дейін екі миллионнан астам жолаушыны тасымалдады.

Тарих

Air Viet Nam әуе компаниясының бастапқы флоты бес Cessna 170, Douglas DC-3 және Douglas DC-4 ұшақтарынан тұрды. Әуе компаниясы негізінен Вьетнамның қалалары мен кенттері арасында рейстер жасады. 1975 жылға қарай Air Viet Nam Boeing ұшақтарын пайдаланды, олардың бір бөлігі Pan Am және China Airlines компанияларынан жалданып алынған. Бұл ұшақтардың ішінде Boeing 707 және Boeing 727 модельдері болды, олармен аймақтық және халықаралық бағыттарда ұшырылды. Вьетнам соғысының басталуымен жолаушылар саны артып, Air Viet Nam флотына бастапқыда Viscount, DC-3 және DC-4 ұшақтарын қосты. Кейін ол заманауи ұшақтарды, соның ішінде Boeing 727 ұшақтарын алды, олардың кейбіреулері Air France және Pan Am компанияларынан алынған еді. Кем дегенде бір C-46 ұшағы China Airlines компаниясынан жалданып алынып, тайвандық экипажмен басқарылды. Бұл ұшақтың сыртқы түрі Air Viet Nam флотының қалған бөлігінен ерекшеленді. Ерекше бірлескен жоба ретінде, 1960 жылдардың ортасында Air Viet Nam-ға Continental Air Services (CASI) қосылды. CASI – Continental Airlines компаниясының еншілес әуе компаниясы болып табылды және Оңтүстік-Шығыс Азияда операцияларды және әуе көлігін ұйымдастыру үшін құрылған. Осы келісімге сәйкес CASI Air Viet Nam компаниясымен бірге белгілі бір ішкі және халықаралық бағыттарда жолаушылар мен жүк тасымалын бөлісті. Сонымен қатар, CASI және Air Viet Nam ангарларды және ұшу жолақтарын бірлесіп пайдаланды. CASI ұшақтардың техникалық қызмет көрсетуінің бір бөлігін де өз мойнына алды. Қозғалтқыштардың күрделі жөндеу жұмыстары Гонконгте China Airlines компаниясымен, ал Тайваньда Air Asia (Air America компаниясының еншілес компаниясы) жүргізілді. CASI өз табысының бір бөлігін Air Viet Nam компаниясына бағыттар мен жеңілдіктер үшін төледі. Сайгондан рейстер жасаған көптеген CASI ұшақтары Air Viet Nam компаниясының аждаха белгісін таңды. 1972 жылы Air Vietnam Air France компаниясынан жалдаған бір B747-200 және Pan Am компаниясынан жалдаған тағы бір B747-100 ұшағына ие болды. Екеуі де Сайгон құлағаннан кейін бірнеше апта ішінде иелеріне қайтарылды.

Сайгонның құлауы

Сайгонның құлауы мен Солтүстік Вьетнамның Оңтүстік Вьетнамға басып кіру қаупі кезінде Air Viet Nam Оңтүстік Вьетнам азаматтарының барлығына көрші елдерге қашуға көмектесуге бел буды. Олардың көптеген ұшқыштары мен экипаж мүшелері Солтүстік Вьетнам армиясының шабуылынан қашу үшін Оңтүстік Вьетнам азаматтарын Таиландқа, Тайваньға, Филиппинге және басқа Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріне тасымалдау үшін ұзақ сағаттар бойы жұмыс істеді. Бір Boeing 707 бұрынғы президент Нгуен Ван Тхье мен оның әйелі үшін Тайбэйге ұшып келді, ал оның жақын кеңесшілері ЦРУ-дың C 118 көлігімен жер аударылды. Тхьеуге жер аударылғаннан кейін бір рет Boeing ұшағымен құрмет көрсетілді, ол Тайваньнан, содан кейін Ұлыбританиядан өтіп, ақырында Америка Құрама Штаттарына ұшып келді, онда ол жалға алынған Pan Am компаниясына қайтарылды. Сонгшан әуежайында тасталып қалған Air Vietnam ұшағы кейін Тайвань әуе компаниясына берілді. 1975 жылдың маусым айының басында бас ұшқыш Хуинь Мин Буң Гонконгтан Вьетнамға бір Air Vietnam Boeing 727 ұшағын қайтарды, ол генерал Фам Хунның қарындасына үйленген еді. 10 000 сағаттан астам ұшу тәжірибесі бар капитан Хуинь Мин Буң IATA сертификаттарының арқасында Vietnam Airlines-тың халықаралық рейстерінде ұшқыш болды, ал 1980 жылдың басында Vietnam Airlines-тың оқу орталығының басшысы болып тағайындалды, қазір зейнеткерлікте және Хо Ши Мин қаласында тұрады. Air Vietnam-нан Vietnam Airlines-қа ауысқан жалғыз коммерциялық реактивті ұшақтар: бір Boeing 707 және бір Boeing 727 100.

Ұшу экипажы

Air Viet Nam ұшақ экипаждары азаматтық қызметкерлерден, арасында бұрынғы әскери ұшқыштар (көбінесе бұрынғы Вьетнам Республикасы Әуе күштерінен) және бірнеше американдықтардан құралған. Дегенмен, CASI-дың бір американдық ұшқышы, жалдамалы C-46 ұшағының тайваньдық экипажы Сайгондағы Tân Sơn Nhứt халықаралық әуежайында әрқашан ұшағын бөлек тұрататынын және Air Viet Nam мен CASI экипаждарынан қашықтық сақтайтынын мәлімдеді.

Бірқалыпты киімдер

Air Viet Nam ұшқыштары ерекше алтын / қола қанат тағып жүрген, оның ортасында ажыдаһардың / жалаудың түрлі түсті эмальді суреті салынған қалқан болған. Қайсыбір жоғары шенді ұшқыштар мен экипаж болған деп болжауға болады, бірақ олардың қалай белгіленгені белгісіз. Стюардессалар, немесе борт сүйемелдеушілер, алтын немесе қоладан жасалған қанат тағып, оның үстіне ажыдаһардың бейнесі түсірілген. Ұшқыштар әртүрлі түстегі дәстүрлі ао дао киімдерін киген.

Ұшақтардың бояуы

Air Vietnam ұшақтарында әдетте негізгі фюзеляждың бойымен бір немесе екі жасыл жолақ болады. Фюзеляждың жоғарғы бөлігі көбінесе ақ, ал төменгі бөлігі табиғи металл (күміс) түсті болатын. Әдемі айдаһар/тудың дөңгелек белгісі әртүрлі өлшемдерде кездесетін, көбінесе құйрық рулінде орналасқан. Кейде бұл белгі жалғыз, ал кейде екі жасыл жолақпен бірге пайда болар еді. "Air Viet Nam" деген жазу барлық үлкен ұшақтардың терезелерінің үстінде қызыл/қоңыр түсте жазылған, 727 ұшақтарында болса "Hàng Không Việt Nam" деп белгіленген. Бұл схемадан ерекшелік ретінде ертедегі Viscount ұшақтары ақ түсті, жасыл жолақты және алдыңғы фюзеляжда дөңгелек белгісімен болды. Қытайлық C-46 ұшақтарының алдыңғы бөлігінде көк және қызыл жолақтар болды, ал дөңгелек белгісі рульде орналасқан.

Маркетинг

1960 жылдардың ортасынан бастап қолданылған жарнамаларда Оңтүстік Вьетнамның олимпиадашылары, мысалы Тач Тхи Нгок, және әйгілі әскери офицер Нгуен Као Кьи болды, оның әйелі, мырза Нгуен Као Кьи, олар тұрмысқа шығар алдында ұшқыш қызметкер болып жұмыс істеген. Бұл танымал адамдар "Жасыл Аждаһа жолы" бойынша "Висконт" ұшақтарымен Сайгоннан Камбоджаның Сием Рип қаласына, Таиландтың Бангкок қаласына және Гонконгқа кезекпен рейстер жасауды жарнамалады. Сағат кестелері Huế қаласына дейін солтүстікке, Cà Mau қаласына дейін оңтүстікке және олардың арасындағы дерлік барлық ірі қалаларды қамтитын ішкі бағыттарды көрсетіп тұр.

Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар

1954 жылғы 16 тамызда «Бристоль Фрейтер» 21E F VNAI ұшағы Меконг өзенінің саласы – Седон өзенінің жағасына құлап, қозғалтқышының істен шығуынан кейін Паксеге шұғыл қонуға дайыздалған кезде борттағы 55 адамның 47-сі қаза тапты. Ұшақ Ханойдан Сайгонға дейін Қызыл өзенінен келген босқындарды тасымалдаған. 1962 жылғы 10 қарашада «Дуглас C 47B XV NID» Дананг әуежайының солтүстік-батысындағы тауға құлап, барлық 27 адам қаза тапты. Ұшақ Фу Бай әуежайынан Дананг әуежайына бағытталған. 1962 жылы «Дуглас C 54B XV NUA» белгісіз жерде жарамсыз деп жарияланды. 1965 жылғы 16 қыркүйекте «Дуглас C 47A XV NIC» ұшып көтерілгеннен кейін коммунистердің жерден атылысынан Куанг Нгайдың солтүстік-шығысында құлап, борттағы 39 адамның барлығы қаза тапты; бір жолаушы аман қалды, бірақ бірнеше сағаттан кейін қайтыс болды. 1969 жылғы 2 сәуірде «Дуглас DC 6B XV NUC» коммунистердің шабуылы кезінде Хью цитаделінің әуежайында жерге құлап қирады. 1969 жылғы 1 мамырда Сайгон әуежайында тұрған «Дуглас C 54B F BELL» өртеніп кетті. 1969 жылғы 20 қыркүйекте «Дуглас C 54D XV NUG» АҚШ Әуе күштерінің «Макдоннелл Дуглас F 4 Phantom II» (67 0393) ұшағымен соқтығысып, Дананг маңындағы далаға құлап, борттағы 75 адамның 74-і мен далада жұмыс істеген екі адам қаза тапты; «Фантом» қауіпсіз жерге қона алды. «C 54» Сайгоннан Плейку әуежайы арқылы Дананг әуежайына бағытталған. «Фантом» пилотына АТҚ 17R ұшу жолағына қонуға рұқсат берген кезде, 17L ұшу жолағына қонуға рұқсат алған «C 54» пилоты бұл хабарлама оның ұшағына арналғанын ойлап, 17R ұшу жолағына бару үшін оңға бұрылды. Осыдан «C 54» «Фантомның» жолына шығып, екі ұшақ соқтығысты. 1969 жылғы 22 желтоқсанда «Дуглас DC 6B B 2005» Нха-Транг әуежайына қарай төмендеп бара жатқанда жарылыс пен гидравликалық жүйенің істен шығуына ұшырады. Қону шассисын тексеру үшін төмендеп өткеннен кейін, қақпақсыз жақындау жасалды. Ұшақ жерге қонды, бірақ кері жылдамдық қолданғаннан кейін қайтадан көтерілді. Газ тұтқалары жабылып, ұшақ қайтадан қонды, бірақ ұшу-қону жолағын басып, бетон тірегіне соқтығысып, өртеніп, борттағы 77 адамның 10-ы мен жердегі 24 адам қаза тапты. Жақындаған кезде алдыңғы сол жақ әбдөлде орналасқан бомба жарылып, фюзеляжда тесік жасап, гидравликалық желілерге зақым келтірді. 1970 жылғы 22 шілдеде АҚШ армиясының 20 жасар жеке жауынгері Джордж М. Хардин Плейкудан Сайгонға бағытталған «DC-4» ұшағын ұрлап алады. Хардин ұшақтағы 65 жолаушыға ұшақтан түсуге рұқсат берді, содан кейін пилот кабинасына барып, ұшқышқа кішкентай пышақпен қорқытты. Ол пилот Флойд Р. Дериюсты Гонконгқа апаруға мәжбүрлеуге тырысқаннан кейін Сайгонда ұсталды, бірақ пилот «DC-4» сапар жасауға жеткілікті отын ала алмайтынын айтты. Өлім-жітім болған жоқ. 1970 жылғы 30 қыркүйекте «Дуглас DC 3DST 318A B 305» Фу Бай әуежайына жақын жердегі Хай Ван тауларындағы төбеге құлап, борттағы 38 адамның үшеуі қаза тапты. 1970 жылғы 1 қарашада «Curtiss C 46 B 1543» отын жүйесінің проблемалары салдарынан Quy Nhơn жағажайына мәжбүрлі қонды; ұшақ құмға батып, толқын келгенде суға батып кетті. Ұшақ Сайгоннан Куанг Нгайға бағытталған. 22 тамыз 1971 жылы «Дуглас DC 3A 375 B 304» Кампот әуежайында жарамсыз деп жарияланды. 1972 жылғы 24 қыркүйекте «Дуглас C 54D XV NUH» механикалық ақаулықтан бақылаудан шығып, Сайгоннан 23 миль қашықтықтағы батпақты жерге құлап, борттағы 13 адамның 10-ы қаза тапты. Ұшақ Вьентьян әуежайынан Тан Сон Нхат халықаралық әуежайына бағытталған. 1973 жылғы 19 наурызында «Дуглас C 54D XV NUI» Буон Ма Туот әуежайынан 4,1 миль оңтүстікке қарай түсіндірілмейтін жарылыс салдарынан құлап, барлық 58 адам қаза тапты. Ұшақ Тан Сон Нхат халықаралық әуежайынан Данангқа бағытталған. Бомба жарылуы мүмкін деген болжам жоққа шығарылмады. 1973 жылғы 5 қыркүйекте «Boeing 727 121C XV NJC» Бангкоктен ұшып шыққаннан кейін 15 минуттан кейін 15000 фут (4572 м) биіктіктегі ас үйінде жарылыс болды, екі жолаушы мен стюардесса жарақат алды; ұшақ Бангкокке оралып, қауіпсіз жерге қона алды. Жарылыс бомбаның жарылуы деп ойланғанымен, Тайланд Корольдік әуе күштерінің тергеуі ас үйіндегі ақаулы гриль жарылысқа себеп болды деген қорытындыға келді. Ұшақ жөндеуден өтіп, қайтадан пайдалануға берілсе де, 1974 жылы 706-шы рейстің ұшырылуынан кейін жарамсыз деп жарияланды. 1973 жылғы 17 қарашада «Дуглас C 47B XV NIE» Кванг Нгайдың солтүстік-батысындағы тауға соқтығысып, борттағы 27 адамның барлығы қаза тапты. Ұшқыштар VFR бойынша IMC жағдайында жолдан адасып, апат орнына жақын Чу Лайға жетуге тырысқанда таулы аймақта тым төмен ұшып кеткен. Ұшақ Tan Son Nhat халықаралық әуежайынан Quảng Ngãi әуежайына ішкі жоспарлы жолаушылар рейсін орындаған. 1974 жылғы 20 ақпанда «Дуглас C 54A XV NUM» Quy Nhơn мен Дананг арасындағы бағытта ұрланды. Ұрлаушы – Солтүстік Вьетнамның Донг Хой қаласына баруды талап еткен 19 жасар оңтүстік вьетнамдық жігіт. Ұшқыш ұшақ отын толықтыру үшін Донг Хада тоқтауға тиіс екенін айтты, бірақ оның орнына Хюге ұшты. Ұрлаушы алданып қалғанын түсініп, ұшақтың алдыңғы бөлігіндегі жарылғыш заттарды жарып, үш жолаушыны өлтіріп, бірнеше адамды жарақаттады. Жарылыс сонымен қатар ұшақтың сол жақ бөлігінде тесік жасап, оң жақтағы үш терезені сындырды. Ұшақ жарамсыз деп жарияланды. 1974 жылғы 15 қыркүйекте 706-шы рейс. Оңтүстік Вьетнам армиясындағы рейнджер Ле Дык Тан, Данангта екі көлік ұрлағаны үшін капитаннан лейтенантқа төмендетілген, қауіпсіздік тексеру бекеттерін асыра сөйлеп өтіп, Данангтан Сайгонға бағытталған «Boeing 727» ұшағын ұрлап алды, Ханойға баруды талап етті. Ұшқыш мұның мүмкін емес екенін түсіндіріп, Фан Рангта тоқтау қажет екенін айтты. Қонуға дайыздалған кезде Тан екі қол гранатасын жарып, ұшақ ұшу-қону жолағын басып, қауіпсіз қонуға тырысқанда құлады. Барлық 75 адам, оның ішінде 67 жолаушы мен сегіз экипаж мүшесі қаза тапты. 1975 жылғы 12 наурызда «Дуглас C 54D XV NUJ» Плейкудан 16 миль қашықтықта құлап, борттағы 26 адамның барлығы қаза тапты; аймақтағы жағдайдың қиындығына байланысты қираған жер тексерілмеді. Ұшақ, Вьентьяннан Сайгонға бағытталған, жаудың зымырандарынан атып түсірілген болуы мүмкін.

16 August 1954 Bristol Freighter 21E F VNAI crashed on the bank of the Sedone River (a tributary of the Mekong River) while on approach to Pakse for an emergency landing following engine failure, killing 47 of 55 on board. The aircraft was flying Red River refugees from Hanoi to Saigon. 10 November 1962 Douglas C 47B XV NID crashed into a mountain northwest of Da Nang Airport due to a navigation error in bad weather, killing all 27 on board. The aircraft was operating on a flight route from Phu Bai Airport to Da Nang Airport. 1962 Douglas C 54B XV NUA was reportedly written off at an unknown location. 16 September 1965 Douglas C 47A XV NIC was shot down by Communist ground fire shortly after takeoff and crashed northeast of Quảng Ngãi, killing all 39 on board; one passenger survived, but died a few hours later. 2 April 1969 Douglas DC 6B XV NUC was destroyed on the ground at Hue Citadel Airfield during a Communist attack. 1 May 1969 Douglas C 54B F BELL burned out on the ground while parked at Saigon Airport. 20 September 1969 Douglas C 54D XV NUG collided with US Air Force McDonnell Douglas F 4 Phantom II 67 0393 and crashed into a field near Da Nang, killing 74 of 75 on board and two people working in the field; the Phantom was able to land safely. The C 54 was operating on a flight route from Saigon to Pleiku Airport to Da Nang Airport. When the pilot of the Phantom was cleared to land on Runway 17R by ATC, the pilot of the C 54, cleared to land on Runway 17L, thought that the message was addressed to his aircraft and turned right for approach to Runway 17R. This brought the C 54 in the path of the Phantom and the two aircraft collided. 22 December 1969 Douglas DC 6B B 2005 suffered an explosion and hydraulic failure while descending for Nha Trang Airport. After a low level pass to check the landing gear, a nose high flapless approach was made. The aircraft touched down, but became airborne again after application of reverse thrust. The throttles were closed and the aircraft landed again, but overran the runway, struck a concrete pylon and caught fire, killing 10 of 77 on board and 24 on the ground. A bomb placed in the front left lavatory detonated during approach, blowing a hole in the fuselage and damaging hydraulic lines. 22 July 1970 A 20 year old U. S. Army private, George M. Hardin, hijacked a DC 4 en route from Pleiku to Saigon. Hardin allowed the 65 passengers aboard to disembark from the plane before moving to the cockpit and threatening the pilot with a small knife. He was detained in Saigon after attempting to force the pilot, Floyd R. Derieux, to take him to Hong Kong, but the pilot told him the DC 4 could not carry enough fuel to make the trip. There were no fatalities. 30 September 1970 Douglas DC 3DST 318A B 305 crashed into a hill in the Hai Van Mountains at near Da Nang while attempting to divert to Da Nang Airport due to weather conditions at its intended destination of Phu Bai Airport, Huế. Three of the 38 people on board were killed. 1 November 1970 Curtiss C 46 B 1543 force landed on a beach at Quy Nhơn due to fuel system problems; the aircraft sank in sand and flooded out at high tide. The aircraft was operating on a flight from Saigon to Quang Ngai. 22 August 1971 Douglas DC 3A 375 B 304 was written off at Kampot Airport. 24 September 1972 Douglas C 54D XV NUH crashed into a marshy area 23 miles from Saigon following a loss of control due to mechanical failure, killing 10 of 13 on board. The aircraft was operating a flight from Vientiane Airport to Tan Son Nhat International Airport. 19 March 1973 Douglas C 54D XV NUI crashed 4.1 mi S of Buon Ma Thuot Airport following an unexplained mid air explosion, killing all 58 on board. The aircraft was operating a flight from Tan Son Nhat International Airport to Da Nang. A bomb explosion was not ruled out. 5 September 1973 Boeing 727 121C XV NJC suffered an explosion in the galley at 15000 feet (4572 m) 15 minutes after takeoff from Bangkok, injuring two passengers and a stewardess; the aircraft was able to return and land safely at Bangkok. Although it was thought that a bomb exploded, a Royal Thai Air Force investigation concluded that a defective broiler in the galley caused the explosion. Although the aircraft was repaired and returned to service, it was written off following the hijacking and crash of Flight 706 in 1974. 17 November 1973 Douglas C 47B XV NIE struck a mountain at NNW of Quảng Ngãi killing all 27 people on board. The crew, flying VFR in IMC, had gotten lost and flew too low in a mountainous area while attempting to reach Chu Lai, near the crash site. The aircraft was operating a domestic scheduled passenger flight from Tan Son Nhat International Airport to Quảng Ngãi Airport. 20 February 1974 Douglas C 54A XV NUM was hijacked en route from Quy Nhơn to Da Nang. The hijacker was a 19 year old South Vietnamese man demanding to go to Đồng Hới, North Vietnam. The pilot stated that the aircraft had to stop at Đông Hà to refuel, but flew to Huế instead. The hijacker realized he had been tricked and detonated explosives in the front part of the aircraft, killing three passengers and injuring several others. The explosion also blew a hole in the port side of the fuselage and broke three starboard side windows. The aircraft was written off. 15 September 1974 Flight 706 Le Duc Tan, a ranger in the South Vietnamese army who had recently been demoted from captain to lieutenant for the theft of two cars in Da Nang, smooth talked his way past security checkpoints and hijacked the Boeing 727 en route from Da Nang to Saigon, demanding to go to Hanoi. The pilot explained that it was not possible and needed to stop at Phan Rang. During the approach, Tan detonated two hand grenades, and the aircraft crashed when it overshot the runway on an attempted landing. All 75 persons on board, including 67 passengers and eight crew members, were killed. 12 March 1975 Douglas C 54D XV NUJ crashed 16 mi from Pleiku, killing all 26 on board; the wreckage was not examined due to hostile conditions in the area. The aircraft, operating a flight from Vientiane to Saigon, was probably shot down by a missile.