Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лю Ю (әдептік есімі Боань; 193 жылдың қараша айында қайтыс болды) – Шығыс Хан әулеті тұсында өмір сүрген қытай әскери генералы, саясаткер және сардар.
Liu Yu (courtesy name Bo'an; died November 193) was a Chinese military general, politician, and warlord who lived during the Eastern Han dynasty.
Өмір
Лю Юның шежіресі Шаньдун провинциясының қазіргі Танчэн округіне жуық орналасқан, Тан округінде (郯縣), Дунхай мемлекетінде (東海國) жатыр. Оның әулеті Лю Цзян (劉彊; б.з. 25–58 ж.), Гуангу императорының ұлы және тақ мұрагері болған. Ол б.з. 43 жылы тақтан алынып, Дунхай (東海王) ханзадасы атанған. Оның әкесі Лю Цзя (劉嘉) үй шаруашылығы министрі (光祿勳) қызметін атқарса, әкесі Лю Шу (劉舒) Даньян округінің (丹陽郡) әкімі (太守) болды. Лю Ю император Линнің (168–189 ж.) тұсында Хан үкіметінде түрлі лауазымдарда болды, оның ішінде Ганлинг мемлекетінің канцлері (甘陵國相), Императорлық рудың министрі (宗正), Ю провинциясының инспекторы (幽州刺史) және Бас қолбасшы (太尉). Ол қызмет еткен кезеңде адал, жемқорлықсыз және игілікпен басқаруымен танымал болды. Тіпті Ю провинциясындағы этникалық азшылықтар (мысалы, Ухуань, Сяньбэй) және Хан империясының солтүстік шекарасына жақын шет елдер (мысалы, Буйо, Йемак) оны осылай жоғары бағалағандықтан, оның билігінде проблема тудыруға батылмады. Оның еңбегін мойындаған Хан үкіметі оны Сянбэн бароны (襄賁侯) атағына ие етті. 190-жылдары Лю Ю мен басқа да әскербасшы Гонсун Цзань этникалық азшылықтар мен шет елдермен қарым-қатынас жасау туралы әртүрлі пікірлерге байланысты қақтығысқа түсті: Лю Ю оларға бейбітшілік пен соғысқа қарсы саясатты ұсынды, ал Гонсун Цзань оларды бақылауда ұстау үшін күш қолдануды жөн көрді. 193 жылы Лю Ю шамамен 100 000 сарбазды жинап, Гонсун Цзаньға шабуыл жасауға дайындалды. Ол әскерлеріне Гонсун Цзаньды жоюға және мүмкіндігінше шығын мен құрбандықты азайтуға бағытталған тапсырма берді. Бірақ оның қол астындағылардың бірі, Гонсун Цзи (公孫紀), оған сатқындық жасап, Гонсун Цзаньға оның жоспары туралы хабарлады. Лю Юның шығын мен құрбандықты азайтуға бағытталған тәсілінің нәтижесінде ол Гонсун Цзаньға қарсы шайқаста жеңіліп, Жюйонг округіне (居庸縣) шегінуге мәжбүр болды. Гонсун Цзань Жюйонг округіне шабуыл жасап, үш күн ішінде басып алды, Лю Юны тұтқынға алды және оны тұтқын ретінде Цзи округіне (薊縣; қазіргі Тяньцзинь мен Пекин маңында) алып келді. Осы кезде Хан орталық үкіметі Лю Юге қосымша құрмет көрсету үшін және Солтүстік Қытайдың төрт провинциясының істерін қадағалауға өкілеттік беру үшін Дуань Сюньді (段訓) жіберді. Гонсун Цзань бұл мүмкіндікті пайдаланып, Дуань Сюньді өзіне атақтар мен құрметтерді беруге мәжбүрледі. Лю Юды Юань Шаомен сатқындық жасады деп жалған айыптап, Гонсун Цзань Дуань Сюньді Лю Юды өлім жазасына кесуге және оның басын императорлық астана Чанъанға жеткізуге мәжбүрледі. Жолда Лю Юдың бұрынғы қол астындағыларының бірі Дуань Сюньнен Лю Юдың басын тартып алып, оны тиісті рәсімдермен жерледі. Лю Ю Ю провинциясында өте танымал және құрметті тұлға болғандықтан, оның өліміне көптеген адам қайғырды.
Liu Yu's ancestral home was in Tan County (郯縣), Donghai State (東海國), which is around present day Tancheng County, Shandong. His ancestor was Liu Jiang (劉彊; 25–58 CE), a son and heir apparent of Emperor Guangwu who was deposed in 43 CE and became the Prince of Donghai (東海王). His grandfather Liu Jia (劉嘉) served as Minister of the Household (光祿勳), while his father Liu Shu (劉舒) served as the Administrator (太守) of Danyang Commandery (丹陽郡). Liu Yu held various appointments in the Han government during the reign of Emperor Ling ( 168–189), including Chancellor of Ganling State (甘陵國相), Minister of the Imperial Clan (宗正), Inspector of You Province (幽州刺史) and Grand Commandant (太尉). During his tenure, he gained a strong reputation for good, incorrupt and benevolent governance. Even the ethnic minority tribes (e. g. Wuhuan, Xianbei) in You Province and foreign kingdoms near the Han Empire's northern borders (e. g. Buyeo, Yemaek) so highly respected him that they did not dare to cause trouble in his jurisdiction. In recognition of his efforts, the Han government enfeoffed him as the Marquis of Xiangben (襄賁侯). In the 190s, Liu Yu and another warlord Gongsun Zan got into conflict because of opposing views on how to deal with the ethnic minority tribes and foreign kingdoms: Liu Yu adopted a peaceful and pacifist policy towards them, while Gongsun Zan preferred to use armed force to keep them under control. In 193, Liu Yu rallied an army of about 100,000 and prepared to attack Gongsun Zan. He instructed his troops to focus on eliminating Gongsun Zan and keep casualties and damage as low as possible. However, one of his subordinates, Gongsun Ji (公孫紀), betrayed him and told Gongsun Zan about his plan. Due to Liu Yu's approach of minimising casualties and damage, he lost the battle against the more aggressive Gongsun Zan and was forced to retreat to Juyong County (居庸縣). Gongsun Zan attacked Juyong County, conquered it within three days, captured Liu Yu and brought him as a prisoner to Ji County (薊縣; in the vicinity of present day Tianjin and Beijing). Around the time, the Han central government had sent an emissary, Duan Xun (段訓), to bestow additional honours upon Liu Yu and grant him authority to oversee affairs in the four provinces in northern China. Gongsun Zan seized the opportunity to coerce Duan Xun into transferring the titles and honours to him instead. After falsely accusing Liu Yu of plotting treason with Yuan Shao, Gongsun Zan forced Duan Xun to order Liu Yu's execution and bring Liu Yu's head back to the imperial capital Chang'an. Along the way, one of Liu Yu's former subordinates seized Liu Yu's head from Duan Xun and had it buried with the proper funeral rites. As Liu Yu was a highly popular and respected figure in You Province, many people mourned his death.
Отбасы
Лю Юдың ұлы Лю Хэ (劉和) сарайдың жолдасы (侍中) қызметін атқарды. Ол Юань Шу әскербасы тарапынан тұтқынға алынып, кепіл ретінде ұсталды, бірақ кейін Юань Шудың жартылай бауыры Юань Шаоға қосылу үшін қашып кетті. Юань Шаоның қолдауымен ол және оның әкесінің бұрынғы қол астындағылары Гонгсун Заннан кек алуға тырысты.
Liu Yu's son, Liu He (劉和), served as a Palace Attendant (侍中). He was captured and held hostage by the warlord Yuan Shu but later escaped to join Yuan Shu's half brother, the warlord Yuan Shao. With backing from Yuan Shao, he and his father's former subordinates sought revenge against Gongsun Zan.
Үш патшалықтың романсында
14 ғасырдағы "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында он тұрақты аттадент өздеріне әскери лауазымдар иеленді. Юян мен Чаншада екі көтеріліс болғанда, евнухтар Лю Юны Юйчжоудың императорлық қорғаушысы етіп тағайындады, ол Юяндағы көтерілісшілерді жеңу үшін әскер жинады. Лиу Беймен бірлесіп жұмыс істегеннен кейін ғана оған Ұлы қолбасшы атағы берілді.
In the 14th century historical novel Romance of the Three Kingdoms, the Ten Regular Attendants took military offices for themselves. When there came two rebellions in Yuyang and Changsha, the eunuchs appointed Liu Yu to be the Imperial Protector of Youzhou, who raised armies to defeat the rebels in Yuyang. It was after his success in a partnership with Liu Bei, that he was given the title of Grand Commander.