Джон Клеланд: Британиялық автоспорт шеберінің өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Британдық жарыс жүргізушісі (1952 жылы туған)

Джон Куннингэм Клеланд (15 шілде 1952 жылы туған) – зейнеткер британдық автожарыс жүргізушісі, 1989 және 1995 жылдары Ұлыбританияның Туринг автомобильдер чемпионатында жеңіске жеткенімен әйгілі. Уишоу қаласында туған Клеланд 1970-ші жылдары автокросс және төбеге көтерілу жарыстарында қатысты. 1976 жылы Mitsubishi Colt көлігімен Шотландия раллисінде өз классында жеңімпаз атанды. Кейін ол трек жарыстарына ауысты, 1980-ші жылдары Ұлыбританияның өндірістік автомобильдер және Thundersaloon чемпионаттарында сәтті өнер көрсетті, ал 1989 жылы Ұлыбританияның Туринг автомобильдер чемпионатында Vauxhall командасына қосылды. Соңғы кезде Мартин Хевенмен бірге Әлемдік Туринг автомобильдер чемпионатының ағылшын тіліндегі халықаралық тікелей эфирінде комментатор болды.

BTCC-ге дейінгі

1980 жылдардың ортасында Клелендтің әкесі Билл 1984 жылғы Батурст 1000 жарысының күміс жүлдесін жеңіп алған Холден ВК Комодорды (австралиялық автомобиль) Питер Броктың Холден дилерлік командасынан ұлына жарыс үшін сатып алды. Осы кезеңде Комодор Воксхолл Сенатор ретінде шықты.

BTCC

Клеланд турнирлік автокөлік жарыстарына тез бейімделіп, алғашқы әрекетінде BTCC-де жеңіске жетті. Ол кезде чемпионат төрт жеке классқа бөлінген, әр классы өз жарыстарында өтіп, бірақ бірдей титул үшін ұпай жинаған. Клеланд 1.5 литрлік автомобильдер класындағы 13 жарыстың 11-інде жеңіске жетті. Келесі жылы 2 литрлік Cavalier 1991 жылы жалғыз 2 литрлік форматқа дайындықпен шығарылды. 1990 жылы Клеланд қарсыласы Франк Ситнермен қызықты маусымдық күрестен кейін класта 2-орынды, ал жалпы есепте 5-орынды иеленді. Келесі жылы ол үш жарыста жеңіске жетіп, чемпионатта Уилл Хойдан кейін екінші орынды алды, соның арқасында Vauxhall алғаш рет BTCC-де жалпы жеңіске жетті. 1992 жылы Клеланд Хой мен Тим Харвимен титул үшін күресті, бірақ соңғы кезеңдегі әріптес Харвидің командаласы Стив Сопермен болған даулы соқтығыс салдарынан жеңіске жете алмады. 1993 және 1994 жылдары чемпионатта тиісінше BMW және Alfa Romeo үстемдік құрды, ал Клеланд екі жылдың екеуінде де жалпы төртінші орынмен ғана қанағаттанды. 1995 жылы Cavalier үшін маңызды жыл болды, ирониялық түрде, оның жарыс жолындағы соңғы жылы. Volvo 850 және Renault Laguna көбінесе Рикард Райделл мен Ален Менюдің басқаруымен жылдамдық бойынша басымдыққа ие болғанына қарамастан, Клеландтың тұрақты ұпай жинауы және маусым ортасындағы төрт жарыста жеңіске жетуі оған екі жүргізушіні де жеңіп, чемпиондық атанды. 1996 жылы Cavalier жаңа Vectraмен ауыстырылды, ол күрделі модель болып шықты. Клеланд титул үшін күресте 8-орынды иеленді. 1997 жылы жағдай одан да нашар болды, Клеланд турнир кестесінде 12-орынға түсті, ал Vauxhall Конструкторлар чемпионатында соңғы орында қалды. 1998 жылы жақсы болды, Клеланд екі жеңіске жетті, екеуі де шотландтық үшін дәстүрлі сүйікті трасса Донингтон Паркте болды. Бірақ Snetterton трассасындағы ауыр апат оның маусымын тоқтатты. 1999 жылы Клеланд командаға жаңа келген Иван Мюллерден оқпанда әлсіз қалды және маусымның ортасында зейнеткерлікке шығуға шешім қабылдады. Ол соңғы жарысын ылғалды Silverstone трассасында 10-орында аяқтады, себебі пит-лейнде жылдамдық шегінен асып кеткені үшін оған айып салынды, бұл Клеландтан BBC орнатқан машинасына тікелей радиобайланыс арқылы әдеттегідей наразылық білдіруіне себеп болды. 2005 жылы Motorsport Magazine журналының жүргізген сауалнамасында Клеланд барлық уақыттағы ең үздік турнирлік автокөлік жүргізушілерінің қатарында 10-орынды иеленді.

Cleland adapted quickly to touring car racing and won the BTCC at his first attempt, in the days when the championship consisted of four separate classes, each in their own races but scoring points for the same title. Cleland won 11 of his 13 races in class C for 1.5l cars. The 2 litre Cavalier was introduced the next year, in readiness for the single 2 litre format in 1991. Cleland finished 2nd in class to his rival Frank Sytner in 1990 after a fierce season long battle, and 5th overall. The following year he won three races and finished second in the championship to Will Hoy, taking Vauxhall's first ever overall BTCC win. In 1992 Cleland battled with Hoy and Tim Harvey for the title, but was denied at the last round by a controversial collision with Steve Soper, the teammate of eventual champion Harvey. In 1993 and 1994 the championship was dominated by BMW and Alfa Romeo respectively, and Cleland had to make do with fourth overall in both years. 1995 proved to be the breakthrough year for the Cavalier, ironically in its last year of competition. Despite the Volvo 850 and Renault Laguna often having the edge in speed, in the hands of Rickard Rydell and Alain Menu respectively, Cleland's consistent run of points finishes allied to a four race winning streak in the mid season allowed him to beat both drivers to the title. For 1996, the Cavalier was replaced by the new Vectra, which turned out to be a problematic package. Cleland finished 8th in the title chase. 1997 proved to be even worse, with Cleland slipping to 12th in the standings and Vauxhall finishing bottom of the Constructors' title. 1998 was better, and Cleland took two victories, both at Donington Park a traditional happy hunting ground for the Scotsman before a heavy crash at Snetterton interrupted his season. In 1999 Cleland was outpaced by team newcomer Yvan Muller and decided by mid season to retire. He finished his last race at a wet Silverstone in tenth place, after being given a drive through penalty for speeding in the pits, which provoked a typically belligerent reaction from Cleland over a live radio link to his car that had been set up by the BBC. In a 2005 poll by Motorsport Magazine, Cleland was voted the 10th greatest touring car driver of all time.

BTCC-ге жіберілген хат

Ол өзінің ұзақ жылдар бойы жұмыс істеп келе жатқан автосалонын басқарудан басқа, BTCC-ден зейнеткерлікке шыққаннан бері бірнеше рет қонақ жүргізуші ретінде қатысты, соның ішінде 2000 жылы Британдық GT чемпионатында Dodge Viper көлігімен бір маусымға, CSi Brookspeed командасы үшін Дейв Кларкпен бірге жарысты. Кейін ол Рокингемде ASCAR жарысына қатысты, сондай-ақ 1993 және 2005 жылдар аралығында Advantage Racing, Pinnacle Motorsport, Gibson Motorsport, Triple Eight, Greenfield Mowers Racing және Brad Jones Racing командалары үшін он екі рет Bathurst 1000 жарысына қатысты, 2001 жылғы жарыста Брэд Джонспен бірге жүргізіп, екінші орынды иеленді. Қазір ол Шотландияның Галашилс қаласында Volvo автосалонын басқарады. Оның ұлы Джейми жарыс спортына қадам басты. Клеланд Eurosport телеарнасында WTCC жарыстарын түсіндіретін комментаторлардың бірі болып жұмыс істейді. Ол 2008 жылы қайтыс болған шотландтық Дэвид Леслинің орнын басты. Клеланд өзінің ескі Vauxhall Vectra супер-турнірлік көлігін сатып алып, қазір оның замандастары Патрик Уоттс және Тим Харвимен бірге Тарихи Супер-турнір чемпионатында жарысады.