Кіріспе

ХІІ ғасырдың соңы мен ХІІІ ғасырдың басындағы әйел самурай жауынгері Хангаку ханым (坂額御前) – онна муша жауынгері, тарих немесе классикалық әдебиетте белгілі жапондық жауынгер әйелдердің санатындағы сирек тұлғалардың бірі. 1201 жылы Камакура шогунатына қарсы болған Кеннин көтерілісінде орасан зор рөл атқарды. Оның бауырлары – Джо Сукенага (城資永) және Джо Нагамочи (城長茂) (немесе Сукемочи (助茂)). Хангаку Итазаки деп те аталған ол, Жо Сукенаганың қызы, ал оның әскерде жеңіліске ұшырауына Кисо Йосинака себепкер болды. 1201 жылғы Кеннин көтерілісіне өзінің ағасы Джо Нагамочи және туысы Джо Сукеморимен бірге қосылып, Торисака қамалындағы қорғаныс операцияларының маңызды бөлігіне айналды. Хангаку басшылық қабілетімен және батылдығымен ерекше көзге түсті. Үш айға созылған қорғаныс кезінде Сукеморимен бірлесіп, Сасаки Морицунаның бакуфу әскеріне қарсы ерлер жасағын басқарды. "Ер киімінде" Хангаку қамал мұнарасында тұрып, оған шабуыл жасағандарды кеудесінен немесе басынан тесіп өткен жебелерімен атып түсірді. Көтерілісшілердің қорғанысы ақыры бұзылып, Хангакуның күресі тек жамбасына тиген жебеден жарақат алғаннан кейін ғана тоқтады. Ол тұтқындалды және "ердей қайратты, гүлдей әдемі" деп сипатталды. Шогунның бұйрығымен Хангаку ханымның өзін-өзі өлтіру рәсіміне жол берілмеді, оның орнына оны шогунның адал қызметшісі Асари Йоситоға үйлендіруге мәжбүр етті. Кейін ол ұл таратқаны хабарланды, бірақ оның өмірінің қалған бөлігі туралы мәліметтер аз. Жо тайпасы – Эчиго провинциясындағы (қазіргі Ниигата префектурасы) Тайра кланының одақтастары болды. Олар Генпей соғысында жеңіліске ұшырап, көп бөлігін жоғалтты. 1201 жылы, өзінің туысы Джо Сукеморимен бірге әскер жинап, Сукемотоның Камакура шогунатын құлатуға жасаған әрекетіне (Кеннин көтерілісі) қосылды. Хангаку мен Сукенага Сасаки Морицунаның (佐々木盛綱) шабуылына ұшыраған Тосакаямадағы бекіністе қорғаныс позициясын қабылдады. Хангаку 3000 сарбазды Ходжо кланына адал 10000 сарбазға қарсы қорғануға жіберді. Ақырында ол жебеден жарақат алып, тұтқынға алынды, содан кейін қорғаныс құлдырады. Хангаку Камакураға жеткізілді. Минамото но Ёрие шогунына таныстырылғанда, ол Кай Гендзи кланының жауынгері Асари Йоситомен (浅利義遠) кездесті, ол шогуннан оны алуға рұхсат алды. Олар Кайда өмір сүрді, онда оның бір қызы болды деп айтылады.

Мәдениет деректері

Хангаку «Азума Кагамиде» кездеседі. Хангаку туралы айтуынша, ол «ердей батыл, гүлдей сұлу» болған және шайқаста нагинатыны тиімді қолданған. Көптеген әңгімешілер мен суретшілер оны өз туындыларында бейнелеген, соның ішінде Куниёси әйел жауынгерлер сериясын жасаған. Бұл серияға сондай-ақ Томое Гозен, Шизука Гозен және Ходжо Масако сияқты тарихи немесе әдеби тұлғалар да енген.