Эли Алмон Калберсон (22 шілде 1891 – 27 желтоқсан 1955), Эли Калберсон ретінде танымал, 1930 жылдары американдық контрактті көпір кәсіпкері және осы саладағы жетекші тұлға болды. Ол жаңа ойынның кеңінен танылуына зор үлес қосты және оны "контрактті көпірді қалыптастырған адам" деп есептеді. Ол өте ысырапшыл, байлыққа кенелген, бірнеше рет қоржынын жоғалтып, қайта толтырған көрнекті шоумен еді.
Elie Almon Culbertson (July 22, 1891 – December 27, 1955), known as Ely Culbertson, was an American contract bridge entrepreneur and personality dominant during the 1930s. He played a major role in the popularization of the new game and was widely regarded as "the man who made contract bridge". He was a great showman who became rich, was highly extravagant, and lost and gained fortunes several times over.
Өмір
Кулберсон Румыниядағы Пояна Върбилоу қаласында американдық тау-кен инженері Алмон Кулберсон мен оның орыс әйелі Ксения Рогознаяның отбасында дүниеге келді. Ол Париждегі Сорбоннадағы Экономикалық және саяси ғылымдар мектебінде және Женева университетінде оқыды. Оның тілдерге қабілеті ерекше болды: ол орыс, ағылшын, француз, неміс, чех және испан тілдерін еркін сөйледі, тағы бес тілді оқып білді, сондай-ақ латын және классикалық грек тілдерін білді. Білімділігіне қарамастан, оның эрудициясы көбінесе өзіндік оқыту арқылы қалыптасқан: ол туғаннан-ақ өздігінен білім іздеуге бейімді болған. Ресей революциясынан кейін (1917), Кулберсон төрт жыл бойы Парижде және басқа да еуропалық қалаларда карта ойнау шеберлігін пайдаланып өмір сүрді. 1921 жылы ол АҚШ-қа көшіп, аукциондық бридж және покерден ақша табу арқылы күнкөрісін жасады. 1923 жылы ол Манхэттенде аукциондық бридждің табысты оқытушысы және белгілі ойыншы Джозефин Мерфи Диллонға үйленді. Олар ойыншы ретінде де, оқытушы ретінде де, кейіннен баспагерлер ретінде де табысқа жетті. Жозефина Кулберсон 1938 жылы ажырасқаннан кейін тегін сақтап қалды; шын мәнінде, оның атымен 1951 жылы «Келісімдік бридж он минутта» кітабының қайта жарық көрген басылымы жарық көрді. Бірте-бірте келісімдік бриджінің жаңа ойыны аукциондық бриджді ығыстыра бастады, ал Кулберсон аукциондық бридждің көшбасшыларын басып өту мүмкіндігін сезді. Кулберсон өзін жаңа ойынның көшбасшысы ретінде таныту үшін ауқымды және табысты науқан жоспарлады. Ойыншы, ұйымдастырушы, сауда-саттық теориясының маманы, журнал редакторы және команда жетекшісі ретінде ол 1930 жылдардағы келісімдік бридждің өркендеу кезеңінде маңызды рөл атқарды. Кулберсон шебер жарнамашы болды; ол бірнеше атақты сынақ матчтарын өткізіп, олардың барлығында жеңіске жетті. Екі матчы АҚШ-та, 1931–32 жылдары Сидни Ленц басқарған командаға қарсы («Ғасырдың бридж шайқасы» деп аталды) және 1935 жылы П. Хал Симсқа қарсы, соңғысы Кулберсон мен Симс отбасылары арасында өтті. Англияда 1930 жылы Уолтер Буллер командасына қарсы, 1930 және 1933 жылдары «Попс» Бизли командасына қарсы және 1934 жылы полковник Джордж Уолш командасына қарсы төрт матч өткізілді. Бұл матчтар газеттерде, радиода және киножаңалықтарда кеңінен жарияланды, ал партиялар сауда-саттық әдістері бойынша қызу талқылаулардың нысаны болды. Кейіннен Кулберсон 1930 жылдардың ортасындағы жетекші американдық команда, «Төрт аса» командасымен ойнаудан қауырсынды. 1937 жылғы маусымда Будапештте өткен әлем чемпионатының командалық турнирінде Кулберсон доктор Пол Стерн басқарған Австрия командасынан жеңіліске ұшырады. Бұл оның турнирдегі немесе матчтағы соңғы қатысуы болды. Ол енді ешқашан жеңіліс көрмеді, себебі ол енді ойнаған жоқ. Кулберсон «The Bridge World» журналын құрып, редакциялады, ол бүгінге дейін жарық көріп келеді, сондай-ақ бридж туралы көптеген газет мақалалары мен кітаптар жазды. Ол пластикалық карталарды әзірлеуші алғашқы фирмаға иелік етті, ол Kem Cards деп аталды, сонымен қатар Кулберсонның сауда-саттық жүйесі бойынша білікті оқытушылары бар бридж мектептерінің желісін құрып, иеленді. Ол көп жылдар бойы жоғары ставкалы резеңке бридж ойнауын жалғастырды, бірақ 1938 жылы турнирлер мен матчтарға қатысуды тоқтатты, оның орнына жазу және әлемдік бейбітшілік үшін жұмыс істеуге көшті. «Толық бейбітшілік» (1943) және «Ресеймен соғысу керек пе?» (1947) оның ең маңызды кітаптары болды.
Culbertson was born in Poiana Vărbilău in Romania to an American mining engineer, Almon Culbertson, and his Russian wife, Xenya Rogoznaya. He attended the École des sciences économiques et politiques at the Sorbonne in Paris, and the University of Geneva. His facility for languages was extraordinary: he spoke Russian, English, French, German, Czech and Spanish fluently, with a reading knowledge of five others, and a knowledge of Latin and classical Greek. In spite of his education, his erudition was largely self acquired: he was a born autodidact. After the Russian Revolution (1917), Culbertson lived for four years in Paris and other European cities by exploiting his skill as a card player. In 1921 he moved to the United States, earning his living from winnings at auction bridge and poker. In 1923 he married Mrs. Josephine Murphy Dillon, a successful teacher of auction bridge and a leading woman player, in Manhattan. They were successful as both players and teachers, and later as publishers. Josephine Culbertson retained the surname after their divorce in 1938; indeed, a revised edition of Culbertson's Contract Bridge in Ten Minutes was published under her name in 1951. Gradually the new game of contract bridge began to replace auction bridge, and Culbertson saw his opportunity to overtake the leaders of auction bridge. Culbertson planned a far reaching and successful campaign to promote himself as the leader of the new game. As player, organizer, bidding theorist, magazine editor, and team leader, he was a key figure in the growth of contract bridge in its great boom years of the 1930s. Culbertson was a brilliant publicist; he played several famous challenge matches and won them all. Two were played in the U. S., against s led by Sidney Lenz in 1931–32 (the so called "Bridge Battle of the Century") and by P. Hal Sims in 1935, the latter between the married couples Culbertson and Sims. Four matches were played in England, against Walter Buller's team in 1930, against "Pops" Beasley's team in 1930 and 1933, and against Col. George Walshe's team in 1934. These matches were typically accompanied by noteworthy publicity in newspapers, on radio and on cinema newsreels, and the hands became the subject of intense discussion on bidding methods. Later, Culbertson managed to adroitly avoid playing the leading American team of the mid 1930s, the "Four Aces". Culbertson was defeated again in Budapest, June 1937, in the first world championship teams tournament, by the Austria team led by Dr. Paul Stern. It was his last appearance in a tournament or match. He never lost again, because he never played again. Culbertson founded and edited The Bridge World magazine, which is still published today, and wrote many newspaper articles and books on bridge. He owned the first firm of playing card manufacturers to develop plastic cards, Kem Cards, and developed and owned a chain of bridge schools with teachers qualified in the Culbertson bidding system. He continued to play high stakes rubber bridge for many years, but gave up tournament and match competition in 1938 to write and to work for world peace. Total Peace (1943) and Must We Fight Russia? (1947) were his most important books.
Кулберсон мен Ленцтің сәйкестігі
Бұл жұптар арасындағы жекпе-жек 1931 жылдың желтоқсаны мен 1932 жылдың қаңтарында Нью-Йорк қаласындағы екі қонақ үйде өтті және "Ғасырдың көпірлік шайқасы" деп аталды. Сидни Ленц Кулбертсонның ойынға үстемдік етуіне қарсы шыққан ойыншылар тобының басшысы болды және олар өздерінің сауда жүйесін Ресми жүйе деп атады. Кулберсон Ленцке қарсыласының 1000 долларына қарсы 5000 доллар тікелей бәс тігіп, нәтижеге қарамастан ақша қайырымдылыққа жұмсалатынын мәлімдеді. Матч 150 резеңкеден тұратын резеңке бридж түрінде өтті. Кулберсон 88 резеңкені әйелі Жозефинамен бірге ойнады, ал қалғандарында Теодор Лайтнер, Вальдемар фон Зедтвиц, Говард Шенкен және Майкл Т. Готтлибпен серіктестік құрды. Ленц алғашқы 103 резеңкені Освальд Жакобимен ойнады, бірақ қорғаныс тактикасы бойынша туындаған қызу даудан кейін Жакоби отставкаға кетті. Матч төрешісі, лейтенант Альфред Груентер (кейін 4 жұлдызды генерал және 1953-56 жылдардағы Еуропаның Жоғары Одақтас Қолбасшысы) айтуынша, Жакоби сол мәміледен кейін: "Мен елдегі он екі ғана ойыншы түсінетін қадам жасадым, және өкінішке орай, сол сәтте Ленц мырза олардың қатарында болған жоқ" деді. Командир Винфилд Лиггет кіші, Калберсон 8,980 ұпаймен жеңген матчтың қалған бөлігінде Ленцтің серіктесі болды. Теренс Риз: "Ресми жүйе (Ленц) сенімсіздікке ұшырады. Кулбертсонның оңай жеңіске жетпеуі (олардың құрылымдық саудасы қарсыластарына қарағанда әлдеқайда жақсы болды) Жакобидің басқалардан мүлдем бөлек деңгейдегі ойыншы болғандығына байланысты болды". Жакобидің психологиялық бәс тігуі және жалпы бәсекеге қабілетті саудасы Ленц командасын матчта ұстап тұрды; бірақ Ленцтің өзі Жакобидің стилін қабылдай алмады.
This pairs match took place during December 1931 and January 1932 at two New York City hotels, and was called the "Bridge Battle of the Century". Sidney Lenz was the leader of a group of players opposed to Culbertson's domination of the game, and who called their bidding system the Official System. Culbertson challenged Lenz to a match, wagering $5,000 against his opponent's $1,000, with the money to go to charity regardless of the outcome. The match was played as rubber bridge, with 150 rubbers being played. Culbertson played 88 of these with his wife, Josephine, partnering one of Theodore Lightner, Waldemar von Zedtwitz, Howard Schenken and Michael T. Gottlieb in the remainder. Lenz played with Oswald Jacoby for the first 103 rubbers, but Jacoby then resigned following a heated difference of opinion over a defensive play. According to the match referee, Lt. Alfred Gruenther (later 4 star General and Supreme Allied Commander Europe 1953 56), Jacoby said following that deal, "I made a play that only twelve players in the country would understand, and unfortunately Mr Lenz did not seem, at that particular moment, to be among that twelve." Cmdr. Winfield Liggett, Jr., was Lenz's partner for the rest of the match, which Culbertson won by 8,980 points. Terence Reese said "The Official System (Lenz) was discredited That the Culbertsons did not win more easily (for their constructive bidding was much better than that of their opponents) was due to the fact that Jacoby was a player of quite different class from any of the others." Jacoby's psychic bids and his competitive bidding generally kept the Lenz team in the match; but Lenz himself could not tolerate Jacoby's style.
Англо-америкалық матчтар
Лейтенант-полковник Уолтер Буллер "Британдық көпір" деп аталатын сауда-саттық жүйесін ұсынды, ол тікелей әдістерді қолданды және Кульберсон жүйесінде қабылданған, ұсыныстарды күштеп жасаудан аулақ болды. Оның шақыруын Кульберсон қабылдады, соның нәтижесінде 1930 жылы Лондонда төрт ойыншыдан құралған командалар арасында матч өтті. Кульберсон командасы 200 келісім бойынша жалпы сомасы 4845 ұпаймен жеңіске жетті. Кульберсон әйелі Жозефинамен, ал екінші жұп Лайтнер мен фон Зедвицтен құралды. Кейін Кульберсон Лайтнермен, ал әйелі фон Зедвицпен ойнады – бұл жағдайда олардың нәтижесі жақсырақ болды. Буллер командасының қалған үш мүшесі – Элис Эверс, Седрик Кихо және Нельсон Вуд Хилл. Буллер матчынан кейін Кульберсон командасы Крокфорд клубына қарсы тағы бір матч өткізді. Крокфорд командасы "Попс" Бизли (капитан), сэр Гай Домвилл, Джордж Моррис және капитан Хоггтан тұрды; 200 партиядан астам матчты Кульберсон 4905 ұпаймен жеңді (жалпы ұпай есебі). 1933 және 1934 жылғы матчтар Шваб кубогы үшін өтті, бұл кубок ағылшын-американдық матчтарға америкалық өнеркәсіпші және бридж меценаты Чарльз Шваб сыйлаған, сондай-ақ Нью-Йорк Уист клубының президенті болған. 1933 жылы Майкл Готтлиб Кульберсон командасында фон Зедвицтің орнын басты. Британдық командаға подполковник 'Попс' Бизли мен сэр Гай Домвилл, Перси Таббуш және Джордж Моррис, Грэм Матисон және леди Дорис Роудс кірді (жұптар кейде басқаша құрылды). Кульберсон командасы 300 қолдан 10900 ұпай жинап, шешуші, бірақ толыққанды жеңіске жетті. Келесі жылы, тағы да Лондонда, Шваб кубогы Кульберсон командасын алғаш рет "екі өте тәжірибелі серіктестікке" [Риз] ие командамен кездестірді. Америка командасы Кульберсон жұбайлары, Тедди Лайтнер және Альберт Морхедтен тұрды. Британдық команда Ричард Ледерер мен Уилли Роуз, Гарри Инграм мен Стэнли Хьюз, ал капитан Уолш пен А. Фрост резерв ретінде болды. Кульберсон командасы 300 келісім бойынша 3650 ұпаймен жеңіске жетті. Бір кезде британдық команда 5000-нан астам ұпаймен көш бастады, ал американдықтар 30 қолдан тұратын бір сессияда 970 ұпаймен ғана алда болды. Ледерер–Роуз жұбы шаршады, бірақ демалудан бас тартты; соңғы партия сәтсіз аяқталды. Инграм шаршау факторына сілтеме жасап, кем дегенде үш ағылшын ойыншысы кешкі сессиялардан бұрын бір күндік жұмыс істегенін, ал американдықтар түскі асқа дейін тұрмағанын айтты. Дегенмен, Уолш командасы Ұлы Кульберсон командасының осалдығын көрсетті. Ақырында олар доктор Пол Стерннің австриялық командасына еңсеге тіреді, ол 1930 жылдардың ең үздік еуропалық командасы болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі ағылшын-американдық матчтар, олардың саны көп болды, Кульберсонның қатысуын қамтамады.
Lt. Col. Walter Buller promoted a bidding system that he called "British Bridge", which used direct methods and avoided approach forcing bids as had been incorporated in the Culbertson System. His challenge was accepted by Culbertson, and a teams of four match took place in London in 1930. The Culbertson team won by 4,845 total points over 200 deals. Culbertson partnered his wife, Josephine, and his other pair comprised Lightner and von Zedtwitz. Later in the match Culbertson played with Lightner, and his wife played with von Zedwitz: this was the more successful line up. The other three members of Buller's team were Alice Evers, Cedric Kehoe and Nelson Wood Hill. Immediately after the Buller match, the Culbertson team played another match, against Crockford's Club. The Crockford's team was 'Pops' Beasley (Captain), Sir Guy Domville, George Morris and Captain Hogg; the match over 200 boards was won by Culbertson by 4,905 points (total points scoring). The matches in 1933 and 1934 both took place for the Schwab Cup, a trophy presented for Anglo American matches by Charles Schwab, an American industrialist and patron of bridge, who was president of the Whist Club of New York. In 1933, Michael Gottlieb replaced von Zedtwitz in the Culbertson team. The British team consisted of Lt. Col. 'Pops' Beasley and Sir Guy Domville, Percy Tabbush and George Morris, Graham Mathieson and Lady Doris Rhodes (pairs were sometimes aligned differently). The Culbertson team won by 10,900 total points over 300 hands, a decisive but not overwhelming victory. The following year, again in London, the Schwab trophy pitted the Culbertson team for the first time against a team with "two very experienced partnerships" [Reese] captained by Col. George Walshe. The American team consisted of the Culbertsons, Teddy Lightner and Albert Morehead. The British team was Richard Lederer and Willie Rose; Harry Ingram and Stanley Hughes, with captain Walshe and A. Frost as reserves. Culbertson's team won by 3,650 points over 300 deals. At one time the British team had built up a lead of over 5,000 points, and the Americans led by only 970 points with one session, of 30 deals, remaining. The Lederer–Rose pair tired but refused to take a rest; the last set was a disaster. Ingram referred to the element of fatigue when he remarked that at least three of the English players had done a day's work before the evening sessions, while the Americans did not get up until lunchtime. All the same, Walshe's team had shown that the great Culbertson team was vulnerable. They were eventually beaten by Dr. Paul Stern's Austrian team, the best European team of the 1930s. Anglo American matches after World War II, of which there were a number, did not involve Culbertson.