Кіріспе

Қытай көлі: Пума Юмко көлі (; ) – Тибет автономиялық аймағының Нагарзе ауданында орналасқан, оңтүстік Тибет үстіртінде теңіз деңгейінен жоғарыда жатқан көл. Оның ұзындығы , ені , ал ауданы құрайды. Көлді қар басқан айналасындағы таулардан ағып келетін сулармен толықтырады, ал судың артығы оңтүстік-шығыс жағындағы шығару арқылы Ямдрок көліне құйылады. Көлдің батыс жағынан шөгінділер кіріп жатқанын көруге болады. "Пума Юмко" сөзбе-сөз "аспандағы көк мұрат" деген мағынаны білдіреді. Көл қыста мұздап қатып, малшылар қойларымен одан өтеді. Климаттың жылынуына байланысты мұздың қалыңдығы азайып, көл маңында және көлге тәуелді өмір сүретін 120 адам үшін мәселе тудырып отыр. Көл ультраолиготрофты болып саналады, яғни су қабатында да, көл шөгінділерінде де қоректік заттардың концентрациясы өте төмен. Мұндай көлдердің суы көк немесе көк-жасыл түсті болып келеді және фитопланктон сияқты фотосинтез жасайтын организмдердің аз болуына байланысты мөлдір болады. Қыс айларында көлдің бетінде диаметрі он метрден жүздеген метрге дейін жететін күрделі мұз кесектерінің пішіндері пайда болады. Бұл мұз пішінінің себебі – температураның өзгеруіне және желдің әсерінен мұздың қайталап қатуы, жарылуы және қайта тоңуы.

Климат

Пума Юмко көлінің маңындағы аймақта құрғақ тундралық климат (ET) басым, онда ұзақ, өте суық, құрғақ қыстар мен қысқа, салқын, ылғалдылығы біршама жоғары жаздар болады. Күндізгі және түнгі температура арасындағы айырмашылық зор. Жаз айларында температура көбінесе 15 °C (59 °F) дейін көтеріледі, бірақ түнгі уақытта одан да төмендейді. Қаңтарда температура нөлден жоғары болғанымен, түнгі уақытта әдетте -20 °C (-4 °F) дейін түседі. Суық температураның арқасында көл жылдың көп бөлігінде қатып жатады. Қыс айларында жауын-шашын мүлдем болмайды, жыл бойында түсетін 9.6 дюйм жауын-шашынның көп бөлігі шілде және тамыз айларында жауады, көбінесе жаңбыр түседі, қар сирек кездеседі.