Кіріспе

Жартылай тілінген ағаштан жасалған қоршау түрі. Жартылай тілінген рельсті қоршау, бөренелі қоршау немесе тілік және рельсті қоршау (тарихи түрде Вирджиния, зигзаг, құрт, жылан немесе жылан рельсті қоршау деп те аталады) – АҚШ және Канадада салынатын қоршау түрі. Ол әдетте тілінген бөренелерден жасалады, олар ұзындығы бойынша рельстерге бөлінеді және көбінесе ауылшаруашылық немесе декоративтік қоршау ретінде қолданылады. Мұндай қоршаулар басқа қоршау түрлеріне қарағанда әлдеқайда көп ағаш талап етеді, сондықтан олар көбінесе ағашқа бай аймақтарда ғана кездеседі. Олар құрылысы бойынша қарапайым, тіпті қиын немесе тасты жерде аздаған құралдармен жинауға болады. Оларды шегелер немесе басқа бекіткіштерді қолданбай-ақ жасауға болады, мұндай бекіткіштер көшпенді аймақтарда жиі жетіспейтін. Олар өте тасты жерлерде, тік қазудың қиын болған жерлерде танымал. Қоршауды жылжыту қажет болғанда немесе ағаш басқа мақсаттар үшін пайдалырақ болғанда, оларды жартылай немесе толығымен бөлшектеуге болады.

Материал

Қиылысқан қоршаулар оңай бөлінетін, шіруға төзімді ағаштан жасалған. Дәстүрлі түрде американдық каштан ағашы бағаланған, бірақ каштан қырынуы осы ағаштың жоғалуына себеп болды. Қазіргі кезде көптеген қиылысқан қоршаулар самырсындан жасалады.

Құрылыс

Ағаштар әдетте белгілі бір ұзындықта кесіліп, ағаш бойымен жарылады. Әр жартысы төрттен, содан кейін сегізден және т.б. бөлінеді, рельстер қолдануға ыңғайлы мөлшерге жеткенше. Бір ағаштан кішкентай ағаштар үшін төрт рельс, ал үлкендерінен оннан астам рельс шығуы мүмкін. Рельстер бірін-бірінің үстіне қаланады. Көптеген жарылған рельсті қоршауларда рельстер өзін-өзі ұстап тұратын, оңай орнатылатын, жөндеуге және бөлшектеуге ыңғайлы зигзаг тәрізді орналастырылады. Кейбір ағаш қоршауларда рельстер тікелей бірін-бірінің үстіне қойылып, екі жағынан қос тіректермен (рельстердің екі бағытында) бекітіледі. Бұл қоршауды берік және тығыз етеді, бірақ жөндеу оңай болады. Зигзагтар арасындағы қашықтық әдетте 5 метр немесе бір құлашқа тең. Сондықтан, егістіктің ауданын егістіктің шеттеріндегі зигзагтарды санау арқылы есептеуге болады: 160 шаршы құлаш .

Қалқалы және рельсті қоршау

Бака мен рельсті (бака мен тіреу деп те аталады) қоршауы – үш өлшемді А-тәрізді пішінді ағаш рельсті қоршау. Қоршаудың әр бөлімі екі тік А-тәрізді құрылымнан тұрады, олардың арасында төрттен жетіге дейін көлденең рельс немесе тіреу орналасады, саны қалаған қоршаудың биіктігіне байланысты. Заманауи қоршауларда рельстердің ұзындығы шамамен... Қоршаудың соңы болмаса, әр А-тәрізді құрылым екі көлденең бөлікке қолданылады, біреуі оңға, біреуі солға. Сиыр мен қой сияқты малға төрт рельсті, 1,2 метр биіктіктегі қоршау жеткілікті. Елік пен бұғы сияқты ірі жануарлар үшін 1,8–2,1 метр биіктіктегі қоршаулар қажет, себебі қоршаудың үш өлшемді құрылымы секіруге кедерілді етеді; осы мақсат үшін 2,7–3 метрлік сым қоршау да қолданылуы мүмкін. Бака мен рельсті қоршаулар Америка Азаматтық соғысының Шығыс майданында кең таралған, себебі орманды аймақтарға жақын болды және оларды салу оңай еді. Бұл екіге бөлінген рельсті қоршаулар Одақ және Конфедерация армиялары үшін отынның маңызды көзіне айналды. Бака мен рельсті қоршаулар ірі жануарларды ұстап тұруға немесе сыртқа шығаруға мүмкіндік береді, ал кішкентай жануарлар оны оңай кесіп өте алады, сонымен қатар адамдар да оған оңай көтеріле алады.

Мортистелген қоршау

Ұлыбританияда (және Американың қала маңындағы аудандарында) ерекше стильдегі бөлінген рельсті қоршау қолданылады. Бұл қоршау өздігінен тұрмайды, оның құрамында жерге орнатылған тік қабырғалар бар, әр жағында ойықтар (мортиздер) болады, оларға бөлінген рельстердің (көбінесе тәтті каштан ағашынан жасалған) жуан ұштары салынады. Зигзаг тәрізді етіп орнатудың қажеті жоқ. Бұл стиль көбінесе декоративтік қоршау ретінде немесе жылқы бағу үшін қолданылады. Мұндай қоршаулар – «бағаналы-рельсті қоршаулар» деп аталатын жалпы түрінің нақты бір түрі болып табылады.

Патент кедрінен жасалған қоршау

Канадада бірнеше самырсын қоршау дизайндарын патенттеуге әрекет жасалды. Бұл стильдер Патенттік кедр қоршаулары деп белгілі болды, сондай-ақ Патенттік қоршаулар немесе Патенттік теміржол қоршаулары деп те аталды. Екі рельс қолданылып, жоғарғы рельс, ортаңғы рельстер және төменгі ауыр рельстер арқылы крест құрылымы жасалды, бұл оған тұрақты болуға, күшті желге төтеп беруге және зигзаг немесе жылан қоршауларға қарағанда қоршаудың төменгі бөлігін азайтуға мүмкіндік берді.