Кіріспе

Австралияда британдық отаршылдық тарихы бойынша қоғамдық пікірталас "Тарих соғыстары" термині Австралияда Австралияның еуропалық отарлау тарихын түсіндіру және қазіргі австралиялық қоғамның қалыптасуы туралы, әсіресе аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының халқына тигізген әсері туралы қоғамдық пікірталасты сипаттау үшін қолданылады. "Тарих соғыстары" термині 1990 жылдардың аяғында Говард үкіметі кезінде пайда болды. Говардтың кейбір ізбасарларының күш-жігеріне қарамастан, пікірталас осы күнгі күнге дейін жалғасуда, соның ішінде 2016 және 2020 жылдары қайтадан жанданды. Осы кезде, кәсіби тарих саласы төмендеп, бұл саланы көпшілікке танымал жазушылар өздеріне қайтаруға тырысты.

Контурлық

"Тарих соғыстары" термині Австралияны ұлт ретінде қабылдау туралы идеологиялық қақтығысты білдіреді, оның негізін Лейбористік партиясының премьер-министрі Пол Китинг (1991–1996), ұлт мінезінің орталық бөлігі ретінде нәсілдік қатынастарды қарастырған және аборигендер мәселелеріне жаңа назар аударған, сондай-ақ Либералдық партияның премьер-министрі Джон Говард (1996–2007), "иудей-христиандық этикаға, ағартушылықтың прогрессивті рухына және британдық мәдениеттің институттары мен құндылықтарына" негізделген, елдің жетістіктерін бағалайтын Австралияның жаңа консервативті көзқарасын орнатуға тырысқан. Бұл қақтығыс негізінен танымал БАҚ-та, кітаптарда және сарапшылардың лекцияларында өрбіді. Саяси оңшылдар Австралияның ұлттық идентификациясы аборигендерге қатысты қарым-қатынасына байланысты екенін айтып, өткен әділетсіздіктерді моральдық тұрғыдан түзетуді жақтады, ал саяси оңшылдар оңшылдар аборигендерге келтірілген зиянды асыра көрсеткенін, аборигендерді зорлық-зомбылыққа ұшырату туралы әңгімелер Австралияның тұтас идентификациясына зиян келтіріп, қазіргі австралиялықтар өткенде жасалған зұлматтар үшін жауапкершілік сезінбейді деп мәлімдеді. Көптеген қоғамдық пікірталас Китинг тапсырған, бірақ Говард билікке келгеннен кейін жарияланған, "Ұрланған ұрпақтар" туралы үкіметтік баяндамамен байланысты болды. 1968 жылы австралиялық антрополог профессор В.Э.Х. "Билл" Стэннер "Ұлы австралиялық үнсіздік" терминін "Арманнан кейін" атты Бойер лекциясында қолданды, онда Австралия тарихын жазу толық емес екенін айтты. Ол Австралияның ұлттық тарихы осы уақытқа дейін жағымды жарықтандырылғанын, бірақ аборигендерге жақсы көңіл бөлмегенін мәлімдеді. Ол мұны "1788-1938 жылдар аралығында өмір сүрген және қайтыс болған бірнеше жүз мың аборигеннің (олар тек) тарихтың жағымсыз фактілері болған және қазіргі кезең үшін ешқандай маңызға ие емес" деп құрылымдық және әдейі процеске жатқызды. Кейіннен Австралия тарихнамасының жаңа саласы пайда болды, ол Австралияның британдық отарлау кезінде аборигендердің жағымсыз тәжірибелеріне көбірек назар бөлді. 1970 және 1980 жылдары Маннинг Кларк және Генри Рейнольдс сияқты тарихшылар Австралияның абориген тарихын бұрмалаған немесе елемеген таңдамалы тарихнаманы түзету деп санайтын еңбектерін жариялады. 1993 жылы әдеби және саяси журнал "Quadrant"-та тарихшы Джеффри Блейни Австралия тарихын айту тым оңдықтан ("Үш қуаныш көзқарасы") тым теріс көзқарасқа ("қара лента") ауысқан деді. Австралиялық комментаторлар мен саясаткерлер бұл мәселені талқылауды жалғастырды. Австралия премьер-министрі Джон Говард 1996-2007 жылдар аралығындағы "мәдени соғыстар" деп аталатын кең саяси пікірталастың бөлігі ретінде "Quadrant" тобымен байланысты болғандардың көзқарасын ашық қолдады. Бұл пікірталас Австралияның Ұлттық мұражайында және жоғары мектептердегі тарих оқу бағдарламаларында тарихты қалай ұсынуға қатысты дауға айналды. Ол сондай-ақ жалпы австралиялық БАҚ-қа көшті, тұрақты пікірлер "The Australian", "The Sydney Morning Herald" және "The Age" сияқты ірі газеттерде жарияланды. Марсия Лэнгтон осы кең пікірталасты "соғыс порнографиясы" және "интеллектуалды тұйық көше" деп сипаттады. Австралияның екі премьер-министрі Пол Китинг пен Джон Говард "соғыстардың" маңызды қатысушылары болды. Доктор Марк МакКеннаның Австралия парламенттік кітапханасы үшін жасаған талдауына сәйкес, Говард Китинг Австралияны Уитлэмге дейін тым теріс бейнелегенін сенді, ал Китинг қазіргі еңбек қозғалысын монархия мен Ақ Австралия саясатын тарихи қолдаудан алшақтатуға тырысты, консервативті австралиялық партиялар ұлттық прогреске кедергі келтіргенін және Британ империясына тым адал болғанын айтты. Ол Ұлыбританияны Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралияны тастап кеткенін айыптады. Китинг аборигендерге өткен үкіметтердің жасаған қылмыстары үшін символдық кешірім сұрауды жақтады және "Redfern Park" сөзінде (тарихшы Дон Уотсонның көмегімен дайындалған) қазіргі аборигендердің кемсітуіне қатысты көзқарасын және ықтимал шешімдерін баяндады. 1997 жылғы "Оларды үйге әкелу" баяндамасынан кейін және одан кейінгі өте қатыгез пікірталастан кейін Говард 1999 жылы парламенттік келісім туралы ұсынысты қабылдады, онда аборигендерге қатысты жағдай Австралия тарихындағы "ең дақты тарау" деп сипатталды, бірақ парламенттік кешірім сұрамады. Говард кешірім сұрау орынсыз екенін, өйткені ол "ұрпақтар аралық кінә" дегенді білдіретінін айтты және "практикалық" шаралар қазіргі аборигендердің кемсітуіне жақсы жауап екенін мәлімдеді. Китинг британдық бастаулармен байланысты қалған символдарды жоюды жақтады: ANZAC күніне құрмет көрсету, Австралия туы және Австралиядағы монархияны қоса алғанда, ал Говард осы институттарды қолдады. Лейбористік партияның басшылары Боб Хоук пен Ким Бисли сияқты, Китинг ANZAC күніне арналған шараларға Галлиполиге бармады. 2008 жылы ол онда жиналғандарды "адасқан" деп сипаттады. 2006 жылы Джон Говард "Quadrant" журналының 50 жылдығына арналған сөзінде "саяси дұрыстық" Австралияда өлді деді, бірақ: "солшылдардың әлі де күшті екенін, тіпті үстемдік ететінін, әсіресе Австралия университеттерінде жетерсіз бағаламау қажет" деді, ал 2006 жылы "The Sydney Morning Herald" саяси редакторы Питер Хартчер оппозицияның сыртқы істер жөніндегі өкілі Кевин Радд оған жауап ретінде "Джон Говард өзінің мәдени соғыстарында 'алаялық жасап отыр" деп мәлімдеді, бұл нақты өзгерістер жасау үшін емес, үкіметтің экономикалық саясатының зиянын жасыру үшін жасалған". 2007 жылғы Австралия Федералды сайлауда Говард үкіметінің жеңіліске ұшырауы және оның Радд Лейбористік үкіметімен алмасуы пікірталас динамикасын өзгертті. Радд Ұрланған Ұрпаққа екіпартиялық қолдаумен ресми кешірім сұрады. Китинг сияқты Радд Австралия Республикасын қолдады, бірақ Китингтен айырмашылығы, Радд Австралия туын қолдады және ANZAC күнін еске алуды қолдады және Либералдық партияның негізін қалаушы Роберт Мензиеске құрмет көрсетті. Үкіметтің ауысуынан кейін және аборигендерге парламенттік кешірім сұрау туралы барлық партиялардың қолдауымен Австралия тарихының профессоры Ричард Найл: "мәдени және тарих соғыстары аяқталды және олармен бірге интеллектуалды пікірталастың қарсыластық сипаты да аяқталуы керек", - деді, бұл пікір консервативті комментатор Джанет Альбрехтсен сияқты басқалармен күресті. Алайда, Федералды оппозицияның мүшесі Кристофер Пайн тарих соғыстарын қайтадан бастау ниетін білдірді.

Тарих соғыстары мен мәдениет соғыстары

"Тарих соғыстары" сыртқы бақылаушылар мен екі тараптың қатысушылары тарапынан АҚШ-та жүріп жатқан "мәдени соғысқа" ұқсас деп кеңінен қарастырылады. Консервативті британдық саяси-талдау орталығы – Әлеуметтік істер бөлімі үшін жазған Уильям Д. Рубинштейн тарих соғыстарын "Оңтүстік жартышардағы мәдени соғыс" деп атайды. Пікірталасқа қатысушылар, оның ішінде Кейт Виндшатлл мен Роберт Манн, әрқайсысының ұстанымдары үшін жиі "мәдениет жауынгерлері" деп сипатталады.

Геноцид туралы пікірталас

"Австралиялық геноцид" терминін қолдану негізінде, адамдар геноцидтің қандай да бір түрін дәлелдейтін әртүрлі дереккөздерден алынған дәлелдер бар деп санайды. Көбінесе 19 ғасырда британдық отарлаушылардың жасаған қырқындарының тізімі келтіріледі. Басқалары 19 ғасырда Тасмания аборигендерінің санының күрт азаюын және 20 ғасырда абориген балаларын ата-аналарынан күштеп алуын геноцидтің белгісі ретінде көрсетеді. Деректерге 19-шы және 20-шы ғасырлардағы ақ австралиялықтардың аборигендер "жаратылысын" жоюды қалағандарының, кейде оған ниеттенгендерінің жазбалары кіреді. Құжаттарда көп таралған газеттердің редакторларына жазылған хаттар бар. Бұл, әсіресе Квинслендте болды, ол Австралияның ең көп халқы бар бөлігі және ең зорлық-зомбылық шекарасы бар колониясы еді. 1866 жылдың маусым айында, осы колонияның бірінші премьер-министрі ретінде бес жылдан астам қызмет еткеннен кейін сэр Роберт Герберт өзінің тәжірибесін қорытындылап былай деді: "Бұл өте қауіпті жабайылармен күресудің барлық әдістері сыналып көрілді және Квинсленд халқының қиындықпен күресуге тырысатыннан гөрі жақсырақ жүйе жоқ деп сенемін". Герберт жеке жауапкершілікте болған "жүйе" – "Тұрғылық полиция жүйесі" болды, ол заң мен тәртіпке қауіп төндіретін деп саналған кез келген Түпкіліктік топтарды "таратуға" тырысты. Бұл полиция күшінің ресурстары жеткіліксіз болды, бірақ қылмыскерлер деп саналғандарды ұстау кезінде аборигендерді іздеушілерді тиімді пайдаланды. Жақында жергілікті полициямен кездескен кезде қаза тапқан аборигендердің санын ғылыми түрде есептеуге жасалған алғашқы әрекет, олардың саны 45 000-нан асып түсетінін көрсетті. "Пайдасыз жаратылыс" деген сөз Квинслендте айтылды, соның ішінде 1877 жылы The Queenslander (колонияның бас газетінің апталық басылымы, Брисбен Курьер) газетінің редакциялық мақаласында: "Прогрессивті даму және нақты өркендеуге деген құштарлық, соңғы есепте, жабайы және пайдасыз жаратылыстың жойылуына деген сезімталдықтан гөрі күшті". Аборигендерді пайдасыз немесе жақсартуға болмайтын жаратылыс деп санау кең таралған. 1880 жылы The Queenslander газетінде жергілікті полиция және шекара туралы ашық пікір алысып, белгілі қоныс аударушы былай деп жазды: "Олар пайдасыз жаратылыс болғандықтан, олардың неден зардап шегуі маңызды, өйткені осы мәселе бойынша жазған көрнекті қайырымды адам өзінің ату жарыстарында азаптайтын жартылай өлген көгершінге қамқорлық жасайды?". Сол жылдың қазан айында Бойд Данлоп Морхед, жетекші жер иелерінің бірі, Шотландиялық Австралиялық Инвестициялық Компанияның Боуэн Даунс 1866-1881 жылдардағы басқарушысы және болашақ премьер-министр парламент сөзінде келесідей мойындады: "Иә, бұрын қоныс аударушылар шықты және олардың ізашарлық іс-әрекеттері топырақ тұрғындарына қатаң шаралар қолдануды талап етті. Аборигендер, әрине, атып түсірілді; ешкім оны жоққа шығарды. Бұл жаратылыс жер бетінен жұмыс істеп алынды. Бұл бәріне белгілі, және бұл болуы керек, ешкім жоққа шығарды. Өзінің бөлігінде ол аборигендер жаратылысын сақтап қалуға тұрарлық деп санамайды. Егер аборигендер болмаса, бұл өте жақсы нәрсе болар еді". 1940 жылдары Рафаэль Лемкин "геноцид" терминін енгізгеннен кейін, Лемкиннің өзі және геноцидтің салыстырмалы зерттеушілері, сондай-ақ Роберт Хьюз, Уорд Черчилль, Лео Купер және Джаред Даймонд сияқты көптеген тарихшылар, бұрын жарияланған тарихтарға негізделген талдауларын Тасмания аборигендерінің жойылуын геноцидтің оқулық мысалы ретінде ұсынады. Австралиялық геноцид тарихшысы Бен Киернан өзінің соңғы тұжырымдамасы мен практикасының тарихында "Қан мен топырақ: геноцид пен жоюдың әлемдік тарихы Спартадан Дарфурға дейін" (2007) атты еңбегінде отарлаудың бірінші ғасырындағы Австралияның дәлелдерін геноцидтің мысалы ретінде қарастырады. Австралия тарихы бойынша мамандандырылған ғалымдар арасында соңғы уақыттағы көп пікірталастар Австралияны еуропалық отарлау кезінде жергілікті халықтар топтарына, әсіресе Тасмания аборигендеріне болған оқиғаларды геноцид деп санауға бола ма деген сұраққа бағытталған. Марк Левеннің айтуынша, австралиялық сарапшылардың көбісі қазір "көптеген жағдайда сақтық танытады". Тасмания аборигендерінің нақты жағдайында, колониялық Австралияның басқа аймақтарындағы оқиғаларды "геноцидтік сәттер" ретінде қарастыратын Генри Рейнольдс жазбалар Тасманиядағы британдық әкімшілік саясаты құртудан аулақ болуға тырысқандығын көрсетеді. Бірақ, іс жүзінде британдықтардың іс-әрекеттері жаппай жойылуға әкелді. Тони Барта, Джон Докер және Энн Куртойс Лемкиннің отарлау мен геноцид арасындағы байланысын баса көрсетеді. Барта, австралиялық неміс тарихы бойынша сарапшы, Лемкиннен келген тұжырым бойынша, "Австралия тарихының негізгі фактісі – континенттің басып алушы халықтар тарапынан тартып алынуы және басқа жаратылыстың қатыгездікпен жойылуы екендігіне ешқандай дау жоқ". Докер былай деді: "Біз Лемкиннің геноцидтің кең ауқымды анықтамасын, отарлаумен тығыз байланысты, ескермеуге болмайды". Куртойс халықаралық және жергілікті австралиялық тәсілдер арасындағы айырмашылық зиянды болғанын айтады. "Тасмания тарихы мен геноцидтік зерттеулер арасындағы белсенді алмасуды қадағалап отыру қажет" десе де, оның пікірінше Тасмания мысалы "геноцидтің жағдайы, бірақ мемлекеттік жоспарлаудың, жаппай өлтірудің немесе жоюдың емес". Еуропалық отарлаудың Австралияда геноцидке әкелгені туралы пікірталас, "геноцид" термині еуропалық отарлаушылардың аборигендерді жаппай өлтіруіне ғана қатысты ма, әлде отарлаушылардың бейсауат немесе ойсыз іс-әрекеттерінен де көптеген аборигендер қаза тапқан жағдайларға да қатысты ма деген сұраққа байланысты. Тони Барта сияқты тарихшылардың пікірінше, құрбандық топ үшін олар жоспарланған шабуылдың бөлігі ретінде жойылған-жойылмағаны маңызды емес. Егер топ шешек ауруынан, британдық отарлаушылар әкелген, немесе еуропалық шаруашылық әдістерінен аштан өлсе, оның нәтижесі, оның пікірінше, геноцид. Генри Рейнольдс еуропалық отарлаушылар мен олардың ұрпақтары аборигендерге қатысты қарым-қатынасты талқылағанда "құрту", "жою" және "жоғарылату" сияқты сөздерді жиі қолданғанын атап өтеді, және оның пікірінше геноцид "көп түрлі болуы мүмкін, олардың барлығы да зорлықтық емес". Жанин Робертс геноцидтің австралиялық саясаты болғанын, тіпті тек қана қателік арқылы болғанын да айтты. Ол заманауи газеттер "жабайы жойғыштардың" қырқынын және "адамды өлтірудің, әрі толық" жүйесін үнемі айыптағанына қарамастан, үкімет "заңсыз іс-әрекеттер болмай тұрғанын" мәлімдегенін, ең жаман оқиғалар "әдепсіздіктер" ретінде сипатталғанын атап өтеді. Саясаттанушы Кеннет Миногу және басқа тарихшылар, мысалы, Кит Виндшутлге келіспейді және геноцид болмағанын айтады. Миногу геноцидтің анықтамасын беруге тырыспайды, бірақ оның қолданылуы қазіргі австралиялық қоғамның аборигендерге жасаған бұрынғы қателіктеріне сезінуінің ең жоғары көрінісі екенін айтады. Оның пікірінше, оның қолданылуы Австралия қоғамының өзінің өткен қателіктерімен санасу процесін көрсетеді және осы ішкі пікірталасқа сәйкес геноцидтің мағынасын кеңейтеді. 2008 жылғы сәуір айындағы The Monthly журналында Дэвид Дэй геноцид тақырыбында одан әрі жазды. Ол Лемкиннің геноцидтің жаппай өлтіруден гөрі "жергілікті тұрғындарды жерден қуу, оларды резерваттарға қамау, онда белгілі бір саясаттарды жүргізу" сияқты әрекеттерді де қамтитынын ескергенін жазды.

Ұрланған ұрпақтар туралы пікірталас

1997 жылы жарияланған «Оларды үйге қайтару» есебінде баяндалған ұзақ және толыққанды тұжырымдарға қарамастан, Австралия мемлекеттік және федералдық үкімет органдары мен шіркеу миссияларының абориген балаларын отбасыларынан айырып алуын құжаттаған бұл құбылыстың мәні мен ауқымы Австралияда даулы болып келді. Кейбір сарапшылар есептегі тұжырымдарға күмән келтіріп, «ұрланған ұрпақ» асыра сипатталғанын мәлімдеді. Адам құқықтары және тең мүмкіндіктер жөніндегі комиссияның бұрынғы төрағасы және тергеу комиссары сэр Рональд Уилсон тергеу алдында куәлік берген 500-ден астам куәгердің ешқайсысы қарсы сұрақтарға тартылмағанын айтты. Бұл Коалициялық үкімет пен антрополог Рон Брэнтонның «Қоғамдық істер институты» баспасында жарық көрген кітапшасында сынға түсірілді, ал бұл кітапшаға өз кезегінде адвокат Хэл Вуттен қарсы шықты. Австралия Федералдық үкіметі есепті дайындаған комиссияның әрекеттерін сұраққа тартып, комиссия есептің негізі болған талаптарды сыни тұрғыдан бағалап, тексермегенін және «келісіммен немесе келісімсіз, және дұрыс себептермен немесе оларсыз» отбасыларынан айырылғандарды ажырата алмағанын мәлімдеді. Балаларды ата-аналарынан айырудың саны ғана емес, сонымен қатар үкімет саясатының мақсаты мен салдары да күмәндік тудырды. Колонкашы және әлеуметтік сарапшы Эндрю Болт сияқты кейбір сыншылар «ұрланған ұрпақтың» бар екендігіне күмән келтірді. Болт бұл «ақылға сыймас және ұятты» миф екенін және ешбір штат немесе аумақта «жартылай канды» абориген балаларын жүйелі түрде айырып алу саясаты болмағанын мәлімдеді. Роберт Манн Болттың ұрланған ұрпақтың бар екенін көрсететін құжаттамалық дәлелдерді ескермегенін және бұл тарихи теріске шығарудың айқын мысалы екенін айтты. Болтқа жауап ретінде Манн 250 есімнің тізімін ұсынғанын мәлімдеді. Болт айтысқа дейін Манн оған 12 есімнің тізімін ұсынғанын, ол айтыс кезінде «ата-аналары тастап кеткен, зорлық-зомбылықтан құтқарылған немесе өз еркімен берген адамдардың тізімі» екенін көрсетті; ал нақты айтыс кезінде Манн 250 есімнің тізімін олардың жағдайы туралы ешқандай егжей-тегжейлі немесе құжаттамасыз ұсынды. Болт сондай-ақ, ол кейіннен тізімдегі кейбір адамдардың тарихын анықтап, «ұрланған» терминін ақтауға жеткілікті дәлел таба алмағанын айтты. Ол тізімдегі «ұрланған» балалардың бірі 13 жасар Долли екенін, ол «жеті айлық жүкті және ақшасыз, станцияда еңбек етіп жүрген» күйде мемлекеттік қамқорлыққа алынғанын мәлімдеді. Болт пен Манн арасындағы пікірталас – бұл аймақтағы қарсыластық пікірталас стилінің жақсы үлгісі. Саясаттың бар екендігіне дәлел ретінде жеке мысалдарға назар аударылады, ал заңнамалық деректер базасы сияқты басқа құжаттамалық дәлелдерге, уақыт өте келе және юрисдикциялар арасында алып тастаудың құқықтық негізі қалай өзгергеніне немесе саясатты іске асыруға шақырылған адамдардың куәліктеріне, сонымен қатар «Оларды үйге қайтару» есебінде жазылған мәліметтерге көңіл бөлмейді. Соңғы сот істерін қарау нәтижесінде ұрланған ұрпақтың талапкерлері үшін олардың жағдайы туралы шығарылған кезде жазылған мәліметтерге қарсы тұру қиын екені анықталды. Сондай-ақ, ресми ақпараттың бұрмалануы мен алдау фактілері анықталды, мысалы, қамқор және қабілетті ата-аналарды аборигендерді қорғау қызметкерлері өз балаларын дұрыс қамтамасыз ете алмайтындар деп қате сипаттады немесе мемлекеттік қызметкерлер ата-аналарға балалары өлгенін айтты, бірақ бұл шындық емес еді. 2007 жылы сайланған жаңа Австралия үкіметі он жыл бұрын «Оларды үйге қайтару» есебі кезінде мемлекеттік үкіметтер бергенге ұқсас кешірім сұрады. 2008 жылдың 13 ақпанында Австралия премьер-министрі Кевин Радд өкімет палатасында ресми кешірім сұрады, оны Сенаттағы үкімет көшбасшысы бір мезгілде ұсынды. Сенатта Австралияның Жасыл партиясының жетекшісі кешірімге өтемақы қосуға бағытталған түзету ұсынды, ол 65 дауысқа қарсы 4 дауыспен жеңілді, яғни ол «ортодоксалды тарихшыларды» бағалау үшін қолданған критерийлерге сай келмеді және оларды аборигендер мен ақ қоныстанушылар арасындағы зорлық-зомбылық қақтығысының деңгейі мен сипатына қатысты дәлелдерді әдейі және кеңінен бұрмалау, қате келтіру, өршіту және жасау деп айыптады. «Аборигендер тарихының құрылуы» кітабының бірінші томы жарық көрген кезде 2003 жылы екінші томының Жаңа Оңтүстік Уэльс және Квинслендтегі шекаралық ...

Стюарт Макинтайрдың "Тарих соғыстары"

2003 жылы австралиялық тарихшылар Стюарт Макинтайр мен Анна Кларк «Тарих соғыстары» атты еңбегін жариялады. Бұл Австралия тарихнамасындағы соңғы дамулардың түп негіздерін және оларды қоршаған пікір таластарды зерттеу болды, сонымен қатар «Тарих соғыстары» объективті Австралия тарихының мәніне зиян келтірді деген қорытындыға келді. Кітабының тұсаукесерінде тарихшы Стюарт Макинтайр осы пікір таластардың саяси өлшемдерін баса көрсетті және Австралиядағы пікір таласының бастамасы АҚШ-тағы «Энола Гей» дау-дамасынан туындағанын айтты. Кітапты бұрынғы премьер-министр Пол Китинг таныстырды, ол Австралия тарихына консервативті көзқарас пен оны қолдаушыларды (сол кездегі премьер-министр Джон Ховард сияқты) сынап, олардың «қиялдау қабілетінің жетіспеушілігінен» зардап шеккенін айтты және «Тарих соғыстары» «осы пікір таластың толық суретін ашады» деді. Макинтайрдың сыншылары, мысалы, Воллонгонг университетінің оқытушысы Грег Меллуиш, Макинтайрдың өзінің партиялық тарих жауынгері екенін және «оның негізгі аргументтері Суық соғыс кезеңіндегі коммунистік идеологияның жақтастарынан алынған» деп мәлімдеп, кітапқа жауап берді. Кит Виндшатл Макинтайрдың «тарихи пікір таласын карикатураға айналдыруға» тырысқанын айтты. Кітабының алғы сөзінде Австралияның бұрынғы бас судьясы сэр Энтони Мейсон: «Бұл кітап – Еуропалықтардың Австралияға қоныс аудару тарихын қайта жазуға немесе жаңаша түсіндіруге жасалған соңғы әрекеттерді зерттейтін қызықты еңбек», - деп жазды.

Австралияның Ұлттық мұражайы туралы дау

2001 жылы консервативті «Quadrant» журналында жазған тарихшы Кит Виндшатлл сол кездегі жаңа Австралия Ұлттық мұражайының (NMA) саяси дұрыстыққа ұшырағанын және ел тарихын тепе-теңдікпен көрсетпегенін айтты. 2003 жылы Говард үкіметі NMA-ны қарауды тапсырды. Дау тудыруы мүмкін мәселе – NMA дисплейлері «қараңғы тарихи эпизодтарды және ұжымдық өзін-өзі есепке алу мүмкіндігін ашатын салмақтылықпен қамтуы керек» деген талапты қаншалықты орындағанын бағалау болды. Бұл жердегі мақсат – ұлттың өзінің өткенін және тарихының динамикасын шыншылдықпен, салмақтылықпен және тепе-теңдікпен толыққанды зерттеуіне көмектесу. Бұл қазіргі заманның даулы мәселелерін де қамтиды. Есепте жүйелі бұрмалаушылық жоқ деген қорытынды жасалса да, көрмелерде еуропалық жетістіктерді көбірек көрсету ұсынылды. Бұл есеп Австралияның кейбір тарихшыларының наразылығын тудырды, олар үкіметтің мұражайды саясаттастыруға және оны Джеффри Блейнидің «үш қуаныш» деп атаған Австралия тарихына, «қара белдеу» көзқарасынан ауыстыруға жасаған әдейі әрекеті деп мәлімдеді. 2006 жылы журналист Миранда Девин NMA-ның сыртқы құрылымына енгізілген Брайль әрпімен жазылған «кешіріңіз» және «біздің геноцидімізді кешіріңіз» сияқты хабарламаларды және олардың 2001 жылы алюминий дискілермен қалай жабылғанын сипаттады. Сондай-ақ, жаңа директордың «Австралия мәдениетінің «қара футболкасы» деп атаған көзқарасы» «жинақтарды жүйелі түрде қайта жұмыс істеумен, «тарихи дәлдікке» назар аудару арқылы» алмастырылып жатыр деді. NMA-дағы қазіргі тәсілдің мысалы – Беллс-Фоллс-Гордж интерактивті дисплейі. Ол Виндшатллдың 1824 жылы Батерст маңындағы отарлаушылық қақтығысқа қатысты болған қырғын туралы пікірін, сондай-ақ басқа көзқарастарды, заманауи құжаттарды және қару-жарақтарды көрсетеді. Бұл дисплей келушілерді өз ойларын қалыптастыруға шақырады.

Жаңа Оңтүстік Уэльс университеті дау-дамай

2016 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің тарихты оқыту және жазу жөніндегі «Түпкі халықтар терминологиясы» нұсқаулығын жариялауы қысқа мерзімге БАҚ-та қызу пікірталас тудырды. Ұсынылған тіл өзгерістерінің ішінде «қоныстану» сөзін «басқыншылық», «колонизация» немесе «окупация» сөздерімен алмастыру ұсынылды. Сонымен қатар, олар «Аборигендер Австралияда 40 000 жылдан бері өмір сүреді» деген қалыпты қабылданған антропологиялық тұжырымды «Арман/дардың басталуынан бері» деп өзгерту қажет деп есептеді, себебі ол «көптеген түпкі халықтардың Австралияда әрқашан болғандығына, уақыттың басынан бері сенімін көрсетеді» және «көптеген түпкі халықтар осылай өлшеу мен сандық көрсетуді тиімсіз деп санайды». Кейбір сарапшылар бұл нұсқаулықты орынды деп тапса, енді бірі оны білім мен ғылымға қайшы келетін саяси дұрыстық деп бағалады.

Қара эму

Брюс Пасконың түпкі тегіне жасалған шабуылдар мен оның 2014 жылғы "Қараңғы Эму" кітабының дұрыстығына күмәндік тудыру, еуропалықтармен байланысқа дейінгі ауыл шаруашылығы және құрылысқа қатысты даулы мәлімдемелері Аделаида жазушысы Уолтер Марш тарапынан тарих соғыстарының жаңа аренасы ретінде қарастырылды.