Кіріспе

Американдық актер және кино өндіруші (1893–1984)

Джо Рок (туған Джозеф Симберг, 25 желтоқсан 1893 – 5 желтоқсан 1984) – американдық кино продюсері, режиссер, актер және сценарист. Ол 1920 жылдары Стэн Лорел бас рөлде ойнаған 12 қысқа комедиялық фильмдер сериясын өндірді.

Мансап

Джо Рок өзінің мансабын Мэри Пикфордтың дублері ретінде бастады. Көп ұзамай ол өзінің нағыз аты – Джо Симбергпен жұмыс істейтін нұсқаусыз фильмдердегі комедиялық актерге айналды. Оның кең күлімсіреуі мен ірі құлақтары оған күлкілі келбет берді, бірақ ол көп кешікпей продюсер ретінде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Витаграф студиясындағы комедиялық актер ретіндегі қысқа ғана мансабында Эрл Монтгомеримен бірге көптеген комедиялық қысқаметражды фильмдерде ойнады, мысалы, "Хаш және Хавок" (1916), "Стоувейлер және стратегия" (1917), "Фермалар және сәтсіздіктер" (1918), "Харемдер және қызықтар" (1919), "Жылдамдық және құштарлық" (1919), "Вампирлер және түрлілік" (1919), "Кермектер және қарақшылар" (1919), "Үңгірлер мен сүйкімді қыздар" (1919), "Соққылар мен қызығушылық" (1920), "Бос жүргіншілер мен ғашықтар" (1920) және "Дәмді тағамдар мен сұлу қыздар" (1920). Алан Дейлдің "Комедия – қиындыққа тап болған адам: американдық фильмдердегі клоунада" кітабында Джо Рок Эрл Монтгомеримен бірге түсірген екі оқшау фильм туралы былай деді: "Біз әрқашан комедиямызды полицейден, мұғалімнен немесе директордан қашып, содан кейін қайта оларға соқтығысып аяқтаушы едік. Егер біз полицейден қашсақ, қайтадан полицейге тап болатынбыз". Содан кейін Рок Бірінші дүниежүзілік соғыста жаяу әскерде қызмет ету үшін АҚШ армиясына қосылды.

Стен Лорел

1924 жылға қарай Стэн Лорел сахнаны тастап, толық уақытты киноға жұмыс істеуге көшкен еді және әлі де актриса Мэй Дальбергпен қарым-қатынаста болды. Олар бірлесіп түскен фильмдердің бірі – 1922 жылғы «Пародия: Лай мен құм». Осы шамада Мэй Лорелдің жұмысына араласып, оны тежеп тұра бастады. Лорел оның әрбір суретінде болуын талап етті (әрине, оның ықпалымен), бірақ көрермендер оны ұнатпады. Джо Рок Лорелмен он екі қысқа метражды комедияға келісімшарт жасағанда, келісімшартта ерекше талап қойылды: Дальбергтің ешқандай фильмде түспеуі керек. Оның мінезі оның мансабына кедергі келтіріп отыр деп саналды. Ол қарсылық білдіргенде, Рок оған өте ерекше және қорлаушы келісім ұсынды. Егер ол Австралияға қайтса, оған бірнеше мың доллар және ол кепілге берген әшекейлерін қайтарып беруге уәде берді. Стан наразылық білдірмегендіктен, ол ұсынысты қабылдады. Кеменің бас теңізшісіне қатаң нұсқау берілді: Мэй кеме теңізде бір күн болғанға дейін ақшасын ала алмайды. Стен, ақыры, босады. Ешқандай алаңдаусыз, Стен он екі фильмді мерзімінен бұрын аяқтады, бірақ ол әлі де Джо Рокпен келісімшарт бойынша міндетті болды. Стен кейін Хэл Роуч студиясына сценарист және режиссер болып жұмысқа орналасты, бірақ Джомен жасасқан келісім шарты бойынша фильмдерде түсе алмады. Он екі қысқа метражды комедиялар: «Мандарин шатағы» (1924), «Ұсталған» (1924), «Мырзаға қызық емес» (1924), «Хот-догтың батысы» (1924), «Қайдасы белгісіз» (1925), «Егіздер» (1925), «Мас көзді» (1925), «Қарлы бүркіт» (1925), «Көк теңіз күндері» (1925), «Жеке тергеуші» (1925), «Доктор Пикл және мырза Прайд» (1925), «Жарты адам» (1925).

Қуанышқа толы

Джо Рок студиясынан "Экрандағы ең семіз үш ер адам" деп жарнамаланған "Көңіл көтерудің бір тоны" комедиялық қысқаметражды фильмдер сериясы шықты. Серия 1925 жылы басталды және екі жылға созылды. "The Three Fatties" деп те белгілі болған бұл фильмдерде Hilliard "Fat" Karr, Kewpie Ross және Frank "Fatty" Alexander рөлдерін ойнады, олардың дене бітімі тікелей осы ретпен көрсетілді. Фильмдердің арасында: "Тігіншілік" (1925), "Түгел байланған" (1925), "Үш ақымақ" (1925), "Ауыр махаббат" (1926), "Ауыр шеру" (1926), "Үштен бірі" (1926), "Ескі қалайы туфлі" (1927), "Үш жоғалған сілтеме" (1927) және "Кампус Ромеолары" (1927) бар. Джо Рок продюсерлік еткен бұл қысқаметражды фильмдерді Poverty Row студиясы Standard Cinema Corporation түсірді, ал Джозеф П. Кеннеди ағаның Американың фильмдерді жазу бюросы (F. B. O.) көрсетті. Қызығы, осы серияны құрған комедияшы-продюсер Джо Рок "The Three Fatties" жеткілікті семіз емес деп ойлады. Фрэнк Александр мен Кьюпи Росс тіпті олардың табиғи белдерінен де асып түсетіндей киімдермен толықтырылды. Үш семіз адам біреуден көбірек күлкі әкеледі деген ойға негізделген Рок, сериалдың барысында үштік үшін көптеген ерекше жағдайлар жасады.

Элстри студиясы

Нептун кинокомпаниясы 1914 жылы Борехамвудта алғашқы студияларын ашты. Онда тек бір ғана шағын терезесіз сахна (Англиядағы алғашқы "қара сахна") болды, ол жарықтандыру үшін газбен жұмыс істейтін генератордан алынған электр қуатына толығымен тәуелді болды. 1917 жылы өндіріс тоқтатылды және студия 1924 жылға дейін осы алаңды пайдаланған Идеал кинокомпаниясына сатылды. 1928 жылы студия Людвиг Блатнерге сатылды. Блатнер студиясы 1934 жылы Джо Рок Продакшнс компаниясына жалға берілді, ал 2 жылдан кейін олар осы алаңды сатып алды. Джо Рок Людвиг Блатнердің ұлы Джерриді студия менеджері етіп тағайындады. Rock Productions 4 жаңа үлкен сахна салып, "Дүние шетінде" (1937) фильмін қоса алғанда, фильмдер түсіре бастады. Бұл студиялар кейіннен (1984 жылы) BBC Elstree Centre, Clarendon Road Studios, Борехамвуд болып өзгерді.

Майкл Пауэлл

1935 жылы Рок режиссер Майкл Пауэллмен кездесті. "Масканың артындағы адам" фильмін түсіруге Пауэлл келіскендігінің құны ретінде, Рок Пауэллдің режиссерлік дебюті болған "Әлемнің шеті" фильмінің түсірілімін қаржыландыруға келісті.

Кракатау

Бала кезінде Рок кітап оқуға өте құштар еді. Ол 1883 жылы болған Кракатау жанартауының атқылауы туралы жазылған бір кітаптан қатты әсер алды. Сол жылы Индонезиядағы шамалы белгілі арал тарихтағы ең ірі жанартаулық атқылаулардың бірінде жарылып кетті: жарылыс мыңдаған шақырым жерден естілді және көптеген адам қаза тапты. 1933 жылы, атқылаудың 50 жылдығына орай, Джо Рок "Кракатау" деген деректі фильм жасады: фильм аралдың атқылауға дейінгі және кейінгі тарихы туралы да, бірақ негізінен атқылау туралы болды. Бұл деректі фильмді түсіру қиындыққа толы болды, себебі Джоның аралдан түсірілген видеоматериалдары болмады және ол 1883 жылғы оқиғаны есте сақтап қалған куәгерлерді таба алмады. Бұл фильмін өте төмен бюджетпен түсіріп, көрсеткеннен кейін Джо Англияға сапарлады. Ол "Кракатау" фильмін жасау үшін өндіріс компаниясын құрған болатын, бірақ ол компанияның жұмысын тоқтатуға рұқсат берді, себебі ол үшін басқа жобалар жоспарланбаған еді.

Академия сыйлығы

Рок кино тарихындағы ең ерекше рекордтардың бірін тіркеді: Академия сыйлығын жеңіп алғаннан кейін оны алуға кеткен ең ұзақ уақыт. Рок 1933 жылы Кракатоа фильмін жасады, ол 1883 жылғы жанартаудың атқылауы туралы деректі фильм болатын. Бұл фильм 1933 жылы "Үздік қысқа метражды фильм" (жаңалық) номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Бірақ Рок марапат жарияланған кезде Еуропада болды және жүлдені қабылдауға өкілі болған жоқ. Рок фильмінің титрлерінде көрсетілмеген. Содан кейін оның өндіріс компаниясы банкротқа ұшырады, ал ол АҚШ-қа оралғанда, фильмнің титрлерінде аталған өндіріс компаниясының басшысы екенін дәлелдей алмады. Кемінде елу жыл өткен соң, қағаздарын жинап жатқанда Рок өзінің құқығын растайтын құжаттарды тапты, сосын Академия кешігіп оған сыйлық мүсінін табыс етті.

Кейінгі жылдар

1955 жылы Рок «Мау Мау» деп аталатын Мау Мау көтерілісі туралы деректік фильмді бірлесіп өндірді.

Жеке өмір

Джо Рок актриса Луиза Гранвиллға үйленген. Олардың екі баласы болды: 1923 жылы туған актриса Фелиппа Рок және 1926 жылы туған жазушы Филипп Рок. Оның немересі – актер Кристофер Пайт.