Бірінші Кортина соғысы: Браунсвилл шайқасы мен Кортинаның күресі

Кіріспе

Әскери қақтығыс

Бірінші Кортина соғысы

Бірінші Кортина соғысы 1859 жылдың 13 шілдесінде Браунсвилл қаласында Кортинаның бұрынғы қызметкері Томас Кабрераны қатыгездікпен ұстағаны үшін қала маршалы Роберт Ширстің қолына атқан кезде басталды. Кортина мен Браунсвилл билігі арасындағы шиеленіс күшейіп, 28 қыркүйекте ол қалаға шабуыл жасап, қырық пен сексен адамнан тұратын отрядпен басып алды. Бірақ оның жаулары қашып кетті. Браунсвиллді басып алған кезде Кортина екі қауымдастыққа да өз ниетін білдіру үшін жариялау жасады:

"( ) Қорығудың қажеті жоқ. Тәртіпті халық пен адал азаматтар өздерінің тұлғалары мен мүдделерінде біз үшін қол сұғылмайтын. Біздің мақсатымыз, көріп отырғандай, осы уақытқа дейін жазаланбай келген жауларымыздың зұлымдықтарын жазалау. Олар бірігіп, бізді қудалау мен тонау үшін, қандай да бір себепсіз, және біздің тарапымыздан мексикалық тегінен басқа ешқандай қылмыс жасаған жоқ, бізді, сөзсіз, өздері иеленбеген сыйлықтардан айырылған деп санайды. ( ) Мексикалықтар! Сіздерге бейбітшілік болсын! Техас штатының жақсы тұрғындары, оларға бауырлардай қараңдар және Киелі Рухтың мына сөздерін естеріңде ұстаңдар: "Ашулы адаммен дос болмаңдар, ақымақпен араласпаңдар, әйтпесе оның істеріне еліктеп, өздеріңді алдап жүрерсіңдер". Кортина Браунсвиллді 1859 жылдың 30 қыркүйегіне дейін бақылауда ұстады, содан кейін Матаморостың ықпалды тұрғындарының өтініші бойынша қаланы эвакуациялады. Келесі күндері Браунсвилл тұрғындары Кортинамен күресу үшін "Браунсвилл жолбарыстары" деп аталатын жиырма адамнан тұратын топ құрды. Қараша айында Браунсвилл жолбарыстары Кортинаның Браунсвиллден батысқа қарай бес миль қашықтықта орналасқан Ранчо-дель-Кармен деп аталатын анасының үйінде екенін білді. Олар бірден шабуылға шықты, бірақ "Кортинисттер" деп аталатын олар оларды ығы-зығыға салып, кері шегінуге жіберді. Сол айдың соңында Браунсвилл жолбарыстарына Техас рейнджерлерінің тобы қосылды, Кортина оларға шабуыл жасауға шешім қабылдады. Шабуыл сәтсіз аяқталды. Желтоқсан айында капитан Джон "Рип" Фордтың басшылығымен рейнджерлердің екінші тобы келді, олар үлкен және жақсы ұйымдастырылған. Браунсвилл тұрғындарының өтінішіне орай, АҚШ әскері Сан-Антониодан бірнеше жыл бұрын тасталып кеткен көршілес Браун фортына әскер жіберді. Форттың жаңа қолбасшысы майор Сэмюэл Хайнцельман Кортинаның қатерлі іс-әрекетіне тоқтам салу үшін барлық қарулы топтарды біріктіріп, үйлестірді. Кортина Рио-Гранде өзенінен кері шегінді, бірақ 1859 жылдың 27 желтоқсанында Хайнцельман мен Форд оны Рио-Гранде қаласының шайқасына ұшыратты. Кортинаның әскерлері жеңілді, алпыс адамнан және барлық жабдықтарынан айырылды. Бірнеше күннен кейін Фордтың қууына ұшырап, жеңілген Кортина өз адамдарымен бірге Бургос тауларына қайтты. Бірінші Кортина соғысы негізінен аяқталды. АҚШ пен Мексика үкіметтерінің барлық жауыздық әрекеттерін тоқтату үшін қысымы артып, Кортина бір жылдан астам уақыт сахнадан тыс қалды. Соғыстың соңғы ұрыстары - 1860 жылдың 4 ақпанында Ла-Болса шайқасы және 17 наурызда Ла-Меса шайқасы болды. Фордтың қолбасшылығындағы Техас рейнджерлері өздерінің өзендік қайығын бірінші жекпе-жекте табысты қорғады және Кортинисталарды Тамаулипас штатының Ла-Меса қаласында өзеннің арғы жағына қарай бұрып жіберді. Келесі күндері Браунсвилл Кортинамен күресу үшін жиырма адамнан тұратын топ құрып, өздерін "Браунсвилл жолбарыстары" деп атады. Мексика билігі АҚШ-тың жазалауынан қорқып, Матаморос ополченияларына өздеріне қосылуға нұсқау береді. Адольф Глейвекке бастаған топ Томас Кабрераны тұтқынға алады. 1859 жылдың қарашасында Браунсвилл жолбарыстары Кортинаның Санта-Рита, Техас қаласына жақын жердегі анасының ранчосында екенін білді, қазір бұл Браунсвиллден батысқа қарай бес шақырым жердегі арбалы қала; жолбарыстар шабуылға түседі, бірақ Кортинаның күштері оларды ығыстырып, кері шегінуге жібереді. Сол айда Браунсвилл жолбарыстарына Техас рейнджерлері қосылды. Кортина Браунсвиллді өртеп жібереміз деп қорқытып, Кабрераның босатылуын талап етті. Тигрлер сол айдың басында Кабрераны асып тастады, ал келесі күні Кортинисталар сәтсіз шабуыл жасады. 1859 жылдың 23 қарашасында Кортина Техас губернаторы Сэм Хьюстоннан Техаста тұратын мексикалықтардың заңды мүдделерін қорғауды сұрай отырып, екінші жарлық шығарды. 1859 жылдың желтоқсанында капитан Джон "Рип" Форд бастаған Техас рейнджерлерінің екінші тобы және майор Сэмюэл Хайнцельман басқарған АҚШ әскерінің полкі Браунсвилл жолбарыстарына қосылды. Кортина Рио-Гранде өзенінен кері шегінді. 1859 жылдың 27 желтоқсанында Хайнцельман мен Форд оны Рио-Гранде қаласының шайқасына ұшыратты. Кортина шешулі жеңілді, алпыс адамын және жабдықтарын жоғалтты. 1860 жылдың 4 ақпанында капитан Джон "Рип" Форд және рейнджерлер тобы Кортинаның адамдарына қарсы Ла-Болса шайқасында өздерінің өзендік қайығын табысты қорғады. 1860 жылдың 17 наурызында капитан Джон "Рип" Форд Тамаулипас штатының Ла-Меса қаласында Кортинисталарды жеңді. Бірінші Кортина соғысы аяқталды. Екінші Кортина соғысы 1861 жылдың мамырында болды. Кортина Сапата округіне басып кіріп, округ орталығы Сапатаға шабуыл жасады. Ол Конфедерация капитаны Сантос Бенавидеспен Каррисо шайқасында жеңілді және он сегіз адамын жоғалтып, Мексикаға шегінді. Соғыстардың соңында кем дегенде 245 адам қаза тапты, олардың көп бөлігі Кортинисттер болды. 1970 жылдары болашақ Мексика президенті Порфирио Диас Мексика шекарасы арқылы мал ұрлағаны үшін Хуан Кортинаны ұстау үшін Браунсвилл тұрғындарынан үлкен ақшалай үлесім алды. 1875 жылдың шілдесінде Кортина тұтқынға алынып, Мексика қаласына жеткізілді, онда ол 1894 жылға дейін қайтыс болғанша қалды.

"( ) There is no need of fear. Orderly people and honest citizens are inviolable to us in their persons and interests. Our object, as you have seen, has been to chastise the villainy of our enemies, which heretofore has gone unpunished. These have connived with each other, and form, so to speak, a perfidious inquisitorial lodge to persecute and rob us, without any cause, and for no other crime on our part than that of being of Mexican origin, considering us, doubtless, destitute of those gifts which they themselves do not possess. ( ) Mexicans! Peace be with you! Good inhabitants of the State of Texas, look on them as brothers, and keep in mind that which the Holy Spirit saith: "Thou shalt not be the friend of the passionate man; nor join thyself to the madman, lest thou learn his mode of work and scandalize thy soul." Cortina retained control over Brownsville until September 30, 1859, when he evacuated the town at the urging of influential residents of Matamoros. In the following days, the townsfolk of Brownsville formed a twenty man group to fight Cortina called the "Brownsville Tigers". In November, the Brownsville Tigers learned that Cortina was at his mother's home, called Rancho del Carmen, five miles west of Brownsville. They immediately launched an attack, only to be sent into retreat in disarray by the "Cortinistas", as they were called. Later the same month, the Brownsville Tigers were joined by a group of Texas Rangers, and Cortina decided to attack them. The offensive was unsuccessful. In December, a second group of rangers led by Captain John "Rip" Ford arrived, larger and better organized. Because of appeals from Brownsville residents, the United States Army sent troops from San Antonio to the nearby Fort Brown, which had been abandoned a few years ago. The fort's new commander, Major Samuel Heintzelman, united and coordinated all armed groups to put an end to the Cortina threat. Cortina retreated up the Rio Grande until on December 27, 1859, Heintzelman and Ford engaged him in the Battle of Rio Grande City. Cortina's forces were decisively defeated, losing sixty men and all their equipment. Pursued and defeated again by Ford a few days later, Cortina retreated with his men into the Burgos Mountains. The First Cortina War was mostly finished. With increasing pressure from the United States and Mexican Governments to cease all hostile activities, Cortina remained away from the scene for more than a year. The final engagements of the war were the Battle of La Bolsa, on February 4, 1860, and the Battle of La Mesa, on March 17. The Texas Rangers, under Ford, successfully defended their riverboat in the first engagement and routed the Cortinistas across the river at La Mesa, Tamaulipas. The following days, Brownsville forms a twenty man group to fight Cortina, calling themselves the "Brownsville Tigers". The Mexican authorities, fearing reprisals from the United States Government, instruct the Matamoros militia to join them. The group, led by Adolphus Glaevecke, capture Tomás Cabrera. In November 1859, the Brownsville Tigers learn that Cortina is at his mother's ranch near Santa Rita, Texas, now a ghost town, five miles west of Brownsville; the Tigers attack only to be sent into retreat in disarray by Cortina's forces. Later in the same month, the Brownsville Tigers were joined by a group of Texas Rangers. Cortina demanded the release of Cabrera by threatening to burn Brownsville. The Tigers hung Cabrera in the early part of that month, and the very next day, the Cortinistas launched an unsuccessful attack. On November 23, 1859, Cortina issued a second proclamation asking Texas Governor Sam Houston to defend the legal interests of Mexican residents in Texas. In December 1859, the second group of Texas Rangers led by Captain John "Rip" Ford and a regiment of the United States Army commanded by Major Samuel Heintzelman joined the Brownsville Tigers. Cortina retreats up the Rio Grande. On December 27, 1859, Heintzelman and Ford engaged Cortina in the Battle of Rio Grande City. Cortina was decisively defeated, losing sixty men and his equipment. On February 4, 1860, Captain John "Rip" Ford and a group of rangers successfully defended their riverboat against Cortina's men in the Battle of La Bolsa. On March 17, 1860, Captain John "Rip" Ford defeated the Cortinistas at La Mesa, Tamaulipas. The First Cortina War finishes. The Second Cortina War took place in May 1861. Cortina invaded Zapata County and attacked the county seat Zapata. He was defeated by Confederate Captain Santos Benavides in the Battle of Carrizo and retreated into Mexico after losing eighteen men. By the end of the wars, at least 245 men had been killed, most of whom were Cortinistas. In the 1870s, future Mexican President Porfirio Díaz received a large monetary contribution from the citizens of Brownsville to remove Juan Cortina under the pretext that he was rustling cattle across the border. In July 1875, Cortina was arrested and taken to Mexico City, where he would remain until his death in 1894.

Танымал мәдениетте

Мексикалық автор Кармен Булоса 2013 жылы "Техас" романын жариялады, ол Бірінші Кортина соғысының көркемделіп суреттелген баяны болып табылады. Роман 2014 жылы Саманта Шни тарапынан ағылшын тіліне аударылды.