1990 – 1977-78 ж. түсірілген британдық антиутопиялық саяси драма. Үкіметтік бақылау, бостандықтардың шектелуі және журналист Джим Кайлдың күресі. DVD 2017-де жарық көрді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1990 – BBC өндірген және 1977 және 1978 жылдары көрсетілген британдық болашаққа қадамын басатын саяси драмалық телесериал.
1990 is a British then futuristic political drama television series produced by the BBC and shown in 1977 and 1978.
Өмірбаян
Сериал дистопиялық болашақта өтеді, онда Ұлыбритания Ішкі істер министрлігінің Қоғамдық бақылау департаментінің (PCD) билігінде, халықтың азаматтық бостандықтарын қатыгездікпен басып тастайтын тирандық бюрократияның ықпалында болады. Сериалдың авторы Уилфред Грейторекс оны "Тоқсан тоғыз сексен төрт плюс алты" деп атады. 1990 жылы Эдвард Вудворд журналист Джим Кайл рөлінде, Роберт Ланг – қуатты PCD бақылаушысы Герберт Скардон рөлінде, Барбара Келлерман – PCD бақылаушысының орынбасары Дели Ломас рөлінде, сондай-ақ Джон Савидент, Ивонн Митчелл (оның соңғы рөлі), Лиза Харроу, Тони Дойл, Майкл Нейпер Браун және Клайв Свифт түскен. 1977 және 1978 жылдары BBC Two телеарнасында сегіз эпизодтан тұратын екі маусым көрсетілді. Сериал қайта көрсетілген жоқ, бірақ 2017 жылы DVD форматында жарық көрді. Сценарий негізінде жазылған екі романдық нұсқасы Sphere баспасынан шықты: Уилфред Грейторекс – 1990 және Уилфред Грейторекс – 1990. Екінші кітап.
The series is set in a dystopian future in which Britain is under the grip of the Home Office's Public Control Department (PCD), a tyrannically oppressive bureaucracy riding roughshod over the population's civil liberties. Dubbed "Nineteen Eighty Four plus six" by its creator, Wilfred Greatorex, 1990 stars Edward Woodward as journalist Jim Kyle, Robert Lang as the powerful PCD Controller Herbert Skardon, Barbara Kellerman as PCD Deputy Controller Delly Lomas, John Savident, Yvonne Mitchell (in her last role), Lisa Harrow, Tony Doyle, Michael Napier Brown, and Clive Swift. Two series, of eight episodes each, were produced and broadcast on BBC Two in 1977 and 1978. The series was never repeated but was released on DVD in 2017. Two novelisations based on the scripts were released in paperback by the publisher Sphere; Wilfred Greatorex's 1990, and Wilfred Greatorex's 1990 Book Two.
Сюжет
Джим Кайл (Эдвард Вудвард) – "Жұлдыз" деп аталатын соңғы тәуелсіз газеттің журналисі, ол жасырын түрде PCD-мен күресіп, оларға қарсы шығады. Бақылаушы Герберт Скардон (Роберт Ланг) бастаған PCD қызметкерлері Кайлдың қиындық тудыратын әрекеттерінің дәлелін табуға тырысады. Скардонның екі бақылаушы орынбасары – Делли Ломас (Барбара Келлерман), ол Кайлмен күмәнді қарым-қатынаста, және Генри Таскер (Клифтон Джонс). Екінші маусымда екі орынбасардың орнына Кайлдың бұрынғы сүйіктісі Линн Блейк (Лиза Харроу) келді. (Екінші маусымның эпизодтарын романда жазуда, Делли Ломастың орнын ауыстыру себебі ол "PCD-нің Данди бөлімінде көзге түспейтін қызметке" жіберілгендігі айтылды; Генри Таскердің кетуіне ешқандай түсіндірме берілмеген.) Кайлға импорт/экспорт агенті Дейв Бретт (Тони Дойл) көмектесті, ал құпия "Бетсіз" (Пол Хардвик) PCD-ге кірісі бар жоғары лауазымды үкіметтік қызметкер арқылы кейде құпия үкіметтік ақпаратпен қамтамасыз етті. Үкіметтік жүйенің басында Ішкі істер министрі Дэн Меллор (Джон Савидент) тұрды, ол екінші маусымда (Кайлдың күш-жігерінің нәтижесінде) Кейт Смит (Ивонн Митчелл)пен ауыстырылды.
Jim Kyle (Edward Woodward) is a journalist on the last independent newspaper, called The Star, who turns renegade and fights the PCD covertly. The officials of the PCD, led by Controller Herbert Skardon (Robert Lang), try to find proof of Kyle's subversive activities. Skardon's two Deputy Controllers are Delly Lomas (Barbara Kellerman), who has an ambiguous relationship with Kyle and Henry Tasker (Clifton Jones). In the second series, the two deputies were replaced by Lynn Blake (Lisa Harrow), a former love interest of Kyle's. (In the novelisation of episodes from Series Two, the explanation given for the replacement of Delly Lomas was that she had been "relegated to obscurity in the Dundee Branch of the PCD"; no explanation is given for Henry Tasker's departure.) Kyle was aided and abetted by Import/Export Agent Dave Brett (Tony Doyle) and provided from time to time with Top Secret government information by the mysterious "Faceless" (Paul Hardwick), who is a top level government official tapped into the PCD. The government machine is headed by Home Secretary Dan Mellor (John Savident), replaced in office in series two (supposedly through Kyle's efforts) by Kate Smith (Yvonne Mitchell).
Өмірбаян
Бұл сериядағы экспозиция негізінен кейде диалогқа сіңірілген фактілер арқылы жасалды, көрермен оларды біріктіріп түсінуі тиіс. 1981 жылы ел қайта құтуға келмейтін ұлттық банкротқа ұшырады, одан кейін тұрақты әскери жағдай енгізілді, сосын жалпы сайлау өтті, онда сайлаушылардың бар болғаны 20 пайызы дауыс берді. Экономика (және импорт) күрт құлдырады, бұл тұрғын үй, тауарлар мен қызметтерді қатаң түрде рациондауға әкеп соқты. Бұл ресурстар адамның Өмірлік Есебіне сәйкес таратылады, оны кәсіподақтардың басымдығы бар социалистік үкімет атынан ПХД анықтайды (және үнемі қайта қарап отырады). Жоғары мәртебелі адамдар мемлекеттік қызметкерлер мен кәсіподақ жетекшілері болып көрінеді. Бірақ импорт-экспорт агенттері ерекше жағдайға ие, олар экономиканың қалдықтары үшін маңызды болғандықтан мемлекеттік бақылаудан тыс сияқты. Лордтар палатасы таратылып, эксклюзивті тамақтану клубына айналдырылды. Кәсіпорындардың шамамен 100 пайызы мемлекеттік меншікте, ал байлық пен табысқа тыйым салу өте қатаң. Елизавета II-нің қайтысынан кейін монарх еркек адам, бірақ оның кім екені нақты айтылмайды. Айналымдағы валюта – Англодоллар (1982 жылы гиперинфляция салдарынан фунт стерлингтің орнына енгізілді), ол британдық экспортқа халықаралық бойкот салдарынан шетелде құны төмен. Қарулы күштер оқшауланып, ішкі қауіпсіздік күшіне айналды. Бұл бір эпизодта көрсетілген, онда Корольдік әуе күштерінің (RAF) бірнеше Harrier ұшағы мен бірнеше ондаған тікұшақтан ғана тұратыны бейнеленген. Осыған қарамастан, міндетті әскери қызмет қайта енгізілді (1984 жылғы «Жастар мінез-құлқы туралы» заң арқылы, ол әскери шақыруды жүзеге асырады). 1985 жылғы «Генетикалық қылмыстар туралы» заң бойынша жыныстық қылмыстар өлім жазасымен жазаланады. 1986 жылы екі армия генералы мен зейнеткер әуе маршалы үкіметке қарсы төңкеріс жасауға тырысты, бірақ ол сәтсіз аяқталды және төңкерісшілер атылды. Бюрократиялық диктатураны басқаруға қарамастан, мемлекет ашық саяси зорлық-зомбылықтан қашып, «Ересектерді оңалту орталықтары» деп аталатын психиатриялық псевдо-ауруханалар құруды жөн көреді. Олар электрошокты терапияны қолданып, диссиденттердің жадын «тазалап», жаңа естеліктерді енгізеді. Қадімігі және жаңа экономикалық және әлеуметтік қылмыстарға кінәлі деп табылған қарапайым қылмыскерлер, түрме жүйесінің құлдырауына жол бермес үшін, қысқа мерзімге сотталып, түрмеде «қасірет таблеткаларын» (газ маскасы сияқты ауызды ашық ұстайтын аппарат арқылы) мәжбүрлеп тамақтандырылады, бұл оларды ауыр және тұрақты депрессия мен азапқа ұшыратады. Осыған қарамастан, ПХД-ның құзырсыздығы мен демократиялық жауапкершілігінің жоқтығынан түрмелерде өлім мен жарақат жағдайлары орын алады. Бұл қылмыстар туралы мемлекеттік БАҚ қате ақпарат береді немесе елемеді, ал Ұлыбританиядағы соңғы тәуелсіз газетте баспа одағы оларды жасырып отырады. Мемлекет адамды «азамат емес» деп жариялай алады, бұл оларға тұтыну тауарларына, баспанаға немесе тамаққа құқық бермейді. (Бұл көбінесе жыныстық қылмыскерлерге және діни немесе оңшыл әрекеттерге қатысы барларға қатысты болады.) Еңбек әрбір жұмыс орнында міндетті жабық цех жүйесімен бақыланады. Бұл серияның кем дегенде бір бөлігінде елде аптасына үш күн жұмыс істеледі, бұл энергияны үнемдеу немесе жұмыс орындарын бөлісу арқылы толық жұмыспен қамтуға ықпал ету үшін жасалған. Екінші жұмыс табу («айғақ жұмыс») заңсыз, сондай-ақ «паразиттік» болу да заңсыз, яғни жұмыс істеуге қабілетті кезінде мемлекеттік жәрдемақы алу. Мемлекеттік мүдделерді қорғайтын Омбудсмен соттары – құқықтық жүйенің маңызды бөлігі. Эмиграция – бұл «мидың ағылуы» мәселесі, оған ПХД эмиграция қызметкерлері қарсы тұрады, олар барлық порттар мен әуежайларды бақылауға тырысады. Кәсіби және білікті жұмыс күші елден 1949-1961 жылдардағы Шығыс Германиядағыдай, Берлин қабырғасы орнатылғанға дейін тез жоғалып барады.
Exposition in this series was mainly performed by facts occasionally dropped into dialogue requiring the viewer to piece things together. There was an irrecoverable national bankruptcy in 1981, triggering permanent martial law followed by a general election in which only 20 per cent of the electorate voted. The economy (and imports) drastically contracted forcing stringent rationing of housing, goods and services. These are distributed according to a person's LifeScore as determined (and constantly reviewed) by the PCD on behalf of the union dominated socialist government. The higher status individuals appear to be civil servants and union leaders. An exception to this are import–export agents, who appear to be immune to state control due to their importance to the remnants of the economy. The House of Lords has been abolished and turned into an exclusive dining club. State ownership of businesses appears to be close to 100 per cent and prohibition of wealth and income appears to be rigorous. The monarch is male due to the unfortunate death of Elizabeth II but his identity is never made clear. The currency is the Anglodollar (which replaced the pound sterling in 1982 due to hyperinflation) which appears to have little value overseas due to the international boycott of British exports. The armed forces have been run down to the extent that they are little more than an internal security force. This is made clear in one episode where the Royal Air Force (RAF) is depicted as consisting of little more than a handful of Harrier jump jets and a few dozen counter insurgency helicopters. Despite this National Service has been re introduced (via the Youth Behaviour Control Act 1984 which enforces conscription). The Genetic Crimes Act 1985 makes sexual offences punishable by death. It is said that in 1986 two army generals and a retired air chief marshal attempted a coup against the government but it failed and the plotters faced the firing squad. Although running the bureaucratic dictatorship, the state appears to shy away from explicit political violence, preferring to set up psychiatric pseudo hospitals called "Adult Rehabilitation Centres" which employ electro convulsive treatments to 'cure' dissidents by "scrubbing away" their memories, allowing for false memories to be implanted. Ordinary criminals found guilty of traditional and new economic and social crimes are prevented from clogging up the decaying prison system by having short sentences during which they are force fed "misery pills" (via a gas mask like apparatus that holds the mouth open), which induce severe and permanent depression and agony during their incarceration. Despite this, fatalities and injuries do occur due to incompetence and the PCD's lack of democratic accountability. These crimes are misreported or ignored by the state media or are suppressed by the print unions on the last independent newspaper in the UK. The state can also declare a person to be a "non citizen" which denies them an entitlement to consumer goods, accommodation or food. (This often happens to sex offenders and those found to be involved in religious or right wing activities.) Labour is controlled by a mandatory closed shop in every workplace. For at least part of the series, the country is on a three day working week, presumably to conserve energy or to promote full employment through job sharing. Taking a second job ("moonlighting") is illegal, as is "parasitism", defined as claiming state benefits while fit for work. Ombudsman's Courts which are fixed in favour of the state are the key part of the legal system. Emigration is a problem with a steady "brain drain" countered by PCD Emigration officers who try to watch every port and airfield. Professional and skilled labour is fast disappearing from the country in a similar manner to East Germany from 1949 to 1961, before the installation of the Berlin Wall.
DVD-нің шығарылуы
Simply Media 1990 жылын 2017 жылы Ұлыбританияда DVD форматында шығарды. Серия нөмірі. Шығарылу күні: 1-серия – 2017 жылғы 20 наурыз, 2-серия – 2017 жылғы 1 мамыр.
Simply Media released 1990 on DVD in the UK during 2017. Series no. Release Date Series 1 20 March 2017 Series 2 1 May 2017