Кіріспе

1975-1977 жылғы телесериал

"Аман қалғандар" – Терри Нейшн жасаған және Теренс Дадли өндірген, BBC арнасында 1975 жылдан 1977 жылға дейін көрсетілген британдық апокалиптикалық ойдан туған драмалық телесериал. Сериал, Қытай ғалымының қатесінен тараған және әуе тасымалы арқылы жылдам бүкіл әлемге тараған апатты оба эпидемиясынан аман қалған адамдар тобының тағдыры туралы. "Өлім" деп аталатын бұл оба, таралып шыққан бірнеше апта ішінде планетадағы 5000 адамның 4999-ын өлтіреді.

Тарих

Бағдарлама үш маусымда және 38 эпизодтан тұрды (1-ші және 2-ші маусымдар әрқайсысы 13 эпизодтан, ал үшінші маусым 12 эпизодтан құралды; бюджеттің қысқартылуы және техникалық мәселелер жоспарланған соңғы қос эпизодты бір эпизодқа дейін қысқартты, себебі түсірілім кезінде бірнеше көріністер жоғалды). Барлық маусымдар 1975 жылғы сәуірден 1977 жылғы маусымға дейін BBC 1 арнасында сәрсенбі кештері көрсетілді. Танымал жазушы Терри Нейшн (оның еңбектері Доктор Ху үшін көптеген сценарийлерді қамтыды) осы сериалды жасады, бірақ продюсер Теренс Дадлимен туындаған дауларға байланысты бірінші маусымнан кейін шоудан кетіп қалды. Сериалдың басты рөлдерін Кэролин Сеймур (Эбби), Люси Флеминг (Дженни), Иан МакКаллок (Грег) және Денис Лилл (Чарльз) сомдады. Бала актер Стивен Дадлиге (Джон) рөлін оның әкесі, шоу продюсері Теренс Дадли берді; ал бала актриса Таня Рондер (1-ші және 2-ші маусымдарда Лиззи рөлін ойнаған) – Джек Рондердің қызы, ол сериал үшін сегіз эпизод жазған. Сонымен қатар, Грег пен Дженнидің ұлы Полдың сериалдағы сирек көріністерінде Люси Флемингтің нағыз ұлы Диггори Пол рөлінде сомдады, бірақ оның есімі титрлерде көрсетілмеді. Сериалдағы есімдері танымал болған қонақ жұлдыздардың қатарында Патрик Траутон, Питер Джеффри, Брайан Блессид, Джордж Бейкер, Филип Мадок, Брайан Прингл, Иэн Катбертсон және Питер Боулз болды. Сериалда танымал болашақ актерлар Кевин МакНалли (Кариб теңізінің қарақшылары), Роберт Файф (Жазғы шараптың соңғысы), Денис Лоусон (Жұлдызды соғыстар), Дэвид Нилсон (Коронация көшесі), Питер Дункан (Көк Питер), Джун Браун (EastEnders), Дэвид Траутон және Роджер Ллойд Пак (Толық ақымақтар мен жылқылар және Диблидің викарі) де ойнады. 1970-ші жылдардың ортасында болған сот процесінде, тараптардың екі жағы да жоғары шығындарға байланысты бас тартқан, жазушы Брайан Клеменс Терри Нейшнге 1960-шы жылдардың соңында сериалдың идеясын айтқанын және 1965 жылы Ұлыбританияның жазушылар гильдиясында тіркегенін мәлімдеді. Нейшн бұл айыптауды күшпен жоққа шығарды. BBC Four арнасы 2006 жылғы 5 желтоқсанда «Survivors культі» деген деректі фильмін көрсетті, онда актерлер Люси Флеминг, Иан МакКаллок және Каролин Сеймур, режиссер Пеннант Робертс және сценарийші Мартин Уортпен сұхбаттастырылды. Бұл фильм арнаның «Science Fiction Britannia» сериясының бір бөлігі болды. «Культ» сериясына сонымен қатар Терри Нейшн ойлап тапқан «Блейк 7» және Теренс Дадли өндірген «Doomwatch» сериалдары туралы деректі фильмдер де кірді.

Орналасқан жерлер

"Қотырып қалғандар" сериалының барлық үш маусымының көп бөлігі Уэльс шебінде, Монмутшир, Шропшир, Поуис округтерінде және алғашқы екі маусымда кейіпкерлер көбінесе Херефордширде көрінді. 1-маусымның бірінші эпизоды ("Төртінші атбасар") Вустерширдегі бірнеше локацияларды, соның ішінде Ұлы Малверн теміржол станциясын қамтыды. 2-эпизодтың ("Жаратылыс") көп бөлігі Корнуоллдағы Роуз ауылының маңында түсірілді. Келесі эпизодтарда кейіпкерлер Херефордшир аймағында, Росс-он-Уай сияқты жерлерден Уэльс Ньютон Комонға дейін көшті. Монмутширдегі Лланарт соты да көрсетілді. Хоу Капл, Херефордшир маңындағы Брокхэмптон соты "Гарланд соғысы" эпизодында "Уотерхаус" ретінде пайдаланылды. Бірінші маусымның соңында оқиға Херефордширдегі Хэмптон-Кортқа көшті. (Кейіпкерлер бұл жерді "Гранж" деп атады.) 2-маусымның басында назар Монмут маңындағы (бірақ тағы да Херефордширдің ішінде) Каллоу Хилл фермасына, "Уайткросс" ретінде ауысты. "Лондонның жарықтары" эпизодтарында Ханвелл теміржол станциясы, "Овал" және Лондонның басқа да локациялары көрсетілді, ал Уотерлоо және Сити желісі мен Камден Таун терең деңгейлі бекінісі Лондон метросының бөліктерін бейнелеу үшін қолданылды. Монмутшир және Брекон каналы мен Скенфрит ауылы да пайда болды. 3-маусымда түсіру кейде Саффолк, Дербишир және Уилтширге көшті, ал соңғы эпизод Шотландияның таулы аймағында түсірілді. Северн аңғары теміржолы кеңінен пайдаланылды. Сериялар ерте бейнекамералармен жылдам түсірілгендіктен, көптеген техникалық және сабақтастық қателер байқалады, бұл камералар бағдарламаның көп бөлігі түсірілген қараңғы жағдайда жақсы жұмыс істемеді. Екі камера қолданылды, бірақ олардың бірінде жиі қайталанар ақаулық болды, ол көптеген көріністерде суреттердің сол жағында бірнеше шағылыс түрінде көрінеді, әсіресе 3-маусымда. Бастапқы жабдықтардың көп бөлігі жасыл түспен боялған. Көрермендердің шағымдарынан кейін, түсіру тобы камераларды ауыстырды.

2008 жылғы нұсқасы

2008 жылы BBC Survivors телесериалының жаңа нұсқасын көрсетуге кірісті, оның бас жазушысы Адриан Ходжес болды. Титрлерде бұл нұсқа бұрынғы сериядан гөрі Терри Нейшеннің "Құтқарылушылар" (1976) романы негізінде жасалғаны айтылды. Бұл мәлімдеме авторлық құқықтармен байланысты мәселелерді болдырмау үшін жасалды, себебі телесериалға және кітапқа құқықтар әртүрлі заңды тұлғаларға тиесілі болды. Эбби, Грег, Дженни және Том Прайс сияқты басты кейіпкерлер сақталды, бірақ вирустың пайда болуы туралы қосымша сюжеттік желі және әрекетке баса назар аудару сияқты жаңа элементтер енгізілді. Сериал осы кейіпкерлер түрлі нәсілдік және әлеуметтік топтарды көрсететініне көз жеткізуге тырысты. Сериал туралы пікірлер қарама-қайшы болды, бірақ бастапқы рейтингілер жоғары болды. 2008 жылғы серия екі маусым көрсетілді, ал BBC 2010 жылдың сәуір айында үшінші маусым болмайтынын хабарлады.

Аудио драмалық нұсқасы

2014 жылдың маусым айында Big Finish Productions Survivors аудио драмасының алғашқы төрт бөлімдік томын шығарды, онда Сеймур, МакКаллок және Флеминг экрандағы рөлдерін қайта ойнады. Екінші және үшінші томдар 2015 жылы, төртінші және бесінші томдар 2016 жылы шықты, ал алтыншы және жетінші томдар 2017 жылға жоспарланған. 2016 жылдың 21 желтоқсанында Big Finish 2018 жылы сегізінші және тоғызыншы томдарды шығаратынын хабарлады.

1-ші сериясы (1975)

Әлем халқы тағысы жоқ пандемиядан жойылмақ болғанда, атауын айтпаған қытай ғалымының қателігінен тараған осы дағдарыс ең алдымен екі кейіпкердің көзімен көрінеді: Лондондағы жас жұмысшы қыз Женни Ричардс, ол ауруға қарсы табиғи иммунитетке ие, және шалғай маңындағы қалашықта жайлы өмір сүрген орта таптың корпоративтік әйелі Эбби Грант, ол вирусты жұқтырған, бірақ жартылай жазылып кеткен, ал күйеуі қайтыс болды. Эбби пандемия басталғанда интернатта оқып жүрген ұлы Питерді іздеп шығады, ал Женни елді-мекенсіз далаларда адасып жүреді. Алғашқы эпизодтарда таныстырылатын басқа да маңызды кейіпкерлер – тапқыр инженер Грег Престон, алаяқ уэльстік Том Прайс және екі бала, Джон Миллон мен Лиззи Уиллоуби. Эбби, Женни және Грег соңында бірігіп, бұрынғы өркениет құлағаннан кейін, олардың барлығын жаңадан бастау керектігін түсінеді. Жолдағы бірнеше оқиғалардан кейін олар "Гранж" деп аталатын мүлікті табады, оны база ретінде пайдаланады және басқа да аман қалғандармен бірігіп, ортақ мақсатқа ұмтылған түрлі адамдардан құралған қауымдастық құрады; ескі шаруашылық және құрал жасау өнерін қайта үйрену және осы жаңа әлемде өмір сүруге тырысу.

2-ші сериясы (1976)

Әбби ұлының тірі екендігін естіген соң, оны іздеуді жалғастыру үшін Гранджды қалдырды. Ал қауым, Эмма, Шармиан және Вик сияқты көптеген адамдарды қамтитын өрттен қиын жағдайға түсті. Аман қалғандар Чарльз Воган басқаратын Уайткросс қауымына қосылып, қайтадан өлімнен кейінгі өмірдің күнделікті мәселелеріне ден қоя бастады. Уайткросс тобының жаңа маңызды кейіпкерлері – Чарльздың серіктесі Пет Симпсон, саяхатшы дәрігер Рут Андерсон және шаруа жұмысшысы Хьюберт Госс. Уайткроссқа достық және жаулық ниетпен келетіндер түрлі драмалық оқиғалардың туындауына себепкер болады. Ақырында, норвегиялық аман қалғандардың келуі әлемдік байланыс пен технологияны қайта орнату мүмкіндігін әкеледі. Осы мақсатқа жету үшін Грег Норвегияға қарай ыстық ауа шармен Уайткроссты қалдырады.

3-ші сериясы (1977)

Грегтің Норвегиядан Англияға қайтып келгенін және жарақат алғанын естіген Чарльз мен Дженни оны табу үшін ат үстінде жолға шығады. Жек Чарльз бен Дженниге қауіп бар болғандықтан кері қайту керегін ескерткенде, Хьюберт Чарльз бен Дженнидің соңынан атпен қуалайды. Үшінші маусымдағы олардың саяхаты Ұлыбританияның қалған бөлігін шарлайды, ал іздестіру оларды түрлі соқпаққа салады. Бірақ, олар жол бойында түрлі тірі қалғандармен кездеседі, және сериал өлімге деген түрлі реакцияларды және аман қалу үшін не қажет екенін зерттеуді жалғастырады. Үшінші маусым Грегті іздеудің жеке баянын, федерациялық қауымдастықтар құрылып, тауар айырбасы жасалып, мұражай теміржолдарында сақталған бу локомотивтерін пайдалану арқасында жаңадан құрыла бастаған қоғамның кең ауқымды суретімен салыстырады. Бұл заң мен тәртіптің алғашқы қадамдарына және гидроэлектр энергиясын қалпына келтіруге бастап соқтырады.

1-ші сериясы (2014)

"Аян" және "Екзодус" оқиғалары алғашқы телесериалдың басындағы эпизодтармен бірдей уақытта өтеді, Өлім алғаш таралып, Ұлыбритания халқының көп бөлігін құрта бастағанда. "Сотшылар" және "Эстер" Гранжтың жертөледегі қоймасы суға батқаннан кейін ("Бағалы нәрсе") орын алады.

2-сериясы (2015)

Бұл жинақтағы оқиғалар телесериалдың 1-ші және 2-ші маусымдары арасында өтеді.

3-сериясы (2015)

Бұл жинақтағы оқиғалар телесериалдың 1-ші маусымы мен 2-ші маусымы арасында орын алады.

4-серия (2016)

Бұл жинақтағы оқиғалар екінші телесериалдың эпизодтары аралығында өтеді.

5-сериясы (2016)

Бұл жинақтағы оқиғалар екінші телесериалдың эпизодтары арасында болады.

6-сериясы (2017)

Бұл жинақтағы оқиғалар екінші және үшінші телесериалдар арасында, сонымен қатар үшінші телесериалдың басындағы эпизодтармен бірге жүреді.

7-сериясы (2017)

Бұл жинақтағы оқиғалар үшінші телесериал аяқталғаннан кейін болады.

8-серия (2018)

Бұл жинақтағы оқиғалар үшінші телесериал аяқталғаннан кейін болады.

Үйге шығарылғандар

Үш серияның әрқайсысы 2003–2005 жылдар аралығында DD Home Entertainment компаниясы жыл сайын DVD-де шығарылды. Әр серияның құрамына әр серияның түсірілуін баяндайтын «Survivors» жанкүйері Энди Пристнер жазған және зерттеген түсті кітапша кірді, сонымен қатар келесі қосымша мүмкіндіктер:

# DVD-нің шығарылу күні Арнайы мүмкіндіктер
Бірінші серия 6 қазан 2003
2003 жылғы 5 маусымда Каролин Сеймурмен (Эбби Грант) және Пеннант Робертспен (режиссер) жазылған «Төртінші Атбасар» эпизодының аудио түсініктемесі. Баяндаушы: Энди Пристнер.
2003 жылғы 5 маусымда жазылған «Заң мен тәртіп» эпизодының аудио түсініктемесі, Иан МакКаллок (Грег Престон) және Люси Флеминг (Дженни Ричардс) қатысты. Баяндаушы: Энди Пристнер.
Камерадағы сұхбаттарда Пеннант Робертс, Кэролин Сеймур, Иан МакКаллок, Люси Флеминг және Таня Рондер (Лиззи Уиллоуби). Барлық сұхбаттар 2003 жылдың 5 маусымында камерамен түсірілген.
«On Location» үнсіз кадрлар – 1 серияның «Бастау» эпизодын түсіру кезінде сахна артындағы кейбір оқиғаларды бейнелейтін 75 секундтық үнсіз фильм.
Фотогалерея – BBC-нің 1-ші сериядағы фотосуреттер жинағы.
Люси Флемингтің фотосуреттер жинағы – Люси Флемингтің 1-ші серияны түсіру кезінде түсірілген фотосуреттері.

Екінші серия 4 қазан 2004
«Лондонның жарықтары» эпизодының 2-бөлімінің аудио түсініктемесі, 2004 жылғы 3 маусымда Денис Лиллмен (Чарльз Вон) және Пеннант Робертспен (режиссер) жазылған. Баяндаушы: Рич Кросс.
Камерадағы сұхбаттарда Пеннант Робертс, Денис Лилл, Лорна Льюис (Пет Симпсон) және Хизер Райт (Мелани). Барлық сұхбаттар 2004 жылдың 3 маусымында камерамен түсірілген.
Фотогалерея – BBC-нің 2-ші сериядағы фотосуреттер жинағы.

Үшінші серия 14 қараша 2005
«Жұңғал заңы» эпизодының аудио түсініктемесі, 2005 жылдың 4 тамызында Люси Флеминг (Дженни Ричардс) және Питер Джеффрис (режиссер) жазған. Баяндаушы: Энди Пристнер.
«Жабайы Ит» эпизодының аудио түсініктемесі, 2005 жылғы 4 тамызда Моррис Перримен (Ричард Фентон) және Тристан де Вере Коулмен (режиссер) жазылған. Баяндаушы: Рич Кросс.
«Жаңа Әлем Көтерілісі» – Энди Пристнердің продюсерлігімен, режиссерлер Питер Джеффрис пен Тристан де Вере Коулдың және актерлер Люси Флеминг пен Стивен Дадлидің (Джон Миллон) қатысуымен 3-ші серияның түсірілуі туралы деректі фильм. Документальді фильмдегі барлық сұхбаттар 2005 жылдың 4 тамызында жазылған.
Фотогалерея – BBC-нің 3-ші сериядағы «Қолға түсіру» эпизодынан алынған фотосуреттер жинағы.
Денис Лиллдің фотосуреттер жинағы – Денис Лиллдің 2-ші және 3-ші серияларды түсіру кезінде түсірілген фотосуреттері.

2008 жылдың 24 қарашасында BBC компаниясы 2 Entertain барлық үш серияны бірге бокс-сетте шығарды, 2006 жылғы BBC4 деректі фильмі «Survivors культы» қосымша ретінде кірді. Сондай-ақ, 2008 жылғы DVD қорапшасында есту қабілеті нашар адамдарға арналған ағылшын тіліндегі субтитрлер болды, олар алдыңғы DVD шығарылымдарында болмаған. Алайда, аудио түсініктемелер, камералық сұхбаттар, Денис Лиллдің фотосуреттер жинағы және бұрынғы DVD-де шыққан «Жаңа Әлем Көтерілісі» деректі фильмі 2008 жылғы DVD-де жоқ.