Кіріспе

Британдық драматург және сценарист (1935–1994)

Денис Кристофер Джордж Поттер (17 мамыр 1935 – 7 маусым 1994) – ағылшын теледидарының драматургі, сценарист және журналисі. Ол ең көп танымал BBC телесериалдары «Pennies from Heaven» (1978) және «The Singing Detective» (1986) сондай-ақ BBC телеспектакльдары «Blue Remembered Hills» (1979) және «Brimstone and Treacle» (1976) арқылы белгілі. Оның теледрамалары фантазия мен шындықты, жеке және қоғамдық мәселелерді үйлестіріп, көбінесе халық мәдениетінен тақырыптар мен бейнелерді пайдаланды. Поттер британдық теледидардағы ең ықпалды және инновациялық драматургтердің бірі деп есептеледі. Глостерширде дүниеге келген және Оксфорд университетін бітірген Поттер бастапқыда журналистикамен айналысты. 1964 жылғы жалпы сайлауда Лейбористтік партиядан парламентке кандидат болғаннан кейін, оның денсаулығына псориаздық артропатияның әсері тиді, бұл Поттерді мансабын өзгертуге мәжбүр етті және оның теледидар драматургы болуына себеп болды. Ол 1965 жылдан бастап BBC1 арнасының «The Wednesday Play» атты тұрақты телехикаясына үлес қоса бастады және өмірінің соңына дейін осы салада жұмыс істеді, соның ішінде Голливуд студиялары үшін сценарийлер жазды. Поттер 1994 жылы қарын безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды.

Ерте өмір

Денис Поттер Глостерширдегі Дина орманының Берри Хилл ауылында дүниеге келген. Оның әкесі Уолтер Эдвард Поттер (1906–1975) Глостер мен Уэльс арасындағы ауылдық аймақтағы көмір шаруасы болды; анасы Маргарет Констанс (құрметті Уэйл; 1910–2001) болды. Поттердің Джун есімді қарындасы болған. 1946 жылы Поттер «он бір плюс» емтиханын сәтті тапсырып, Коулфордтағы Белл грамматикалық мектебіне қабылданды. Дегенмен, оның орта білімінің көп бөлігі Лондондағы Хаммерсмиттегі Сент-Клемент Дэнс грамматикалық мектебінде (кейін бұзылған) өтті. Он жасар Поттерді Хаммерсмит Бродвеінің жанындағы көшеде оның ағасы жыныстық тұрғыдан зәбірледі, бұл оқиғаны ол кейін шығармаларында көп рет айтты. 1993 жылғы Джеймс Мактаггарт естелік лекциясында сөйлеген сөзінде Поттер газет журналистикасынан сценарий жазуға көшу шешімін түсіндіргенде осы оқиғаға сілтеме жасады: «Басқа функциялары бар, өзгеше сөздерді табу қажет болды. Бірақ неге? Неге, неге, неге; он жасқа толғанда, V. E. күні мен V. J. күні арасында ересек адамның жыныстық құштарлығына түсіп, әділдігімнен айырылғанда, анама немесе әкеме айта алмаған сұрақ, мен өзімнен азаптап сұрадым». Оның отбасы 1952 жылы Дина орманына қайтып келді, алғаш 1945 жылы одан кеткен еді, бірақ Поттер Лондонда қалды. 1953–1955 жылдары ол Ұлыбритания армиясының барлау корпусында әскери қызметін өтеді және тілшілердің бірлескен мектебінде орыс тілін үйренді. Оксфордтағы Нью-колледжге мемлекеттік стипендиямен қабылданған ол философия, саясат және экономиканы оқыды.

Ерте мансап

Поттердің алғашқы ғылыми-публицистикалық еңбегі "Көкілді табыт" 1960 жылы Gollancz Press баспасында жарық көрді. Бұл кітап соғыс аяқталғаннан кейінгі өркендеу кезеңінде Англияның өзгеретін бейнесі туралы ой-толғаныс болды. Одан кейін "Өзгеріп жатқан орман: Дин орманның бүгінгі тіршілігі" (1962) жарық көрді, ол "Екі өзен арасында" деректі фильмінің негізінде жазылған. Бұл кітап – әлеуметтік топтар мен әлеуметтік мобильділікті зерттейтін еңбек, ол британдық мәдени өмірге бұқаралық ақпарат құралдарының әсеріне ерте қызығушылықты көрсетеді. Ол көп ұзамай теледидарға оралды. Daily Herald газетінің журналисі Дэвид Нейтан Поттерді "Осы аптада болған оқиғалар" атты хабарға сценарийлер жазуға шақырды. Олардың алғашқы жұмысы 1963 жылдың 5 қаңтарындағы бапта көрсетілді. Поттер 1964 жылғы жалпы сайлауда консерваторлардың бекінгісі саналатын Гертфордширдің шығыс сайлау округінен Лейбористік партияның үміткері ретінде бұрынғы депутат Дерек Уокер Смитпен күш сынасты. Сәтті болмаған сайлау кампаниясының соңында ол партиялық саясаттан мүлдем көңілі қалғанын, тіпті өзіне де дауыс бермегенін айтты. Содан кейін Поттер теледидар үшін пьесалар жазумен айналыса бастады. 1962 жылдан бастап ол псориаздық артропатия ауруынан зардап шегіп, буындарының қабынуына (артритке) және терісінің псориазға шалдығуына себеп болды. Бұл ауру оның дәстүрлі мансаптық жолмен жүруіне кедергі келтірді.

Сәрсенбілік спектакль

Поттердің теледидар драматургі ретінде мансабы «Конфиденциалдық курс» (The Wednesday Play, 1965) пьесасымен басталды, осы пьесаны Поттер бастапқыда роман ретінде жазған болатын. Дейл Карнеги институтын әшкерелеген бұл пьесаға қарсы олар сотқа жүгінуге әрекеттенді. Поттер пьесадан бас тартып, тіпті оны «Кім кім» анықтамалығына енгізбесе де, пьесада табиғи емес драмалық тәсілдер (мысалы, төртінші қабырғаны бұзу) қолданылған, бұл Поттердің кейінгі туындыларының айрықша белгісіне айналды. «Конфиденциалдық курс» сценарийі Wednesday Play сценарий редакторы Роджер Смитке ұнады, ол Поттерге жаңа антологиялық серия үшін Найджел Бартон туралы екінші пьесаны жазуды тапсырды. «Алиса» (1965) пьесасы, оның келесі көрсетілген туындысы, Чарльз Латвидж Доджсонның, кеңінен Льюис Кэрролл деген атпен танылған, және оның шабыт көзі Алиса Лидделл арасындағы қарым-қатынасты суреттейді. Пьеса Доджсонның ұрпақтарынан және Макмиллан баспасынан наразылық тудырды, олар қарым-қатынастың бейнелену тәсіліне қарсы болды. Джордж Бейкер Доджсон рөлін ойнады. Осы кезеңде Поттердің ең жоғары бағаланған туындылары – «Тұр, Найджел Бартон!» және «Найджел Бартонға дауыс бер, дауыс бер, дауыс бер!» жартылай автобиографиялық пьесалары болды, оларда Кит Баррон ойнады. Бірінші пьеса Оксфорд университетінде оқитын шахтер ұлының өмірін көрсетеді, ол екі әлемнің арасында қалжырап, Бартонның теледидарлық деректі фильмге қатысуымен аяқталады. Бұл Поттердің Оксфордта студент кезінде түсірілген «Класс маңызды ма?» (1958) теледидарлық деректі фильміндегі қатысуын еске түсіреді. Екінші пьесада сол кейіпкер Лейбористік партиядан кандидат болып тұрады – сайлау саясатының ымыраға келгендігіне деген көңілінің тоқырауы Поттердің жеке тәжірибесіне негізделген. Екі пьеса да сыншылардың мақтауына ие болды, бірақ партиялық саясатты сынауы мүмкін болғандықтан BBC-де үлкен шиеленіс тудырды.

Алғашқы киносценарийлері

1978 жылы Герберт Росс Нижинскийді Шеппертон студиясында түсіріп, Поттерді келесі жобасы – «Күтпеген аңғарлар» үшін сценарий жазуға шақырды. Бірақ бір күні кешке теледидардан «Pennies from Heaven» сериалын көргеннен кейін, Росс Поттермен байланысып, осы сериальды киноға бейімдеу мүмкіндігі туралы сұрады. «Pennies from Heaven» фильмінің нұсқасы MGM-де «анти-мюзикл» ретінде Стив Мартин мен Бернадет Петерс басты рөлдерде түсірілді. Поттердің айтуынша, студия сценарийді үнемі қайта жазуды талап етті және алғашқы көрсетімдерден кейін фильмге маңызды өзгерістер енгізді. Фильм 1981 жылы шықты, сын-тексерушілердің пікірлері әртүрлі болды және кассада сәтсіздікке ұшырады. Алайда, Поттер сол жылы «Оскар» сыйлығының «Ең үздік бейімделген сценарий» номинациясына ие болды. BBC теледидары «Brimstone and Treacle» өндірісіне тыйым салғаннан кейін, Поттер оны сахнаға бейімдеп, содан кейін фильм нұсқасын жазуға кірісті. Оны Ричард Лонкрен режиссерлік етті, ол Поттердің «Blade on the Feather» фильмін де LWT арнасында түсірген еді. Денхолм Эллиотт бастапқы теледидарлық өндірістегідей Мистер Бейтс рөлін қайта орындады, ал Стинг пен Джоан Плоурайт Майкл Китчен мен Патрисия Лоуренсті тиісінше Мартин Тейлор мен Миссис Бейтс рөлдерінде алмастырды. Бұл фильм Поттердің өзінің «Pennies Productions» атты туынды компаниясымен жасалған британдық фильм болғанымен, Стингтің қатысуы американдық инвесторлардың қызығушылығын оятып, Мистер Бейтстің Ұлттық фронтқа мүшелігі туралы және нәсілдік сегрегацияны талқылайтын көріністер алынып тасталды. Сондай-ақ, теледидарлық өндірістегі көптеген нақты емес элементтер де жойылды, бірақ фильмде сексуалдық зорлық-зомбылық пен зорлау көріністері әлдеқайда ашық көрсетілді. Фильм кассада табыс таппады. Поттердің «Горький паркі» (1983) фильмі үшін жазған сценарийі оған Американың детектив жазушыларынан Эдгар сыйлығын әкелді, бірақ ол Мартин Круз Смиттың түпнұсқа романынан әлдеқайда төмен деңгейде болды.

1980 жылдары BBC-де жұмыс істеді

1980 жылдардың басында Поттердің мансабы киноға сценарий жазушы ретінде өтті. Ол 20th Century Fox компаниясымен бірлесіп BBC-ге оралды, Ф. Скотт Фицджеральдтың "Түннің нежностьі" (1985) атты мини-сериалының сценарийін жазды, онда Мэри Стинбурген Николь Дайвер рөлінде ойнады, бірақ ол көпшілікке кеңінен танымал болмады. Майкл Гэмбонның қатысқан "Әнші детектив" (1986) драматургтің өзінің тері ауруы – псориазбен күресін пайдаланды, Поттер үшін бұл жиі әлсірететін, ауруханаға түсуге әкелетін жағдай болатын. Ол бұл арқылы басты кейіпкердің қиялын оның шындыққа деген қабылдауымен біріктірді. "Кристабель" (1988) – Кристабель Биленбергтің естеліктеріне сүйенген Поттердің келесі телесериалы "Blackeyes" (1989) оның мансабында үлкен сәтсіздікке ұшырады. Сән үлгісі туралы драма кейбір сыншылар тарапынан өзімшілдікке бой алған деп бағаланды және Поттердің өзі әшкерелеуге тырысқан мизогинияға үлес қосып отыр деген айыптауларға ұшырады. "Blackeyes" фильмінен кейін Поттерге қарсы туған сын-тегеуріндік британдық таблоидтары "Лас Ден" (EastEnders кейіпкері Ден Уоттс атынан) деп атады, бұл оның теледидардан уақытша шеттелуіне әкелді. Сериал романға бейімделді (төменде қараңыз).

1990 жылы "Әнші детектив" фильміндегі бір көрініске сілтеме жасап, Мэри Уайтхаус BBC радиосында Поттердің анасының басқа біреумен сексуалдық қатынасқа түскенін көргендігінен әсерленгенін мәлімдеді. Поттердің анасы BBC және The Listener-ден үлкен өтемақы алды. Поттер кейде миссис Уайтхаустың жақтасы болған: журналист Стэнли Рейнольдс 1973 жылы оның "миссис Уайтхаус идеясын жақсы көретінін" анықтады. Ол оны қабылдаушы қоғамның күлкісіне ұшыраған, төмендеу қаралатын "қабырғаларында үйрек суреті ілген" адамдарды қорғап тұрған деп санайды. 1979 жылы The South Bank Show бағдарламасына берген сұхбатында ол Уайтхаусқа талқандай сынға ұшырағанын қабылдамады, өйткені ол "өнердің ең ұлы сөзін қолдану үшін – орталық моральдық маңыздылығын" мойындады.

Кейінгі кинодағы жұмысы

Поттер 1985 жылғы «Дриймчайлд» фильмінің сценарийін жазды, бұл фильмде оның 1965 жылғы «Алиса» телеспектакліне жазған сценарийімен ортақ тақырыптар болды. Соңғы фильмдегі рөлінде Корал Браун Льюис Кэрроллдың «Алиса ғажайыптар елінде» романына шабыттандырған балалық шағын еске түсіретін қарт Элис Харгривс рөлін сомдады. Поттер 1974 жылғы «Шмодип» телеспектаклін киноға бейімдеді. Келесі фильм, «Track 29» (1988), Николас Рогтың режиссерлігімен Поттердің соңғы американдық жобасы болды. Алайда, Поттер 1995 жылы жарық көрген «Джеймс пен алып бұршақ» туралы сценарийге де үлес қосты, негізінен саркастик гусеницаға диалог жазды. Поттер бұл туралы «Караокеде» Даниель Филд (Альберт Финни) кейіпкері балалар фильміндегі «артритпен ауырған ешкіге» диалог жазуға шақырылғанда айтады. «Pennies from Heaven» және «Горький паркі» фильмдерінің кассалық сәтсіздігінен кейін Поттердің американдық киноиндустриясындағы беделі төмендеді, нәтижесінде жобаларына қолдау табу қиынға соқты. Поттер «Операның арбауы», «Эдвин Друдтың құпиясы», «Ақ қонақ үй» және оның бұрынғы теледидарлық «Double Dare» (1976) драмасының адаптацияларын жазғаны белгілі: олардың барлығы жұмыстың тоқтатылуына дейін алдын-ала өндіріс сатысына жетті. Ал ең сәттісі – Франц Антон Месмердің өмірбаяны туралы «Месмер» (1993) фильмі, ол 19 ғасырдың жалған ғалымы туралы айтады. Алан Бейтс ойнаған Поттердің «Байқауға билет» романынан алынған «Серікті достары» (1991) фильмі Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында Телекөнер және радио мұражайының бір апталық Поттер ретроспективасының гала-жабылуы ретінде көрсетілді. Поттердің соңғы белсенді жұмысы – Розалинд Аштың «Көбелектер» романының адаптациясы, «Ортаңғы түннің фильмі» (1994). Фильмде Луиза Жермен мен Брайан Деннехи (олар «Сіздің жағаңыздағы помада» және «Горький паркі» фильмдерінде ойнаған) түсті, режиссерлік жұмысын Ренни Рай жүзеге асырды. Көркемөнерлер кеңесінен қаржы ала алмағандықтан, Поттер фильмді түсіру үшін 500 000 фунт стерлинг жұмсады, ал BBC Films қалған капиталды қамтамасыз етті. Дистрибьюторлардың қызығушылығы болмағандықтан фильм кинотеатрларда көрсетілмеді және Поттер қайтыс болғанға дейін көре алмады. Ақыры, ол 1994 жылдың желтоқсанында BBC2 арнасында «Screen Two» сериясында көрсетілді, оның 1967 жылы жоғалған пьесасының қайта жасалуынан екі ай өткен соң. «Әнші детектив» фильмі 2003 жылы Icon Productions компаниясы шығарды. Роберт Дауни, Жр. Робин Райт Пенн және Мел Гибсон басты рөлдерді сомдады. Гибсон сонымен қатар продюсер ретінде де жұмыс істеді. Поттердің «Ақ қонақ үй» романының сценарийі, радио пьеса ретінде бейімделген, 2018 жылдың қыркүйегінде эфирге шықты.

БАҚ пен Руперт Мердок

1993 жылы Поттерге Channel 4 арнасы Open Media өндірген Opinions бағдарламасында жарты сағаттық эфир уақыты берілді. Поттер таңдаған тақырып – ол жаңалықтар құралдарының бұзылуы және оның британдық теледидардағы стандарттардың төмендеуіне тигізетін әсері, «әсіресе оның Channel 4 сериясын сынаған журналистер, Кельвин МакКензи – «The Sun» газетінің өткір, кішкентай ақымақ редакторы» және Гарри Бушелл – «сауатсыз, гомофоб, қысып күлкілі, жаман мінезді адам». Оның сөйлегені «Гардиан» газетінде қысқартылған нұсқада «Мердоктың адам өміріне деген қапасты көзқарасы» деген атпен жарияланды. Крейг Браун (Руперт Мердокқа тиесілі) Sunday Times газетінде бағдарламаны былай сипаттады:

«Поттер басында: «Мен көптеген журналистердің жорғалап жүрген арығына түсемін. Мен нақты кекшіл және өте күшті жау жасаймын. Сөзді жайып айтуға келсек, бұл жау – ақылсыздарды сатушы, әлемді алдаушы және, белгілі бір мағынада, медиа психопаты Руперт Мердок – Каннибал Ганнибал». Орындалуы жағынан, оның көп артықшылықтары бар еді. Телевизияда сөйлейтін адамның мұндай шапшаң немесе мұндай тежелмес ашуын көрген емеспін. Көп жағдайда, бұл мені метрода ақылсыз адаммен кездескендей сезіндірді. Өте жақыннан түсірілген, жарты сағат бойы үндемей, кейде сыбырлап, кейде қарқылдап, Поттер теледидарда көрермен мен көріну арасындағы үзілісті бұзып жіберді. Осының арқасында осы қойылым ерекше болды».

Соңғы жұмыстар

Поттердің өмірінде соңғы рет эфирге шыққан сериал – 1993 жылы шыққан «Ердің жағасындағы ерінген із» («Lipstick on Your Collar») атты романтикалық комедиясы болды. 1956 жылғы Суэц дағдарысы кезінде өтетін бұл алты бөлімдік туынды, оның кейбір элементтері 1970 жылғы «Қаруларыңды төмен сал» («Lay Down Your Arms») сериалынан алынған, бірақ кең танылмады. Поттер «Көктемнен нұсқау» («Pennies from Heaven») фильміндегідей, музыкалық номерлерді синхронды түрде қолдануға қайта оралды. Бұл сериал актер Юан Макгрегордың мансабына жол ашты. Морфин мен шампан қоспасын ауырсынуды басу үшін пайдаланып, темекіні тізбектеп шегіп отырып, ол өзінің қатерін «Руперт» деп атағанын айтты. Бұл ат британдық бұқаралық ақпарат құралдарындағы жағымсыз нәрселердің көрінісі болған Руперт Мердоктың есімімен байланысты. Ол өзінің жұмысы және өліміне дейін жазуын жалғастыру туралы ниетін жеткізді. Брэггке аяқтауға ниеттенген екі жұмысы бар екенін айтып, «Караоке» мен «Суық Лазар» атты туындыларын бәсекелес BBC және Channel 4 телеарналары бірлесіп жасауы керектігін ұсынды, бұл ұсыныс қабылданды. Поттердің соңғы тапсырысы The Daily Telegraph газетінің «Өнер және кітаптар» бөлімінен келді. Наурыз айындағы телесұхбатынан кейін, ол 16 мамырда телевизиялық міндеттемелерін орындағаннан соң былай деп жауап берді: «Мен сізге «Караоке» мен «Суық Лазарды» аяқтағанымды хабарлауға қуаныштымын, оларды мен сегіз бөлімнен тұратын бір туынды ретінде қарастырамын. Қазіргі таңда барлық күш-жігер үлкен өкінішке ұласып барады, мен бірдеңе жазуға асығамын». Ол дереу «жақын арада өлімге бетпе-бет келу мүмкіндігін» ойлауға мәжбүр болды және 25 мамырда «Менің алғашқы және соңғы қысқа әңгімем» («Last Pearls») атты туындысын ұсынды, ол 4 маусымда, өліміне бірнеше күн бұрын жарияланды. «Караоке» мен «Суық Лазар» атты екі байланысты туынды 1996 жылы көрсетілді, біреуі қазіргі заманда, екіншісі алыс болашақта өтеді, екеуінде де Альберт Финни бірдей басты кейіпкерді сомдайды. Екі сериал да 2010 жылдың 6 қыркүйегінде DVD форматында шығарылды.

Романдар

"Көзілдірік пен іздеу" (1973) – оқырман мен автор арасындағы қарым-қатынасты зерттейтін мета-әдебиеттік роман. Онда басты кейіпкер Дэниел Миллер бар, ол өзін барлық нәрсені білетін автордың ойыншығы деп есептейді. Бұл идея Поттердің келесі екі романының негізін құрайды, ал "Көзілдірік пен іздеу" романынан үзінділер оның бірнеше телеспектакльдерінде, әсіресе "Сары кірпіш жолы" (1972) және "Әнші детектив" спектакльдерінде қайта пайда болады. "Жолақы билеті" (1986) "Әнші детектив" романының жобалары арасында жазылған және әйелін проститутка ретінде көзге елестете алмаса, әйелімен жақындыққа бара алмайтын гербитолог туралы. 1987 жылы "Қара көздер" жарық көрді: оның зорлық-зомбылық көрсеткен ағасы, жазушы, өзінің соңғы шығармасы үшін немере қызының сән индустриясындағы тәжірибесін ұрлап алған. 1981 жылы MGM компаниясының "Pennies from Heaven" фильмінің шығуына орай, Поттер сценарийдің романдық нұсқасын жазды. Поттер "Бримстоун мен Трекл" фильміне романдық нұсқа жазу мүмкіндігінен бас тартып, оның орнына оны қызы Сараға жазуға рұқсат берді.

Сахналық қойылымдар

Поттер тек бір ғана пьесаны қана театрлық қойылым үшін жазған болса да (Sufficient Carbohydrate, 1983 – кейіннен 1987 жылы Visitors телефильмі ретінде түсірілген), ол өзінің бірнеше телевизиялық сценарийлерін сахнаға бейімдеген. "Найджл Бартонға дауыс бер, дауыс бер, дауыс бер" пьесасының тұңғыш көрсетілімі 1966 жылы өтті, ал "Жалпы сену" (1973), оған "Жалпы періштелер аз" (1970) фильмінен эпизодтар енгізілген, 1974 жылы сахнада қойылды. "Адам баласы" 1969 жылы Франк Финлейдің бас рөлде ойнауымен (Финлей Поттердің 1971 жылғы сериалында Касанова рөлін де сомдады) пайда болды және 2006 жылы Солтүстік сахнасында қайта қойылды. "Brimstone and Treacle" 1977 жылы BBC түпнұсқа теледидарлық нұсқасын көрсетуден бас тартқаннан кейін сахнаға бейімделді. "Көк еске алынған төбелер" пьесасының мәтіні алғаш рет 1984 жылы "Кеме күтуде" жинағында ("Джоның Кемісі" және "Қауырсындақпен" бірге) жарияланды және содан бері көптеген сәтті сахналық қойылымдарда көрсетілді. Поттер Уильям Хазлиттің "Liber Amoris" немесе "The New Pygmalion" шығармасы негізінде Гейслер Робердо продюсерлері үшін "интермедиа" сахналық пьеса жазуды жоспарлады, бірақ ол оны бастамас бұрын қайтыс болды.

Стиль және тақырыптар

Күлшегердің жұмысы табиғи емес тәсілдерді қолдануымен танымал. Оларға флэшбэк пен сызықты емес сюжеттік құрылымды кеңінен пайдалану (Казанова; Кешкі қоңырау), тікелей камераға тікелей сөйлеу (Дауыс беріңіз, Найджел Бартонға дауыс беріңіз) және «бала – адамның әкесі» болатын туындылар кіреді, онда ол балалар рөлінде ересек актерлерді пайдаланды (Тұр, Найджел Бартон; Көк есте қалған төбелер). Ол «әндері бар сериалдар» үшін жасаған «ерін синхрондау» әдісі (Pennies from Heaven; The Singing Detective және Lipstick on Your Collar) Поттердің танымал белгісі болуы мүмкін. Бұл тәсілдер көбінесе фантазия мен шындық арасындағы шекараның нашарлайтын туындыларында қолданылады, көбінесе халық мәдениетінің ықпалынан (Вилли, «Бұйволдар қашқан жерде» Хайвел Беннетт ойнаған жабайы батыстың құштар жұмысы) немесе кейіпкердің өзінің құрылысшының қолындағы қуыршақ екенін сезінуінен (1972 жылы алғаш эфирге шыққан «Сары кірпіш жолында» актер Джек Блэк (Денхолм Эллиотт)) пайда болады. Поттердің жұмысында музыканы пайдаланудың жаңашылдығы «Pennies from Heaven» (1978) фильмін жасаған кезде пайда болды, ол оның ең үлкен жетістіктерінің бірі болды. Ол актерлерден сол дәуірдің әндеріне ерін синхрондауды сұрады. «Поттер бұл идеяны өзі сынап көрді, көздеріне қарап ескі әндерге ерін синхрондау жасады. Поттердің өзі бірде пьесаларында әндерді пайдалануда, 'түнгі уақытта, фондық музыка ретінде ескі Аль Боули пластинкалары ойнағанда' ең өнімді болғанын айтқан». Поттер бұрын Боулидің дауысын «Ай жолындағы жарық» (1969) фильмінде сынаған. Поттердің кейіпкерлері жиі «қос» болады; бір актер екі рөлді ойнайды (Дабл Дейрдегі актриса және сүйемелдеуші ретінде Кика Маркхэм; Норман Россингтон Казановадағы Лоренцо түрме бастығы және ағылшын саяхатшысы ретінде) немесе кейіпкерлерінің тағдыры мен тұлғасы байланысты сияқты көрінетін екі актер (Боб Хоскинс және Кеннет Колли «Pennies from Heaven» фильміндегі Артур мен аккордеоншы; «Екі арқалы аңда» Руфус (Кристиан Родска) және Джина). Поттердің туындыларындағы мотив – сатқындық, және бұл оның пьесаларында көптеген формаларда көрінеді. Кейде ол жеке (Тұр, Найджел Бартон), саяси (Сырт Лазар) және басқа жағдайларда жыныстық (Екі арқалы аң; Brimstone and Treacle) болады. «Potter on Potter» кітабында, Faber and Faber сериясының бөлігі ретінде жарияланған, Поттер редактор Грэхам Фуллерге әдебиеттегі сатқындықтың барлық түрлері негізінен діни және «ескі, ескі оқиғаға» негізделгенін айтты; бұл «Pennies from Heaven» фильміндегі танымал әндерді пайдаланудан бастап, Поттердің адам баласындағы Исаның соңғы күндерін гностикалық тұрғыдан баяндауына дейін көптеген туындыларда көрінеді. Клаустрофобиялық ортаға кіретін сыртқы тұлғаның құрылғысы тағы бір тақырып. Мұндай оқиғалар орын алған пьесаларда, сырттан келген адам жамандық (Brimstone and Treacle-де зорлау) немесе зорлық-зомбылық (Shaggy Dog-тағы кісі өлтіру) сияқты бостандыққа әкелетін әрекеттер жасайды, бұл сол ортадағы кейіпкерлердің сублимацияланбаған құштарлықтарына физикалық көрініс береді. Бұл жағымсыз келушілер көбінесе табиғаттан тыс күштер (Angels Are So Few), барлау қызметкерлері (Blade on the Feather) немесе тіпті олардың иесінің қиялы (Schmoedipus) болғанымен, кейде жеңіл келушілердің болуы жеке дауларды шешеді, оларды пайдаланбайды (Joe's Ark; Where Adam Stood).

Мұра

Поттер көптеген наградаларға ие болмаса да, теле- және киноиндустриясындағы көптеген адамдар оны жоғары бағалады және Марк Фрост, Стивен Бочко, Эндрю Дэвис, Ален Ресне және Питер Боукер сияқты жаратылыстанушыларға әсер етті. Алан Беннетт 1998 жылғы күнделіктерінде "Поттерді өзінің өзін бағалауына (әрдайым жоғары) сүйенген, ал көптеген ешқандай қызығушылық тудырмаған нәрселерге немқұрайлы қараған" телебағдарламаны сынға алды және Поттердің денсаулығы оның даңқына әсер еткенін айтты. "Ол қоғамның суретшілердің кедей немесе рассазданушы, азап шегуші немесе аш болуға тиіс деген ойына көрінетін сәйкес келді" деді ол. BBC Four 2004 жылдың желтоқсанында Поттердің қайтыс болғанына он жыл толуын атап өтті, оның өмірі мен шығармашылығы туралы деректі фильмдер көрсетілді, сондай-ақ "Pennies from Heaven" және "The Singing Detective" фильмдері, сонымен қатар оның көптеген жеке пьесалары көрсетілді – олардың көптегені алғашқы көрсетілімінен бері көрсетілмеген. Поттердің қолжазбалары, шығарылмаған пьесалары мен жарияланбаған көркем әдебиеттері Глостерширдегі Дин мұражай орталығында тізімделіп, сақталуда.

Жеке өмір

Поттер 1959 жылдың 10 қаңтарында Берри Хиллдегі Христос шіркеуінде Маргарет Эми Морганмен (1933 жылдың 14 тамызы – 1994 жылдың 29 мамыры) үйленді. Олар Херефордширдегі Росс-он-Уайда тұрды және Роберт, Джейн және Сара атты үш балалары болды. 1994 жылдың 14 ақпанында Поттер әдеттегідей күнделікті сезінетін ауырудан гөрі күштірек ауыруды бастан өткерді. Оған емделе алмайтын бүйрек және бауыр қатерлі ісігі бар екені айтылды. Тоғыз күннен кейін, 1994 жылдың 7 маусымында Поттер 59 жасында Англияның Херефордшир графтығындағы Росс-он-Уайда бүйрек қатерлі ісігінен қайтыс болды.