Кіріспе
Hell's Angel – бұл Ана Терезаны сынға алған теледидарлық деректік бағдарлама, ол Ұлыбританияда Channel 4 арнасының Without Walls өнерлік бағытында 1994 жылғы 8 қарашада тұңғыш рет көрсетілді. Бағдарламаны Кристофер Хитченс жүргізді, режиссері – Дженни Морган, продюсері – журналист Тарик Али. Хитченс пен Али бағдарламаның сценарийін бірлесіп жазды. Хитченс бастапқыда деректі фильмді «Сакрлы сиыр» деп атаған, бірақ фильмді қаржылаған тараптар оның орнына «Hell's Angel» атауын таңдады. Аруп Чаттерджидің Ана Терезаға қатысты сындық пікірлері фильмнің жасалуына түрткіс болды.
Hell's Angel is a television documentary programme criticising Mother Teresa which premiered in the UK on Channel 4's Without Walls arts strand on 8 November 1994. It was hosted by Christopher Hitchens, directed by Jenny Morgan, and produced by journalist Tariq Ali. Hitchens and Ali co wrote the programme's script. Hitchens originally titled the documentary Sacred Cow, but the film's backers instead chose Hell's Angel as the title. Aroup Chatterjee's criticisms of Mother Teresa inspired the creation of the film.
Қысқаша мазмұны
Кристофер Хитченс деректі фильмді камера алдында баяндайды, Тереза Ана мен оның ісіне қарсы дәлелдер келтіру үшін бірнеше бейнежазбаларды таныстырып, түсіндіреді. Деректі фильмнің негізгі талаптары мен мәселелері: БАҚ-тың Тереза Ана туралы сенімді хабарлауы 1969 жылы BBC-де Малкольм Маггеридж түсірген «Құдай үшін бір сұлулық» атты деректі фильмнен басталады. Онда Үндістанның Калькутта қаласындағы Тереза Ананың өлдіреушілер үйі туралы айтылады. Деректі фильмнің бір бөлігі қараңғы ішкі кеңістікте сәтті түсірілді, ал Маггеридж фильмдегі егжей-тегжейлі көрінуге Тереза Ананың «құдайлық нұры» себеп болғанын мәлімдеді. Алайда, сол кездегі оператор Кен Макмиллан берген сұхбатында, шын мәнінде Кодак компаниясының жаңа, жоғары сезімталдықтағы пленкасы қолданылғанын айтады. Жазушы және өлдіреушілер үйінде бұрынғы ерікті болған Мэри Лаудон сұхбатында, бұл үйдің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы нысандардың суреттерін еске түсіргенін айтады. Ол жерде қарапайым төсектер ғана болды, бірақ орындықтар, бақ, аула жоқ еді. Өлім аузында жатқан науқастарға аспирин сияқты қарапайым дәрілер берілмейді. Ол сондай-ақ, инелерді пайдалану арасында стерильдемегендігі туралы әңгіме айтады, себебі монахтар мұнда ешқандай пайда көре алмады, сондай-ақ, 15 жастағы ауру, бірақ емделе алатын баланы жергілікті ауруханаға көмекке жіберу керек болған, бірақ монахтар бас тартты. Хитченс 1980 жылы Тереза Ананың «Өлдіреушілер үйі» – «Калькуттадағы аборт пен ұрпақ көбейтуге қарсы күресудің жолы» дегенін айтқанын хабарлайды. 1979 жылы Нобель сыйлығын қабылдаған сөзінде Тереза Ана абортты кісі өлтіру және «бейбітшіліктің ең үлкен жойқышы» деп атады. Ол сондай-ақ, Ирландияда аборт пен ұрпақ көбейту заңсыз болуы керек деді. Хитченс «отбасылық жоспарлауға қарсы науқан Калькуттаның көптеген маңызды қажеттіліктерінің арасында төменгі орында тұр» және Тереза Ананың тумаған балаларға деген «қамқорлығы» оның ұрпақ көбейтуге қарсы науқанымен байланысты болғандықтан, бұл ашық саяси ұстаным ретінде қаралуы керек деп айыптайды. Жазушы және журналист Михир Бос сұхбатында, Батыс елдері Тереза Ананы өздерінің бірі ретінде көреді, үшінші әлемдегі кедейлер үшін құрбандыққа барып, оларды құтқаруға тырысады дейді. Тереза Ананың Жан-Клод «Бейби Док» Дювалье (Гаити), Энвер Ходжа (Албания), Чарльз Китинг (АҚШ) және Рональд Рейган (АҚШ) тарапынан қолдау көрсетіп, марапатталғаны туралы мәліметтер бар; олардың барлығы өздерінің кемшіліктерін жасыру қажеттілігіне тап болды. Үндістанның Бхопал қаласындағы Юнион Карбайд апасынан кейін Тереза Ана құрбандарға тек «кешірім сұрауды» кеңес берді. Михир Бос бұл Тереза Ананың әлемдегі кедейлердің өмірін жақсартуға және кедейлік проблемаларын шешуге мүлдем қызығушылық танытпағанын көрсетеді дейді.
The media's credulous reporting on Mother Teresa started with a 1969 BBC documentary by Malcolm Muggeridge called Something Beautiful for God. It reported on Mother Teresa's Home for the Dying in Kolkata, India. Some parts of the documentary were successfully filmed in dark interior spaces and Muggeridge claimed that the ability to see details in the film was due to Mother Teresa's "divine light." However, the camera operator at the time, Ken McMillan, is interviewed and says the real explanation was that a new, higher sensitivity film from Kodak was being used. Mary Loudon, a writer and former volunteer at the Home for the Dying, says in an interview that it reminded her of photos she had seen of World War I facilities. There were basic cots but no chairs, no garden, and no yard. The dying patients were not being given any medication other than aspirin and the like. She also relayed a story about how drip needles were not sterilised between uses because the nuns saw no benefit to it and a story about how a sick, but treatable, 15 year old boy should have been sent to the local hospital for help but the nuns refused. Hitchens relates that in 1980 Mother Teresa said that the Home for the Dying is "how we fight abortion and contraception in Kolkata." In her 1979 acceptance speech for the Nobel Peace Prize, Mother Teresa is shown calling abortion murder and the "greatest destroyer of peace." She is also shown saying that abortion and birth control should remain illegal in Ireland. Hitchens charges that "a campaign against family planning is low on the list of Kolkata's many pressing needs" and that Mother Teresa's "tenderness" toward the unborn should be seen as an overtly political position since she also campaigns against birth control. Mihir Bose, author & journalist, explains in an interview that the people of the West see Mother Teresa as one of them, making sacrifices for the poor in the third world and rescuing them. Mother Teresa is documented as having supported and been rewarded by Jean Claude "Baby Doc" Duvalier (Haiti), Enver Hoxha (Albania), Charles Keating (U. S.), and Ronald Reagan (U. S.); all of whom had a need to publicly gloss over their various shortcomings. After the Union Carbide disaster in Bhopal, India, Mother Teresa's advice to the victims was merely to "forgive." Mihir Bose says that this shows how Mother Teresa is wholly uninterested in improving the lives of the poor in the world and tackling the problems of poverty.
Қабылдау
Бұл деректі фильмді 1,6 миллион көрермен тамашалады. Ондағы хабарламалар Мама Тереса туралы БАҚ таратып жүрген жағымды бейнеге қарсы келді. Тәуелсіз теледидар комиссиясына 130 шағым түсті, бірақ комиссия ешқандай шара қолданбады.
Қадағалау
Кристофер Хитченстің 1995 жылғы "Миссионерлік позиция: Теория мен тәжірибеде Ана Тереза" кітабында Аруп Чаттерджи мен Кристофер Хитченс 2003 жылы Католик шіркеуінің Ана Терезаны қасиеттілікке жатқызу рәсімдерінде "шайтанның адвокаттары" немесе әділдікті насихаттаушылар (promotor iustitiae) рөлін атқарды. 2016 жылы ол Рим-католик шіркеуінің әулиесі болып жарияланды. Гезим Альпион "Ана Тереза: қасиетті ме, әлде танымал тұлға ма?" (2007) атты сын кітабын жазды, ал Аруп Чаттерджи "Ана Тереза: соңғы үкім" (2003) кітабын жазды, ол 2016 жылы "Ана Тереза: айтылмаған тарих" деген атпен қайта басылды.