Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Скелеттерді зерттеу және өлшеу
Study and measurement of the skeleton
Остеометрия – адам немесе жануарлардың қаңқасын зерттеу және өлшеу, әсіресе антропологиялық немесе археологиялық контексте. Археологияда ол зооархеология және биоархеологияның кіші салаларында түрлі мақсаттарда қолданылады. Зооархеологияда остеометрияның басты мақсаты – таксономиялық анықтама беру, және аздаған дәрежеде – жынысты анықтау. Жынысты анықтау үшін ең пайдалы элементтер – жамбас және бас сүйек. Әдетте, бір туыстың немесе отбасының әртүрлі түрлерін (мысалы, Оңтүстік Американың түйе тұқымдастары) ажырату өте қиын, сондықтан остеометриялық параметрлерді статистикалық талдау өте пайдалы. Биоархеологияда остеометрия өткендегі адам популяциялары туралы көптеген антропологиялық сұрақтарға жауап беруге көмектеседі. Мысалы, ол туыстық байланыстарды, жынысты, жыныстық диморфизмнің дәрежесін (бұл тамақтанудың жетіспеушілігіне байланысты сұрақтарға жауап беру үшін қолданылуы мүмкін) және белгілі бір дәрежеде этникалық шығу тегін анықтау үшін пайдаланылуы мүмкін. Остеометрия адам қаңқасын анықтауда да қолданылады, әсіресе бірнеше адамның сүйектері араласқан жағдайларда. Жеке тұлғаны анықтау үшін ДНК-анализімен қатар қолданылады. Остеометриялық деректерді интерпретациялауда бірнеше мәселелер бар: өлшемдердің дәл қайталана бермейтіні, бір түрдің ішіндегі популяциялар арасындағы фенотиптік айырмашылықтар және басқа да қиындықтар.
Osteometry is the study and measurement of the human or animal skeleton, especially in an anthropological or archaeological context. In Archaeology it has been used to various ends in the subdisciplines of Zooarchaeology and Bioarchaeology. In zooarchaeology the main goal of osteometry is taxonomic determination and, to a lesser extent, determination of sex. The most useful elements to measure in sex determination are the pelvis and cranium. Usually it is very difficult to discriminate between different species of the same genus or family (e. g. South American camelids), and the statistical analysis of osteometric parameters is quite useful. In bioarchaeology osteometry is useful to help answer many anthropological questions about past human populations. For example, it may be used to determine kinship, sex, the degree of sexual dimorphism (which may be used to answer questions related to lack of nutrition) and to some extent ethnicity. Osteometry is also used in the identification of human remains, particularly in commingled assemblages. It's used in addition to DNA analysis for individual identification. There are many problems around the interpretation of osteometric data: loose replicability of the measurements, problems relative to the phenotypic variations between subpopulations of one species, and others.
Мақсаты
Ежелгі қаңқалардың әртүрлі аспектілерін салыстыру арқылы қаңқаның қай түрге жататынын анықтауға болады, ал егер айырмашылықтар жеткілікті болса, жаңа түр құруға да болады. Кейінгі қаңқаларда остеометрия тарихи тұрғысынан қаңқалардың этникалық тегін немесе нәсілдік белгілерін анықтауға қолданылып келген. Өте ерте қаңқалардың түрлерін анықтау үшін көбінесе жамбас сүйегі және басқа ұзын сүйектердің ұзындығы, бас сүйегінің көлемі, бет пішіні мен бас сүйегінің нысаны, жақ сүйегі мен тістердің пішіні, омыртқаның қисықтығы, жамбас сүйегінің орны мен нысаны және үлкен тесіктің (foramen magnum) орналасуы зерттеледі.
Comparison of various aspects of ancient skeletons can be used to determine which species a skeleton belongs to, or if the differences are vast enough, create a new species. In later skeletons, osteometry has historically been used to attempt to identify the ethnicity or race of skeletons. Aspects commonly studied in determining the species of very early skeletons include the length of the femur and other long bones, the capacity of the skull, the shape of the facial features and skull, the shape of the jaw and teeth, the curve of the spine, the situation and shape of the pelvis, and the location of the foramen magnum.