Кіріспе

Виндзор креслосы – қатты ағаштан жасалған орындығы бар, ал креслоның арқасы мен аяқтары дөңгелек тігілген немесе бұрғыланған тесіктерге бекітілген кресло. Басқа стильдегі креслолардан айырмашылығы, оларда арқа аяқтары мен арқалық тіректері үздіксіз болады. Виндзор креслоларының орындықтары көбінесе жайлылық үшін беті ойық немесе ат құшағы пішіндес етіп жасалады. Дәстүрлі түрде, аяқтар, көлденең тіреулер және тік тіреулер (немесе спиральдар) айналмалы токарлық станокта жасалған. Спиральдарды жасау үшін шпательдер мен қалыптағыштар қолданылады. Арқасы және кейде қол тіреулері (болған жағдайда) бумен иілген ағаштан жасалады. Дәстүрлі Виндзор креслолары көбінесе боялады, негізінен құрылыста қолданылған әртүрлі ағаш түрлерін олардың ерекшеліктеріне қарай жасыру үшін.

Тарих

Бірінші Виндзор орындықтарының қашан жасалғаны белгісіз. Мысыр өнерінде, танымал Виндзор дизайны қалыптасқанға дейін үш мың жылдан астам бұрын, «таяқ» конструкциясымен жасалған орындықтардың іздері бар. Қазіргі Виндзор дизайны 16 ғасырда Англияда пайда болды, онда дөңгелектілер орындық тіректерін дөңгелек спицаларын жасағандай пішіп бастады. Бұл дизайн, әдетте, Батыс Англия, Уэльс және Ирландияның «арқа тірегі бар» орындықтарының дамуынан туындаған, бірақ оның шығу тегі туралы нақты мәліметтер жоқ. Виндзор орындығына алғашқы сілтеме 1718 жылы жасалған, онда ландшафт дизайнері Стивен Свицер «Ихнография Рустика» еңбегінде Уильям Блатвейттің ауылдық еңісі арқылы «серуендеу» туралы сипаттағанда:

Тарихи тұрғыдан алғанда, Виндзор орындықтарын жасау Букингемшир графтығында жүргізілді, ал Хай-Уайкомб өндіріс орталығына айналды. Алғашқы Виндзор орындықтары кері иілген спинкалы болды және 18 ғасырға қарай, олардың ерекше «қисығын» жасау үшін бумен иілу әдісі қолданыла бастады. Осылай жасалған алғашқы орындықтар 1724 жылы Беркширдегі Виндзор қаласынан Лондонға жіберілді. Орындық өзінің атын Виндзордан алған, ол өндірушілер мен лондондық саудагерлер арасындағы сауда орталығы болған деген болжам бар. Осылайша, «Виндзор орындығы» атауы оның қайда жасалғанынан гөрі, орындықтың стиліне қатысты, және бүкіл әлемде Виндзор орындықтарының көптеген түрлері жасалған. Дәстүр бойынша, Виндзор орындығын жасауда үш түрлі шебер қатысқан. Біріншісі – орманды аралап, аяқтар мен көлденең тіреулерді жасаған, тірек станогында жұмыс істеген орындық жасаушы. Екіншісі – шағын қала немесе ауылдық шеберханада орындықтардың отырғыш бөлігін, спинкасын және басқа да кесілген бөліктерін жасаған шебер. Ал үшінші шебер – жинаушы. Ол орындық жасаушы мен шебер жасаған бөліктерді алып, орындықты құрастырып, аяқтаған. Ағылшын отарлаушылары Виндзор орындығын Солтүстік Америкаға әкелді, ал ең алғашқы белгілі орындықтарды 1726 жылы Пенсильванияның лейтенант-губернаторы болған Патрик Гордон әкелді. Британдықтардың дәстүрлі дизайнына негізделген алғашқы американдық Виндзор орындығы 1730 жылы Филадельфияда жасалған деген болжам бар.

Пішіндері мен құрылымы

Оның жеті ерекше түрі бар: қаптық, дөңгелекті, тарақтық, ұзын қолды, төмен арқалы, таяқтық және желкендік. 18 ғасырда жасалған американдық Виндзор орындықтарында үш түрлі ағаштан жасалғаны кездеседі. Орындыққа қарағай, бас немесе топақ ағашы жиі қолданылады. Сақиналы емес қатты ағаштар, мысалы, шаған, берік болып, нақты жоныштар жасауға мүмкіндік береді және орындықтың төменгі бөлігіне қолданылады. Емен, күл және гиккори сияқты сақиналы ағаштар жақсы бөлінеді және бумен иіліп, жақсы нысан алады. Бұл ағаштар түзу талшықты және иілгіш, сондықтан шпиндельдер сияқты жіңішке бөліктерге жақсы жарасады. Виндзор орындығының орындығы маңызды бөлік, өйткені ол жоғарғы және төменгі бөліктерге тұрақтылық береді. Орындықтың қалыңдығы аяқтарды тиісті тесіктерге сенімді бекітуге мүмкіндік береді, бұл төменгі бөлікке беріктік пен тұрақтылық сыйлайды. Көріністің қажетті түрін алу үшін, беріктігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ететін, сонымен қатар пішіндеуге мүмкіндік беретін ағаш, өзара байланысқан талшықты, мықты ағаш болуы керек. Ағылшын Виндзорлары көбінесе қарағашта жасалған орындықтарға ие, өйткені оның өзара байланысқан талшықтары орындықтың жиегіне жақын орналасқан тесіктерде жарылуға қарсы тұратын жақсы көлденең талшықтық беріктік береді. Шырша және емен сияқты басқа ағаштар да сыналып көрілген, бірақ шыршаға толыққанды балама жоқ. Шыршаның қарағай, топақ ағашы немесе басқа қарағанда берік болуына байланысты, ағылшын Виндзор орындықтарының орындықтары әдетте американдық Виндзорларға қарағанда жұқа болады. Ағылшын Виндзор орындықтарының орындықтары американдықтарына қарағанда терең ойылмаған, себебі шыршаның салыстырмалы беріктігі және оны американдық орындық жасаушылар таңдаған жұмсақ ағаштарға қарағанда кесу қиын. Ағаш шеберлері орындықтың ойыс, пішінге сәйкес келетін, эргономикалық жоғарғы бөлігін жасау үшін балта, шырша немесе ойыс пышақ сияқты құралдарды қолданады. Аяқтар алдыңғы және артқы жағында (бұрышпен), сондай-ақ бүйірлерінде (қисайтумен) бұрылып, отырған адамға нақты және визуалды қолдау көрсетеді. Америкада жасалған ерте орындықтарда көбінесе алдыңғы және артқы аяқтарды байланыстыратын көлденең тақталар және екі бүйірлік көлденең тақталарды байланыстыратын қиылысқан көлденең тақталар болады, бұл "Н" тәрізді көлденең тақталар жинағы деп аталады. Бұл жинақ туралы жиі кездесетін жаңылыс пікір – көлденең тақталар аяқтарды бірге ұстап, оларды ажыратудан сақтайды. Дәстүрлі Виндзор дизайнында әр аяқты орындыққа жалғайтын тікенекті қосылыстар аяқтардың сыртқа қарай жылжуына жол бермейді. Көлденең тақталар жүйесі аяқтарды бір-бірінен қашықтатқысы келеді, бұл қажетті кернеуді сақтап, босаңсуды азайтады. "Тесік арқылы және тікенектің ішіне клин кіргізу" – Виндзор орындығының бөліктерін біріктірудің негізгі тәсілдерінің бірі. Бірінші бөлікте цилиндр тәрізді немесе сәл конус тәрізді тесік жасалады, екінші бөліктің сәйкес келетін цилиндр тәрізді немесе конус тәрізді ұшы тесікке дөңгелек тірек ретінде салынады, ал осы тіректің ұшына клин кіргізіліп, тесікте тығыз бекітіледі. Содан кейін клиннің артық бөлігі бетке тегіс кесіледі. Бұл желім бұзылғанда да механикалық ұстауды қамтамасыз етеді. Жалпы, ерте Виндзор орындықтарының қосылыстары механикалық түрде бекітіледі, сондықтан желім олардың құрастырылуында қосымша емес.

Боялған бітіру

Британдық Виндзор орындықтарының алғашқы үлгілері боялған, ал кейінгілері боялып, жылтыратылған. Америкалық Виндзор орындықтары көбінесе боялған, 18 ғасырда олар ақшыл түске боялып, содан кейін қою түспен жабылатын, ал нәзік бояуды қорғау үшін зығыр майымен қаптауға ие болған. 19 ғасырда Американың орталық аймақтарынан Канаданың Онтариосына дейінгі көшпенділер орындықтарын сүттен, терпентиннен және сиыр қанынан жасалған қоспа – сүт бояуының негізгі түстерімен бояған. 19 ғасырдың басында АҚШ-та көптеген орындықтар фабрикаларда өндірілді, ал тәжірибелі бояушы орындықты бес минуттан да аз уақытта бояп шығаратын. Ғасырдың ортасына қарай өндіріс шығындарын азайту үшін орындықтар бір түсті боялған, тек қарапайым штамптармен безендірілген. Қолдану барысында бояу жиектерінен тозып, астындағы бояу түстерін көрсететін ерекше тозу белгісі пайда болады. Кез келген антиквариат сияқты, бұл бастапқы жабын көбінесе тозылмаған жерлерде, мысалы, орындықтың төменгі бөлігінде немесе қисықтарында жақсы сақталады. Кейіннен қайта бояу, тіпті ізгі ниетпен жасалған қалпына келтіру де бастапқы жабынның құнын төмендетеді.