Кіріспе

Proteaceae тұқымдасына жататын бұталар мен кіші ағаштардың туысы. Академиялық журнал. Автоматтық taxobox. | image = Persoonia levis oatley 2 email. jpg | image caption = Persoonia levis | display parents = 2 | taxon = Persoonia | authority = Sm. | synonyms ref = немесе snottygobbles) – гүлдейтін өсімдіктердің шамамен жүзге жуық түрін қамтитын туыс. Persoonia туысына жататын өсімдіктер әдетте тегіс қабық, қарапайым жапырақтар және көбінесе сары гүлдері бар бұталар немесе кіші ағаштар болып табылады, гүлдері рацема бойымен орналасқан, әр гүлдің түбінде жапырақ немесе қабықша жапырақ болады. Жемісі – дрюпа.

Сипаттама

Персониялар әдетте бұталар, кейде кішкентай ағаштар болып келеді және әдетте тегіс қабықтары болады. Ересек жапырақтары қарапайым, көбінесе кезектесіп орналасқан, бірақ кейде қарама-қарсы жұптарда немесе үш немесе төрт жапырақтан тұратын шоғырларда болады. Сабақ болса, ол қысқа болады. Гүлдері жеке-жеке немесе гүлшоғырларында орналасқан, әдетте бірнеше гүлден тұрады, жапырақ қойнауларында немесе бұтақтардың ұштарында гүлдейді. Кейде гүлшоғыр жапырақты өркенге айналады. Гүлдің жапырақшалары түбінен басқа жерде бірін-бірінен босатылған, ұштары кері иілген және көбінесе сары түсті болады. Жұмыртқалықтың үстінде бір стигма орналасқан, оны төрт аталық гүл шоғыры қоршап тұрады. Жемісі – бір немесе екі тұқымы бар дрюпа.

Таксономия және атау беру

Персония туы алғаш рет 1798 жылы Джеймс Эдвард Смит ресми түрде сипаттады, ал сипаттама Лондон Линнеан қоғамының еңбектерінде жарияланды. Туыс атауы голланд микологы және ботанигі Кристиан Хендрик Персонның құрметіне берілген. "Гебунг" термині дхаруг тіліндегі "гебунг" сөзінен, ал вираджури тіліндегі термині "жиббонг" сөзінен алынған. "Сноттигобл" сөзінің этимологиясы одан да түсініксіз. 1904 жылы жарық көрген ағылшын диалект сөздігі "snotergob", "snot gob" және "snotty gobble" сөздерін "Taxus baccata иесінің жемісі" деп көрсетеді, сондай-ақ "балалар осы жидектердің қызыл бөлігін көптеп жейді, оларды "snotty gobbles" деп атайды және ешқандай зиянды салдары болмайды" деп атап көрсетеді. Персонияның дәнегіндегі қатты тұғырды қоршап тұрған қабықшасы жеуге жарамды, бірақ "бұл операция тәтті мақта тістеуге ұқсайды". Молекулалық филогенетикалық зерттеулер Toronia, Garnieria және Acidonia туыстарын кең таралған Персония туысына жатқызады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Персонияның түрлері Австралияға ендемик, ал бір түрі – Персония тору Жаңа Зеландияда табылған. Австралияда олар құрғақ емес аймақтарда кеңінен таралған. Бір түрі, P. pertinax, тек Ұлы Виктория шөлінде ғана кездеседі, ал бірнеше түрі құрғақ аймаққа еніп кіреді, бірақ көпшілігі Оңтүстік-Шығыс және Оңтүстік-Батыс Австралияның субтропикалық және қоңыржай аймақтарында, соның ішінде Тасманияда шоғырланған. Көптеген түрлер жақсы дренаждалған, қышқыл, құмды немесе құмтасты негізді, қоректік заттарға кедей топырақта өседі, бірақ Персония граминеа батпақты жерлерде өседі. Үш түрі (P. acicularis, P. bowgada және P. hexagona) шамалы әктасты топыраққа төзімді, ал Оңтүстік-Шығыстағы бірнеше түрі кейде базальттан пайда болған топырақта өседі, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі. Түрлердің ең көп әртүрлілігі құмтастар мен граниттерден пайда болған топырақтарда байқалады.

Экология

Persoonia түрлерінің гүлдері жергілікті аралармен, әсіресе Leioproctus туысынан, көбінесе L. speculiferus және әкелінген Apis mellifera араларымен тозаңданады.

Түрлер тізімі

Төменде 2023 жылдың қыркүйегіне дейін Plants of the World Online сайтында қабылданған Persoonia түрлерінің тізімі келтірілген:

Persoonia acerosa Sieber ex Schult. & Schult. f. – ине тәрізді геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia acicularis F. Muell. (Батыс Австралия)
Persoonia acuminata L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia adenantha Domin (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд)
Persoonia amaliae Domin (Квинсленд)
Persoonia angustiflora Benth. (Батыс Австралия)
Persoonia arborea F. Muell. – ағаш геебунг (Виктория)
Persoonia asperula L. A. S. Johnson & P. H. Weston – таулық геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория)
Persoonia baeckeoides P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia bargoensis L. A. S. Johnson & P. H. Weston – Барго геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia biglandulosa P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia bowgada P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia brachystylis F. Muell. (Батыс Австралия)
Persoonia brevifolia (Benth.) L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория)
Persoonia brevirhachis P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia chamaepeuce Lhotsky ex Meisn. – сары геебунг, жантайған геебунг (Австралиялық астаналық аймақ, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория)
Persoonia chamaepitys A. Cunn. – төселген геебунг, таулық геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia chapmaniana P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia comata Meisn. (Батыс Австралия)
Persoonia confertiflora Benth. – шоғыр гүлді геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория)
Persoonia conjuncta L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia cordifolia P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia coriacea Audas & P. Morris – былғары жапырақты персония (Батыс Австралия)
Persoonia cornifolia A. Cunn. ex R. Br. (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд)
Persoonia curvifolia R. Br. (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia cuspidifera L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia cymbifolia P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia daphnoides A. Cunn. ex R. Br. (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд)
Persoonia dillwynioides Meisn. (Батыс Австралия)
Persoonia elliptica R. Br. – шырышты геебунг (Батыс Австралия)
Persoonia falcata R. Br. – жабайы алмұрт (Солтүстік территория, Квинсленд, Батыс Австралия)
Persoonia fastigiata R. Br. (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia filiformis P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia flexifolia R. Br. (Батыс Австралия)
Persoonia glaucescens Sieber ex Spreng. – Миттагонг геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia graminea R. Br. (Батыс Австралия)
Persoonia gunnii Hook. f. – таулық геебунг (Тасмания)
Persoonia hakeiformis Meisn. (Батыс Австралия)
Persoonia helix P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia hexagona P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia hindii P. H. Weston & L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia hirsuta Pers. – түкті персония, түкті геебунг
Persoonia hirsuta subsp. evoluta L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia hirsuta Pers. subsp. hirsuta (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia inconspicua P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia iogyna P. H. Weston & L. A. S. Johnson (Квинсленд)
Persoonia isophylla L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia juniperina Labill. – тікенді геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Оңтүстік Австралия, Тасмания, Виктория)
Persoonia kararae P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia katerae P. H. Weston & L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia lanceolata Andrews – сүйір жапырақты геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia laurina Pers. – лавр жапырақты геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia laurina subsp. intermedia L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia laurina Pers. subsp. laurina (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia laurina subsp. leiogyna L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia laxa L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia leucopogon S. Moore (Батыс Австралия)
Persoonia levis (Cav.) Domin – кең жапырақты геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория)
Persoonia linearis Andrews – тар жапырақты геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория)
Persoonia longifolia R. Br. – ұзын жапырақты персония (Батыс Австралия)
Persoonia manotricha A. S. Markey & R. Butcher (Батыс Австралия)
Persoonia marginata A. Cunn. ex R. Br. – Кландулла геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia media R. Br. (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд)
Persoonia micranthera P. H. Weston – кішкентай гүлді шырышты геебунг (Батыс Австралия)
Persoonia microcarpa R. Br. (Батыс Австралия)
Persoonia microphylla R. Br. (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia mollis R. Br. (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia mollis subsp. budawangensis S. Krauss & L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia mollis subsp. caleyi (R. Br.) S. Krauss & L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia mollis subsp. ledifolia (A. Cunn. ex Meisn.) S. Krauss & L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia mollis subsp. leptophylla S. Krauss & L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia mollis subsp. livens S. Krauss & L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia mollis subsp. maxima S. Krauss & L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia mollis R. Br. subsp. mollis (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia mollis subsp. nectens S. Krauss & L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia mollis subsp. revoluta S. Krauss & L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia moscalii Orchard – жырқыраған геебунг (Тасмания)
Persoonia muelleri (P. Parm.) Orchard – Мюллердің геебунгі (Тасмания)
Persoonia muelleri subsp. angustifolia (Benth.) L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Тасмания)
Persoonia muelleri subsp. densifolia (Orchard) L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Тасмания)
Persoonia muelleri (P. Parm.) Orchard var. muelleri (Тасмания)
Persoonia myrtilloides Sieber ex Schult. & Schult. f. – мойыл геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia myrtilloides subsp. cunninghamii (R. Br.) L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia myrtilloides Pers. subsp. myrtilloides (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia nutans R. Br. – иілген геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia oblongata R. Br. (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia oleoides L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia oxycoccoides Sieber ex Spreng. (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia papillosa P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia pauciflora P. H. Weston – Солтүстік Ротбери персониясы (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia pentasticha P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia pertinax P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia pinifolia R. Br. – қарағай жапырақты геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia procumbens L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia prostrata R. Br. (Квинсленд)
Persoonia pungens W. Fitzg. (Батыс Австралия)
Persoonia quinquenervis Hook. (Батыс Австралия)
Persoonia recedens Gand. (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia rigida R. Br. – қатты, түкті немесе қатайған геебунг (Австралиялық астаналық аймақ, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория)
Persoonia rudis Meisn. (Батыс Австралия)
Persoonia rufa L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia rufiflora Meisn. (Батыс Австралия)
Persoonia saccata R. Br. (Батыс Австралия)
Persoonia saundersiana Kippist (Батыс Австралия)
Persoonia scabra R. Br. (Батыс Австралия)
Persoonia sericea A. Cunn. ex R. Br. – жібекті геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд)
Persoonia silvatica L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория)
Persoonia spathulata R. Br. (Батыс Австралия)
Persoonia stradbrokensis Domin (Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia striata R. Br. (Батыс Австралия)
Persoonia stricta C. A. Gardner ex P. H. Weston (Батыс Австралия)
Persoonia subtilis P. H. Weston & L. A. S. Johnson (Квинсленд)
Persoonia subvelutina L. A. S. Johnson – жұмсақ геебунг (Австралиялық астаналық аймақ, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория)
Persoonia sulcata Meisn. (Батыс Австралия)
Persoonia tenuifolia R. Br. (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд)
Persoonia teretifolia R. Br. (Батыс Австралия)
Persoonia terminalis L. A. S. Johnson & P. H. Weston – Торрингтон геебунг (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд)
Persoonia terminalis subsp. recurva L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд)
Persoonia terminalis L. A. S. Johnson & P. H. Weston subsp. terminalis (Жаңа Оңтүстік Уэльс)
Persoonia toru A. Cunn. (Жаңа Зеландия)
Persoonia trinervis Meisn. (Батыс Австралия)
Persoonia tropica L. A. S. Johnson & P. H. Weston (Квинсленд)
Persoonia virgata R. Br. (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд)
Persoonia volcanica P. H. Weston & L. A. S. Johnson (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд)
Persoonia × angulata R. Br.
Persoonia × attenuata R. Br.
Persoonia × lucida R. Br.