Кіріспе
Филиппин ұлтшылдығы – Филиппиннің қазіргі заманғы ұлттық мемлекетімен байланысты саяси үйдестікті құру және қолдауға бағытталған құбылыс, нәтижесінде Филиппинде саяси, әлеуметтік және экономикалық еркіндік үшін кең ауқымды күрес жүргізілді. Бұл Испан Шығыс Үндістанының көп бөлігіндегі түрлі саяси және қарулы қозғалыстардан біртіндеп өркендеді, бірақ үш ғасырдан астам испан билігі салдарынан қазіргі ұлтшылдық туралы анықтамалармен толық сәйкес келмейтін, көбінесе шашыраңқы сипатқа ие болды. Бұл қозғалыстар антиколониалистік көңіл-күй мен идеялардың күшеуімен ерекшеленді, олардың шыңы 19 ғасырдың соңында иллюстрадо, яғни жер иеленген, білімді элиталар – пенинсуларалар, инсуларалар немесе жергілікті (Индио) жетекшілігімен болды. Бұл Азиядағы алғашқы ұлтшыл революция, 1896 жылғы Филиппин революциясының негізгі күші болды. Ал қазіргі заманғы ұлтшылдық тұжырымы 1946 жылғы Манила шарты бойынша АҚШ Филиппинге тәуелсіздік бергеннен кейін, қазіргі шекараларымен Филиппин мемлекеті құрылғанда толыққанды жүзеге асты.
Filipino nationalism refers to the establishment and support of a political identity associated with the modern nation state of the Philippines, leading to a wide ranging campaign for political, social, and economic freedom in the Philippines. This gradually emerged from various political and armed movements throughout most of the Spanish East Indies—but which has long been fragmented and inconsistent with contemporary definitions of such nationalism—as a consequence of more than three centuries of Spanish rule. These movements are characterized by the upsurge of anti colonialist sentiments and ideals which peaked in the late 19th century led mostly by the ilustrado or landed, educated elites, whether peninsulares, insulares, or native (Indio). This served as the backbone of the first nationalist revolution in Asia, the Philippine Revolution of 1896. The modern concept would later be fully actualized upon the inception of a Philippine state with its contemporary borders after being granted independence by the United States by the 1946 Treaty of Manila.
Өмірбаян
ХІ ғасырға дейінгі жылдары Филиппин "барангай" деп аталатын көптеген биліктерге бөлінген, бұл атау "балангай" деп аталатын малайлық қайықтардан шыққан. Бұл кішкентай саяси бірліктерді дату, раджа немесе сұлтан басқарған. 1565 жылы испандық саяхатшы Мигель Лопес де Легаспи Мексикадан келіп, Себуде алғашқы еуропалық поселеністерін құрғанда еуропалық отарлау іріктеле бастады. Бес кемемен және бес жүз адамымен, сондай-ақ августин монахтарымен басталып, 1567 жылы екі жүз сарбазбен күшейтілген ол португалиялық отарлаушыларды ығыстырып, архипелагтың испан отарлауының негізін қалады. 1571 жылы испандықтар Майнила және Тондо патшалықтарын басып алып, Маниланы испандық Шығыс Үндістанның астанасы етіп белгіледі. Осы испан отарлауы Филиппин архипелагын біртұтас саяси бірлікке біріктірді.
Филиппиндік ұлтшылдықтың басталуы (1760-шы жылдар 1820-шы жылдар)
"Филиппин" термині бастапқыда Филиппиндегі испан криоллоларын білдірді. Филиппинді 333 жыл билеген испан билеушілері жергілікті халықты индейлер деп атады. Колониялық дәуірде Филиппинде туған испандықтар, олар көбінесе инсулалар, криолдар немесе креолдар деп аталды, сонымен қатар "филиппин" деп те аталды. Испаниядан келген испандықтар немесе материктегі испандықтар пенинсулалар деп аталды. Аралас текті адамдар метистер деп аталды. Креолдар, пенинсулалар өздеріне олардан төмен деп қарағанмен, түрлі мемлекеттік және шіркеу лауазымдарына ие болды және үкіметтік бюрократияның көп бөлігін құрады. Ұлттық сана креолдардың арасында қалыптасты, олар енді өздерін "филиппин" деп есептейді. Оның пайда болуына үш маңызды фактор себеп болды: 1) экономика, 2) білім және 3) приходтардың секуляризациясы. Бұл факторлар филиппин ұлтшылдығының тууына ықпал етті. Филиппиннің халықаралық немесе әлемдік саудаға ашылуы, орта таптың өсуі және Еуропадан либералдық идеялардың келуі Филиппиннің тұрақты елге қалай дамығанының бірнеше мысалы ғана. "Филиппин ұлтшылдығының алғашқы көрінісі 1880-ші және 1890-шы жылдардағы реформа немесе үгіт қозғалысымен, Испанияда да, Филиппинде де, филиппин жағдайларын "пропагандалау" мақсатында болды, филиппиннің әлеуметтік, саяси және экономикалық өміріндегі қажетті өзгерістер бейбіт жолмен жүзеге асырылады деген үмітте".
Осы кезеңдегі жетістіктердің әсері (1760-1820 жылдар)
Бұл оқиғалардың филиппиндік ұлтшылдығына тигізген әсерінің алғашқы белгілерін Либералды Францияда білім алған және Ағарту дәуірімен тығыз байланысы болған креол Луис Родригес Вареланың жазбаларында көруге болады. Карлос III орденімен марапатталған Варела, Еуропалық ақсүйектер қатарына кірген жалғыз филиппин креолы болуы мүмкін. Мадридтегі патшалық жаршысында оның граф болатыны жарияланды, содан кейін ол өзін мақтан тұтып El Conde Filipino деп атады.
Білім
Генерал-губернатор Хосе Раон басқарған кезеңде Испаниядан келген патшалық бұйрық күшіне енгізілді, онда әрбір ауыл немесе бариода мектеп пен мұғалім болуы тиіс делінген. Бұйрықтың іске асырылуы испандық кезеңде білім берудің негізгі деңгейіне қол жеткізуді кеңейтті. Сонымен қатар, 18-шы ғасырда заманауи ауыл шаруашылығы құралдары көптеген адамдарды егіншіліктен бас тартып, академиялық және интеллектуалдық курстарға түсуге итермеледі. Buen Consejo келгеннен кейін Филиппин Еуропамен және таралатын идеялармен тікелей байланысқа түсті. Осылайша, Филиппинге Ағарту дәуірінің принциптері мен француз революциясының радикалды өзгерістері әсер етті. Бұл оқиға Раонды Испания королінің бұйрығымен келесі генерал-губернатордың қудалауына ұшыратты. Раон сот шешімі шықпай тұрып қайтыс болды. Дегенмен, 1823 жылдың 1 маусымында Манила қаласында креолдық көтеріліс басталды, оны мексикалық тегі бар креол капитан Андрес Новалес жетекшілік етті. Испаниядан келген бұйрық бойынша, жарым аралда (Испания) офицерлік қызметке тағайындалғандар колонияларда тағайындалғандардан жоғары болуы керек еді, соның салдарынан Манила Новалес "Viva la Independencia" деп ұран салып құттықтады. Көтеріліс үкіметті Вареланы және басқа креолдарды депортациялауға мәжбүр етті [әлдеқашан "Los Hijos del País" деп танылған]. Новалес көтерілісінен кейін Palmero Conspiracy деп аталатын креолдық сепаратистік жоспар іске асырылды, ол креолдық мемлекеттік қызметкерлерді, әсіресе провинциялық губернаторларды жарым аралдықтармен алмастырудан туындады. Экономикалық даму филиппин ұлтшылдығының қалыптасуына да үлес қосты. Манила шетелдік саудаға ашылғанға дейін испан билігі шетелдік саудагерлерді колонияда тұрудан және бизнеспен айналысудан тыйым салған. 1823 жылы генерал-губернатор Мариано Рикафорт шетелдік саудагерлерге бөлшек саудамен айналысуға және сауда мақсатында провинцияларға баруға тыйым салатын жарлық шығарды. Алайда, 1834 жылдың 6 қыркүйегіндегі патшалық декретпен компанияның жеңілдіктері жойылды және Манила порты саудаға ашылды. Манила әлемдік саудаға ашылғаннан кейін испан саудагерлері Филиппиндегі сауда үстемдігін жоғалта бастады. 1834 жылы Манила ашық портына айналған кезде шетелдік саудагерлерге қатысты шектеулер жеңілдетілді. 1859 жылдың соңына қарай Манилада 15 шетелдік фирма болды: жеті британдық, үш американдық, екі француз, екі швейцарлық және бір неміс. Мейдзи қайта жаңғыруы кезінде модернизация мен ұлттық трансформацияға ұмтылған Жапония сияқты, Филиппин және оның халқы испандықтардың және олардың үкіметінің екі ғасыр бұрынғыдан гөрі енді жеңілмейтінін көрді. Филиппин шетелдіктерге көбірек ашық болғандықтан, индейлер мен креолдарға либерализмнің шетелдік идеялары көбірек әсер етті. Филиппинге келген шетелдіктер Вольтер мен Томас Пэйннің идеяларының таралу жылдамдығын байқады. Сол кезде еркіндік пен теңдік туралы әндер де орындалды. Архипелагты "тезірек басып алуды" күткен кейбір испандықтар Филиппиннен ақша жіберуге кірісті. Осы кезеңде реформаторлардың құпия қоғамы Мариано Гомес әкесінің үйіндегі құдық астындағы цистернада жиналды. Хосе Мария Баса басқарған қоғам негізінен Мадридтегі "Eco de Filipinas" журналымен жұмыс істеді (кейінірек, 1890 жылдың қыркүйегінде жарық көрген "El Eco de Filipinas" журналымен шатастырылмауы керек). Журнал Филиппиндегі проблемаларды жариялады және ел үшін реформалар жасауға ұмтылды. Олардың арасында Бургос, Максимо Патерно, Амброзио Рианзарес Баутиста және әкесі Агустин Мендоса болды. Ол "La Solidaridad" алдағы күштердің бастауы болды. Алайда, Бургос атақты Кавиттегі бүліктен кейін қайтыс болды, ол Бургостың креолдық революцияны бастау және өзін Филиппин президенті немесе Рей Индио етіп қою әрекеті ретінде қарастырылды. Хосе Бургос пен басқа да айыпталушылар Мариано Гомес пен Хасинто Замораның 1872 жылдың 17 ақпанында өлімі бүкіл креолдық қозғалысты тоқтатты. Генерал-губернатор Рафаэль де Искьердо и Гутьеррес креолдық идеологияның таралуын болдырмау үшін террорлық билігін бастады – филиппин ұлтшылдығы. Осы кезеңде филиппин ұлтшылдығына әсер еткен тағы бір оқиға болды. 1869 жылға дейін Жақсы Үміт Мысы арқылы өтетін жол индейлер мен креолдар үшін Еуропаға ең қысқа сапар болды. Бұл сапар теңіз арқылы үш айға созылды. 1869 жылдың 17 қарашасында 10 жылдық құрылыс жұмысынан кейін Суэц каналы ашылды. Оның ашылуымен Филиппиннен Испанияға сапар бір айға дейін қысқарды. Бұл еуропалық идеологияның тез таралуына және филиппиндіктердің Еуропадағы қатысуының артуына мүмкіндік берді. Пропаганда қозғалысы кейіннен Суэц каналының қысқа жолынан пайда тапты.
Екінші пропагандалық қозғалыс (18721892)
Дегенмен, 1872 жылғы оқиғалар иллюстрадолардың (интеллектуалды ағартылған топтың) басқа бөлігін, өсіп келе жатқан орта таптық жергілікті тұрғындарды, кем дегенде креолдық идеалдарды сақтау үшін бірдеңе жасауға шақырды. Искьердоға және генерал-губернатордың қатыгез үкімшілігіне қарсы революция жасау мүмкін еместігін түсінген иллюстрадолар Филиппиннен шығып, Еуропада үгіт-насихат жұмыстарын жалғастыруға бекінді. 1872 жылдан 1892 жылға дейінгі осы үлкен үгіт-насихат толқыны қазір Екінші үгіт-насихат қозғалысы деп белгілі. Жазбалары мен сөздері арқылы Марсело Х. дель Пилар, Грасиано Лопес Хаэна және Хосе Ризаль филиппин ұлтшылдығының дауылпазын соғып, оны халыққа жеткізді. Пропагандашылардың басты мақсаты – Филиппиннің Кортес-Генеральде өкілдігін қамтамасыз ету, дін қызметкерлерін секуляризациялау, испан және филиппин халқының теңдігін заң жүзінде бекіту және тағы да басқалар болды. Олардың негізгі жұмысы – 1888 жылдың 13 желтоқсанында Барселонада тұңғыш рет жарық көрген «La Solidaridad» (Солидарлық) газеті болды. Пропагандашылардың басты тұлғасы – Ризаль, ол «Noli Me Tángere» (1887 жылы жарық көрген) және «El filibusterismo» (1891 жылы жарық көрген) еңбектерін жазды. Бұл аралдардағы испанға қарсы (пенинсулалықтарға қарсы) көңіл күйдің күшеюіне ықпал етті және халықты революцияға бастады, тәуелсіздікке жету үшін революция шешім емес деп оларды ойландырмады. Қалыптасқан филиппин ұлттық санасы Испания жүйесіне енген жазық жердегі католик халқының біртүтастығы идеясына негізделді, ол әлі оңтүстіктегі моро тайпаларын және таулы аймақтарда тұратын тайпалық халықтарды қамтыған жоқ.
Пропагандадан кейінгі кезең
1892 жылдың шілдесінде Ризал Филиппинге оралып, «Ла Лига Филиппин» (Филиппин лигасы) деп аталатын прогрессивті ұйым құрды. Бірақ, 7 шілдеде Ризал тұтқындалып, Дапитанға жер аударылғаннан кейін бұл ұйым тарап кетті. Сол күні Андрес Бонифасио, Деодато Ареллано, Ладислао Дива, Теодоро Плата және Валентин Диас басқарган Иллюстрадостар Филиппин революциялық қоғамын құрды. «Катипунан» деп аталған ұйымның басты мақсаты – революция арқылы Филиппиннің тәуелсіздігін жеңіп алып, одан кейін республика құру болды. «Катипунанның» пайда болуы реформалар үшін бейбіт насихаттаудың аяқталуын көрсетті.
Филиппин революциясы
Катипунан мүшелерінің саны зор өсім көрсетті және филиппиндік қоғамның ең төменгі топтарының көпшілігін өз қатарына тартты. 1896 жылдың маусым айында Бонифасио Ризалды қолдау үшін Дапитанға елші жіберді, бірақ ол қарулы төңкеріске қатысудан бас тартты. 1896 жылдың 19 тамызында испан дін қызметкері Катипунанды жария етіп, Филиппин революциясын бастады. Революция бастапқыда Орталық Лусонның сегіз провинциясында кеңінен тарады. Катипунанның мүшесі генерал Эмилио Агиналдо Оңтүстік Тагалог аймағында қарулы қарсылықты ұйымдастырды, нәтижесінде Кавитедегі қалаларды біртіндеп азат етті. Бонифасио мен Агиналдо арасындағы басшылыққа қатысты қайшылықтар 1896 жылдың желтоқсанында Имус жиналысында және 1897 жылдың наурыз айында Техерос конвенциясында шешілді. Техерос конвенциясында Агиналдо көтерілісші революциялық үкіметтің президенті болып сайланды. Катипунанның Супремосы болған Бонифасио конвенцияның шешімдерін жарамсыз деп жариялап, революцияның басшылығын қайта иеленуге тырысты. Сәуірдің соңында Агиналдо революциялық көшбасшылармен өзінің беделін нығайтқаннан кейін президенттік лауазымды толыққанды қабылдады. Агиналдо үкіметі Бонифасионы тұтқындауға бұйрық берді, ол Агиналдо үкіметіне қарсы бүлік қозғау, опасыздық жасау және Агиналдоны өлтіруге сөз байласу айыптарымен сотталды. Бонифасио Агиналдоның жақтастарынан құралған, әділетсіз сот процесін өткізген «кенгуру сотында» айыпты деп танылды. Содан кейін Бонифасио өлім жазасына кесілді. 1897 жылдың желтоқсан айында Агиналдо испан отаршылдық үкіметімен Биак-на-Бато шартына қол қойды. Агиналдо мен оның революциялық басшылығы Гонконгқа жер аударылды. Алайда, барлық революциялық генералдар да осы келісімге бағынбады. Олардың бірі, генерал Франсиско Макабулос, жаңа үкімет құрылғанға дейін уақытша үкімет ретінде жұмыс істеу үшін Орталық атқару комитетін құрды.
Тәуелсіздік жариялау және филиппиндік-америкалық соғыс
1898 жылы Филиппиндегі қақтығыстар жалғасып жатқанда, Куба революциясы кезінде АҚШ азаматтарының қауіпсіздігіне алаңдаушылық тудырғандықтан Кубаға жіберілген «Мэн» кемесі Гавана портында жарылып, батып кетті. Осы оқиға испан-американ соғысының бастауы болды. Коммодор Джордж Дьюи Манила шайқасында испан эскадрильясын жеңгеннен кейін, вице-адмирал Отто фон Дидерихс басқаратын неміс эскадрильясы Манилаға келді және Дьюи блокадаға кедергі келтіретін маневрлер жасады, сол себепті Дьюи оларға соғыс жариялады. Немістер кейіннен бас тартысты. АҚШ Агуинальдоны испан отаршылдық үкіметіне қарсы филиппиндіктерді біріктіруді үміттене отырып, Филиппинге қайтаруға шақырды. Агуинальдо 1898 жылдың 19 мамырында Дьюи ұсынған көлікпен келді. АҚШ құрлық әскерлері келген кезде филиппиндіктер Лусон аралының барлық бөлігін, қабырғалы қала Интрамуросты қоспағанда, басып алды. 1898 жылдың 12 маусымында Агуинальдо Кавитте Филиппиннің тәуелсіздігін жариялады және Азиядағы алғашқы демократиялық конституция – Малолос Конституциясы негізінде Бірінші Филиппин Республикасын құрды, бұл испан билігіне қарсы көтеріліс болды. Испания мен АҚШ Париж шарттарын жасау үшін комиссарларды Парижге жіберді, бұл шарт испан-американ соғысын аяқтады. Шарт бойынша Испания Филиппин, Гуам және Пуэрто-Риконы АҚШ-қа берді. Филиппиннің берілуі АҚШ-тың 20 000 000 доллар төлеуін қамтыды. АҚШ президенті Маккинли Филиппиннің иелігіне алуын «құдайлардың сыйы» деп сипаттады, өйткені «олар өзін-өзі басқаруға жарамсыз болғандықтан, біз оларды барлығын алып, филиппиндіктерді тәрбиелеуден, өркендетуден және мәдениеті мен христиандыққа айналдырудан басқа ештеңе істей алмаймыз», – деді. Бұл, испандықтардың бірнеше ғасырлар бойы Филиппин халқын христиан дініне өткізгеніне қарамастан айтылды. Агуинальдо басшылығымен Филиппин Республикасының президенті ретінде филиппиндік күштер АҚШ-тың басып алуына қарсылық көрсетті, нәтижесінде Филиппин-американ соғысы (1899–1913) болды. Жақсы жабдықталмаған филиппиндік әскерлер ашық шайқаста американдық әскерлерге оңай жеңілді, бірақ олар партизан соғысында күшті қарсыластар болды. Революциялық астана Малолос 1899 жылдың 31 наурызында басып алынды. Агуинальдо мен оның үкіметі қашып, Сан-Исидро, Нуэва-Эсихада жаңа астана құрды. 1899 жылдың 5 маусымында Агуинальдомен кездесу үшін Нуэва-Эсихадағы Кабанатуанға барған кезде Агуинальдоның ең қабілетті әскери қолбасшысы Антонио Луна Агуинальдоның күзетшілері тарапынан өлтірілді. Агуинальдо 13 қарашада тұрақты армияны таратып, әр түрлі әскери аймақтарда децентрализацияланған партизандық құрамалар құруға бұйрық берді. Тағы бір маңызды генерал Грегорио дель Пилар 1899 жылдың 2 желтоқсанында Тирад асуы шайқасында қаза тапты – Агуинальдо таулар арқылы қашып құтылуына мүмкіндік беру үшін американдықтарды ұстап тұру мақсатындағы соңғы күзет шарасы. Агуинальдо 1901 жылдың 23 наурызында Паланан, Изабеладан тұтқындалып, Манилаға жеткізілді. Ол одан әрі қарсылық көрсетудің бекер екеніне көз жеткізген соң, АҚШ-қа адал болуға ант берді және отандастарын қаруларын тастауға шақырып, соғысты ресми түрде аяқтады. Алайда, Америка билігіне қарсы көтерілісшілердің қарсылығы Филиппиннің әртүрлі аймақтарында, әсіресе 1913 жылға дейін «Керекке келтірілмейтіндер» және Моро көтерілісі сияқты көтерілістер жалғасты.
Аралдық үкімет
1902 жылғы Филиппиннің органикалық заңы – Аралдық үкімет үшін конституция болды, АҚШ азаматтық әкімшілігі осылай танымал болды. Бұл Арал істер бюросына есеп беретін аумақтық үкімет нысаны еді. Заң АҚШ президенті тағайындаған генерал-губернаторды және сайланған төменгі палатаны қарастырды. Сондай-ақ, католик шіркеуін мемлекеттік дін ретінде жойды. Халық санасы аяқталғаннан және жарияланғаннан кейін екі жыл өткен соң, халық жиналысына делегаттарды таңдау үшін жалпы сайлау өтті. 1907 жылы екі палаталы заң шығарушы органның төменгі палатасы ретінде Филиппин Ассамблеясы шақырылды, ал Филиппин комиссиясы жоғарғы палата болып табылды. 1907 жылдан бастап Филиппин Ассамблеясы, кейін Филиппин заң шығарушы органы жыл сайын филиппиндіктердің тәуелсіздікке деген ұмтылысын білдіретін қаулылар қабылдады. Мануэль Кесон және Серхио Осменья басқаратын филиппин ұлтшылдары 1912 жылғы Джонс заң жобасын, ол сегіз жылдан кейін Филиппин тәуелсіздігін қамтамасыз ететін, ынтамен қолдады, бірақ кейін көзқарастарын өзгертіп, уақытқа емес, тәуелсіздік шарттарына көбірек назар аударатын заң жобасын таңдады. Ұлтшылдар АҚШ-тан толық және абсолютті тәуелсіздікті талап етті, себебі американдық биліктен тым ерте тәуелсіздік алу, мұндай кепілдіктерсіз Филиппиннің жапон қолына түсуіне әкелуі мүмкін деп қорқыды. Джонс заң жобасы 1916 жылы Конгресспен қайта жазылып, тәуелсіздік күні кейінге жылдырылды. Бұл заң, ресми түрде Филиппин автономиясы туралы заң, бірақ көпшілікке Джонс заңы ретінде танымал болды, Филиппиннің жаңа органикалық заңы (немесе конституциясы) ретінде қызмет етті. Оның преамбуласында Филиппиннің тәуелсіздігі тұрақты үкімет құрылғаннан кейін американдық саясат болады делінген. Заң АҚШ президенті тағайындаған Филиппин генерал-губернаторын сақтап қалды, бірақ Филиппин Ассамблеясын (төменгі палата) алмастыру үшін екі палаталы Филиппин заң шығарушы органы құрды; ол тағайындалған Филиппин комиссиясын (жоғарғы палата) сайланған сенатпен алмастырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде филиппиндіктер тәуелсіздік күресін тоқтатты және Германияға қарсы АҚШ-ты қолдады. Соғыстан кейін олар тәуелсіздікке ұмтылысын жаңартты. Филиппин заң шығарушы органы 1919 жылы АҚШ-қа тәуелсіздік миссиясын қаржылады. Миссия 28 ақпанда Маниладан аттанды және АҚШ-та соғыс хатшысы Ньютон Д. Бейкермен кездесіп, өз ұстанымдарын ұсынды. АҚШ президенті Вудро Вильсон 1921 жылы Конгреске жолдаған қоштасу хатында филиппиндіктердің тәуелсіздікке ие болу үшін оларға қойылған талаптарды орындағанын растады, сондай-ақ бұл орындалғаннан кейін АҚШ-тың міндеті Филиппинге тәуелсіздік беру екенін мәлімдеді. Бірінші тәуелсіздік миссиясынан кейін мұндай миссияларды қаржыландыру заңсыз деп танылды. 1922, 1923, 1930, 1931, 1932 жылдары және 1933 жылы өткен екі тәуелсіздік миссиясы ерікті үлестер есебінен қаржыландырылды. АҚШ Конгресіне көптеген тәуелсіздік заң жобалары ұсынылды, ол 1932 жылдың 30 желтоқсанында Hare–Hawes–Cutting заң жобасын қабылдады. АҚШ президенті Герберт Гувер 1933 жылдың 13 қаңтарында заңға вето қойды. Конгресс 17 қаңтарда ветоны жоққа шығарды және Hare–Hawes–Cutting заңы АҚШ заңына айналды. Заң 10 жылдан кейін Филиппиннің тәуелсіздігін қамтамасыз етті, бірақ АҚШ үшін бірнеше әскери және теңіз базаларын сақтап қалды, сондай-ақ Филиппин экспортына тарифтер мен квоталар енгізді. Заң сонымен қатар Филиппин Сенатының заңды ратификациялауын талап етті. Кесон Филиппин Сенатын заң жобасын қабылдамауға шақырды, және Сенат осылай шешім қабылдады. Кесон өзі Вашингтонға он екінші тәуелсіздік миссиясын жетектеп, жақсы тәуелсіздік заңын қамтамасыз етуге тырысты. Нәтижесінде 1934 жылғы Tydings–McDuffie заңы пайда болды, ол аздаған егжей-тегжейлі мәселелерден басқа Hare–Hawes–Cutting заңына өте ұқсас болды. Tydings–McDuffie заңы Филиппин Сенатымен ратификацияланды. Заң Филиппиннің 1946 жылға дейін тәуелсіздік алуын қарастырды.
Британдық одақтастық дәуірі
Тайдингс МакДаффи Актысы Филиппин тәуелсіздігіне дейін 10 жылдық "өткінші кезең" үшін Конституцияның жобасын жасау және оның нұсқауларын ұсынды. 1934 жылдың 5 мамырында Филиппин заң шығарушы органы конвенцияға делегаттар сайлау туралы заң қабылдады. Генерал-губернатор Франк Мерфи сайлау күнін 10 шілде деп белгіледі, ал конвенция өзінің алғашқы отырысын 30 шілдеде өткізді. Конституцияның аяқталған жобасы 1935 жылдың 8 ақпанында конвенцияда мақұлданды, 23 наурызда АҚШ президенті Франклин Рузвельт бекітті, ал 14 мамырда халықтың көпшілік дауысымен ратификацияланды. 1935 жылдың 17 қыркүйегінде президент сайлауы өтті. Үміткерлер қатарында бұрынғы президент Эмилио Агиналдо, Iglesia Filipina Independiente жетекшісі Грегорио Аглипа және басқалар болды. Ұлттық партиядан Мануэль Л. Кесон мен Серхио Осменья президенттік және вице-президенттік лауазымдарды жеңіп алып, жеңімпаз деп жарияланды. Комонвелл үкіметі 1935 жылдың 15 қарашасында таңертең Манила қаласындағы Заң шығарушы ғимараттың алдында өткен салтанатты шаралармен ашылды. Шараға шамамен 300 мың адам қатысты. Филиппин қорғанысы 1942 жылдың сәуірінде Батан түбегінде және сол жылдың мамыр айында Коррегидорда АҚШ филиппин күштерінің толық жеңіліске ұшырауымен аяқталды. 1942 жылы Филиппин Атқару комиссиясы құрылды, оның алғашқы төрағасы Хорхе Б. Варгас болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапонияның Филиппин жерін басып алуы кезінде PEC Ұлы Манила аймағының және кейіннен бүкіл Филиппиннің уақытша басқарушы үкіметі ретінде құрылды. 1943 жылдың 6 мамырында Филиппинге сапармен келген Жапония премьер-министрі Хидеки Тоджо Филиппин Республикасын құруға уәде берді. Тоджоның бұл уәдесі "Калибапи" партиясын 1943 жылдың 19 маусымында конвенция шақыруға итермеледі, нәтижесінде оның жиырма мүшесі Тәуелсіздікке дайындық комиссиясын құруға сайланды. Комиссия Филиппин Республикасы үшін Конституция жобасын жасау міндетіне ие болды, ал оның төрағасы Жозе П. Лорел сайланды. Дайындық комиссиясы Конституция жобасын 1943 жылдың 4 қыркүйегінде ұсынды, ал үш күннен кейін "Калибапи" партиясының жалпы жиналысы жобаны ратификациялады. Жапонияның демеуімен 1943 жылдың 14 қазанында Филиппин Республикасы жарияланды, Жозе П. Лорел президенттік қызметке ант берді. Сол күні жаңа Филиппин Республикасы мен Жапон үкіметі арасында "Одақтастық шарты" жасалды, ол екі күннен кейін Ұлттық Ассамблеямен ратификацияланды. Филиппин Республикасы Жапония тарапынан бірден мойындалды, ал одан кейін Германия, Таиланд, Маньчжуко, Бирма, Хорватия және Италия мойындады, ал бейтарап Испания өзінің "құттықтауын" білдірді. 1944 жылдың қазан айында Тынық мұхитындағы американдық күштердің бас қолбасшысы генерал Дуглас Макартур Филиппинді қайта басып алу үшін жеткілікті қосымша әскерлер мен жабдықтар жинады, сонымен қатар Серхио Осменьямен бірге кемеге отырды, ол Кесонның қайтысынан кейін Президенттік лауазымды иеленген болатын. Шайқастар ұзақ және қатал күреске толы болды, кейбір жапондықтар 1945 жылдың 2 қыркүйегінде Жапон империясының ресми капитуляциясына дейін қарсылық көрсетуді жалғастырды. Екінші Республика одан бұрын, 14 тамызда таратылды. Филиппин және американдық күштер құрғақ жерге қонғаннан кейін, жапондық оккупацияға қарсы күресу үшін құрылған Хук қозғалысын басуға бағытталған шаралар да қабылданды.
Үшінші республика (1946-1972)
Филиппин тәуелсіздігін мойындаған кезде генерал Дуглас МакАртур Карлос Ромулоға. 1946 жылдың 4 шілдесінде Америка Құрама Штаттары мен Филиппин Республикасының өкілдері екі үкімет арасындағы жалпы қатынастар туралы шартқа қол қойды. Келісімде 1946 жылдың 4 шілдесінен бастап Филиппин Республикасының тәуелсіздігін тану және Филиппин аралдарына американдық егемендікті тастау көзделген. 1946 жылдан 1961 жылға дейін Филиппин тәуелсіздік күнін 4 шілдеде атап өтті. Алайда 1962 жылдың 12 мамырында президент Диосдадо Макапагал №28 жарлыққа қол қойып, 1962 жылдың 12 маусымын Филиппиннің барлық аймақтарында арнайы мемлекеттік мереке деп жариялады. 1964 жылы №4166 заңға сәйкес Тәуелсіздік күнінің күні 4 шілдеден 12 маусымға өзгертілді және 4 шілдедегі мереке Филиппин Республикасы күні деп аталды. Президент Фердинанд Маркостың өкімет кезеңінде ғана ел шетелдік елдерге экономикалық тәуелділікті азайту үшін жергілікті өнеркәсіптерді дамытуға кірісті.
Радикалды ұлтшылдық
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Хукбалахап партизандары Филиппинде коммунистік үкімет құру үшін революциялық күресті жалғастырды. Рамон Магсайсай, ол кезде Куирино әкімшілігі кезінде Ұлттық қорғаныс министрі болған, коммунистік қозғалысты тоқтатуға зор үлес қосты. 1964 жылы Хосе Мария Сисон Нило С. Таягпен бірге «Кабатаанг Макабаян» (Патриоттық жастар) ұйымын құрды. Бұл ұйым филиппин жастарын Вьетнам соғысына, Маркостың президенттік билігіне және жемқор саясаткерлерге қарсы біріктірді. 1968 жылдың 26 желтоқсанында ол Марксистік-Лениншіл Мао Цзэдун ой-пікірлеріне негізделген Филиппин Коммунистік партиясының (ФКП) Орталық Комитетін құрып, төрағалық етті. Бұл партия оның жастар көшбасшысы және еңбекшілер мен жер реформасының белсендісі ретіндегі тәжірибесінен туындады. Бұл «Бірінші Ұлы Түзету» қозғалысы ретінде танылды, онда Сисон және басқа да радикалды жастар ағымдағы партия басшылығының кемшіліктерін сынады. Жаңартылған ФКП саяси бағытында маоизмді және екі кезеңде ұлттық-демократиялық революция үшін күресті қамтыды, оның бірінші кезеңі ұзақ халық соғысы болды, одан кейін социалистік революция күтілді. Филиппиндегі радикалды ұлтшылдық Бонифасио басқарған филиппин революциясының аяқталмағанын және одан әрі жұмысшы табының жетекшілігімен жалғасатынын баса көрсетті. Теодоро Агонцильо және Ренато Константино сияқты жазушылар филиппин тарихын филиппин көзқарасымен қарастыру арқылы патриотизмді жақтады.
Фердинанд Маркос тұсындағы әскери тәртіп
1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылған Үшінші Филиппин Республикасы Фердинанд Маркостың әскери жағдай режимін жариялауымен аяқталды, бұл 1935 жылғы Филиппин Конституциясына сәйкес оның соңғы рұқсат етілген мерзімінің аяқталуына аз ғана уақыт қалғанда болды. 1972 жылдың 22 қыркүйегінде сол кездегі Қорғаныс министрі Хуан Понсе Энриле Сан-Хуанда коммунистердің шабуылына ұшырады, оның жүргізушісі қаза тапты, бірақ ол зардап шекпеді. Энриленің шабуылының жасалған болуы мүмкін деген кең пікір қалыптасқан. Маркос оған жасалған қастандық әрекетін, Жаңа халық армиясының өсіп келе жатқан қаупін және азаматтардың наразылығын 1081 нөміріндегі жарлықты жариялау үшін пайдаланды, ол 17 қыркүйекте (кейін 21 қыркүйек деп түзетілді) қол қойылды. Жарлық арқылы билік жүргізген Маркос habeas corpus құқығын тоқтатты және баспасөз бостандығы сияқты басқа да азаматтық бостандықтарды жойды, Конгресс пен университеттерді жапты, студент-белсенділер мен оппозициялық көшбасшыларды, соның ішінде сенаторлар Бениньо Акино және Хосе В. Диокнуды тұтқынға алды. Фердинанд Маркостың әскери жағдай режимі кезінде үкіметтік сыбайлас жемқорлық, жеңілтекшілік, экономикалық дағдарыс және адам құқықтарының кеңінен бұзылу орын алды.
Оппозициядағы ұлтшыл формалар
Әскери жағдай жарияланар алдындағы уақыттағы бұқаралық ақпарат құралдары Маркосқа қарсы шыққан әртүрлі ұлтшыл азаматтық қоғам топтарын екі санатқа бөліп көрсетті. "Жұмсақ" деп аталатын топтарға шіркеулер, азаматтық бостандықтарды қорғаушылар және ұлтшыл саясаткерлер кірді, олар саяси реформалар арқылы өзгерістер жасағысы келгендер еді. Алайда, Маркостың сол кездегі әрекеттері көптеген "жұмсақ" оппозиция мүшелерін радикалды етті, оның ішінде негізгі оқиғалар болды: 1970 жылғы "Бірінші тоқсан дауілі" наразылықтары; 1971 жылғы ақпандағы Дилиман коммунасы; 1971 жылғы тамыздағы Хабеас-корпустың тоқтатылуы Плаза Миранда бомбалаудан кейін; 1972 жылғы қыркүйекте әскери жағдай жарияланды; 1980 жылы Маклинг Дулагты өлтіру; және 1983 жылғы тамызда Нино Акиноны өлтіру. Маркостың әскери жағдайды жариялау үшін ұсынып келген себептердің арасында "жаңа қоғам" ("баң липуань") идеологиясы болды, ол қоғамды "реформалау" қажеттігін алға тартты. Маркос "конституциялық авторитарлық" идеологиясын қолдады, оның ішінде "жаңа қоғам" туымен біріккен әлеуметтік инженерияның әртүрлі тәжірибелері бар еді. Филиппин білім беру жүйесі 1972 жылы әскери жағдай жарияланғаннан кейін үлкен қайта құрылымға ұшырады, онда азаматтық білім мен тарих оқыту Багонг Липунан және оның конституциялық авторитарлық идеологиясын қолдайтын құндылықтарды көрсету үшін қайта бағытталды. Оның әкімшілігі бұқаралық ақпарат құралдарын бақылауға алып, қоғамдық сынды басу үшін көптеген үгіт-насихат материалдарын – баяндамаларды, кітаптарды, лекцияларды, ұрандарды және көптеген үгіт-насихат әндерін шығарды. Бұл бастапқы филиппин барангай елді мекендері мен Махарлика жауынгерлер сыныбы, сондай-ақ "Малакас және Маганда" мифологиялық Адам мен Хауа кейіпкерлері сияқты бейнелерді пайдаланды. Осыны қолдау үшін Маркос пен Имельда үкіметтік бюджеттің үлкен бөлігін грандиоздық құрылыс жобаларына жұмсады, бұл пропагандалық тәсіл кейіннен Маркостардың "ғимараттар кешені" деп аталды. Бұған "дизайнерлік ауруханалар" кірді, бұл әкімшіліктің "заманауи" мәртебесін көрсетуге арналған, сондай-ақ Ұлттық өнер орталығы мен Филиппин мәдени орталығы сияқты мәдени ғимараттар салынды, бұл Маркостарды өнерге демеушілік ететін тұлғалар ретінде көрсетті. Әскери жағдайдың алғашқы жылдары Филиппинде әскери техника мен персоналдың көбеюі, сондай-ақ ауыл шаруашылығы өнімділігінің қысқа мерзімді өсуі байқалды. Әскери жағдайдың алғашқы жылдарында азық-түлік импортына тәуелділікті азайтуға қол жеткізілді, бірақ 1980 жылдары Маркостың "Масагана 99" бағдарламасы бойынша шаруаларға берілетін несие жүйесі ақшадан қырылып, саяси қолдау құралына айналғаннан кейін бұл табыстар жойылды. Әкімшілігінің жобаларын қаржыландыру үшін Маркос үкіметі халықаралық несие берушілерден үлкен сомада ақша қарыз алды, бұл елдің толыққанды экономикалық тәуелсіздікке ие еместігін көрсетті. Филиппиннің сыртқы қарызы 1962 жылы 360 миллион доллардан 1986 жылы 28,3 миллиард долларға дейін өсті, бұл Филиппинді Азиядағы ең қарызға батқан елдердің біріне айналдырды.
Бесінші республика (1986 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1986 жылдың 22–25 ақпаны аралығында Эпифанио де лос Сантос даңғылының кең аумағында Маркосқа қарсы көптеген наразылық акциялары өтті. Бұл оқиға Халық күші революциясы ретінде белгілі болды және архиепископ Хайме Син, генерал-лейтенант Фидель Рамос және қорғаныс министрі Хуан Понсе Энриле сияқты көптеген танымал тұлғаларды қамтыды. Соңында, 25 ақпанда Маркос отбасы АҚШ Әуе күштерінің HH 3E құтқару тікұшақтарымен Кларк әуе базасына, Маниладан солтүстікке қарай 83 шақырым жердегі Пампанга провинциясының Анхелес қаласына жеткізілді. Одан кейін олар Гуамдағы Андерсен әуе күштері базасына, содан соң Гавайдағы Хиккам әуе күштері базасына, 26 ақпанда Маркосқа жеткен US Air Force DC 9 Medivac және C 141B ұшақтарына отырды. Әлемнің көптеген адамдары қуанышқа бөленіп, таныс филиппиндіктерді құттықтады. Корасон Акино Филиппин президенті болды. 1986 жылы Акино Оригиналды филиппин музыкасын (OPM, "филиппиндік авторлық құқығындағы кез келген музыкалық шығарма, мәтіні филиппин, ағылшын тілінде немесе кез келген басқа тілде немесе диалектте болсын") қабылдады. Ол үшін барлық музыкалық форматтағы радио бағдарламаларында OPM әндерін сағат сайын ойнауды міндеттеді, осы арқылы елдің тарихи және мәдени мұрасын, сондай-ақ өнер және әдебиетке қолдау көрсету мақсатында ресурстарын сақтау, насихаттау және дамыту. Реджин Веласкес, Рэнди Сантьяго, Оги Алкасид, Гэри Валенсиано, Манилин Рейнес, Донна Круз және басқа әншілер президенттің филиппин музыкасын эфирде іске асыруына үлес қосты. DZOO FM, DWLS және т.б. станциялары іске асырылғаннан кейін сағаттық OPM ойнатуды қабылдады. Акино сонымен қатар ұлттық экономиканы жандандыру үшін туризм саласын қолдады. Өзінің алты жылдық мерзімінде Туризм министрлігі 1989 жылы "Филиппин: Азияның фиеста аралдары" бағдарламасын іске қосты, бұл бағдарлама елдегі туристік сапарларды ұйымдастырып, олардың табиғи кереметтерімен таныстыруға, жергілікті халықтарды қорғауға, мұралық орындарды сақтауға және тарихи маңыздылығына үлес қосуға бағытталған. 1987 жылы сол кездегі президент Корасон Акино №118 жарлыққа қол қойып, Мәдениет және өнер жөніндегі Президенттік комиссия құрды. Бес жылдан кейін, 1992 жылы, бұл президенттік директива заңға айналдырылды – 7356 Республикалық заң, Ұлттық мәдениет және өнер комиссиясын (NCCA) құрды. 1998 жылдың 12 маусымында ел Испаниядан тәуелсіздік алғанының 100 жылдығын тойлады. Мерекелерді сол кездегі президент Фидель В. Рамос және бүкіл әлемдегі филиппиндік қауымдастықтары бірдей уақытта өткізді. Аталған шара үшін комиссия құрылды, бұрынғы вице-президент Сальвадор Лорел басқарған Ұлттық жүз жылдық комиссия елдің барлық аймақтарындағы шараларға төрағалық етті. Комиссияның маңызды жобаларының бірі – Филиппиннің соңғы 100 жылдағы дамуын көрсететін Экспо Филиппино болды, ол Анхелес қаласының Пампанга провинциясындағы Кларк арнайы экономикалық аймағында (бұрынғы Кларк әуе базасы) өтті. Өзінің өкілеттігі кезінде президент Жозеф Эстрада Ұлттық телекоммуникациялар комиссиясына (NTC) өзінің танымал термині Masa (немесе халық) деп аталған филиппин тіліне негізделген радио форматты қабылдауға бұйрық берді. 1998 жылы барлық радиостанциялар masa форматын қабылдады. Көптеген станциялар 2001 жылы президент Эстрада президенттік лауазымнан кеткеннен кейін де masa форматын пайдалануды жалғастырды, өйткені masa форматы тыңдаушылармен жақсы байланысты. Радио индустриясындағы кейбір мамандар masa форматының әсерін сынады. 2010 жылдың 14 тамызында президент Бениньо Акино III Көлік және коммуникация министрлігіне (DOTC) және NTC-ге 1987 жылдың 25 шілдесінде бұрынғы Филиппин президенті Корасон Акино шығарған №255 жарлықты толыққанды іске асыруды тапсырды, ол барлық радиостанциялар музыкалық форматтағы бағдарламалардың әр сағатында кем дегенде төрт филиппин музыкалық шығармасын ойнауды талап етеді. 2010 жылдың 4 қарашасында Филиппиннің ABS CBN телеарнасы 2010–2011 жылдарға арналған Рождестволық станса идентификаторын – Ngayong Pasko Magniningning Ang Pilipino шығарды, станса идентификаторында Филиппин туы, филиппин ұлтшылдығы мен патриотизміне қатысты монтаждар, мысалы, "пиной" мақтанышы және тудың күнін пароль немесе жұлдыз ретінде пайдалану, оны сегізбұрышты жұлдызға айналдыру көрсетілді. 2012 жылдың 13 сәуірінде Филиппиндегі ең көне ағылшын тіліндегі газет – The Manila Times "Патриотизмге қарсы редакциялау және хабарлау" атты редакторлық мақала жариялады, онда филиппиндік журналистер қауымдастығы Спратли аралдарында "филиппин әскери-теңіз күштері мен Қытай Халық Республикасының "құқық қорғау" кемелері арасындағы қақтығыс" деп сипатталған оқиға туралы хабарлағандары үшін жауапқа тартылды. Мақалада филиппин есептері даулы аумақтар филиппин аумағы екенін көрсетуі керек екені айтылды, ал даулы аумақтарды "Филиппинмен таласқан" деп сипаттағандар "патриот емес жазушылар мен редакторлар" деп сипатталды. 2013 жылдың 14 ақпанында Филиппиннің ең ірі кітап дүкендер желісі – National Book Store Қытайда жасалған глобустарды, Оңтүстік Қытай теңізін қамтитын Қытайдың тоғыз нүктелі сызығын көрсететін глобустарды өнімдерінен алып тастады. Сыртқы істер министрлігінің өкілі Рауль Эрнандес жасаған мәлімдемеде "[National Bookstore] филиппин үкіметінің филиппин сыртқы саясатын ілгерілетудегі күш-жігерін белсенді түрде қолдау үшін патриоттық позиция алды" делінген. Ол глобустарды алып тастау туралы шешім кітап дүкені басшылығымен болған әңгімеден кейін қабылданғанын, олар білім беру материалдарындағы "қате ақпараттан" хабарсыз екенін мәлімдеді.