Кіріспе
Батанес, ресми атауы Батанес провинциясы (; Ilocano: Probinsia ti Batanes; , ) – Филиппиннің архипелагтық провинциясы, әкімшілік тұрғыдан Кагаян аңғары аймағының құрамына кіреді. Бұл Филиппиннің ең солтүстік және халық саны мен жер ауданы бойынша ең кішкентай провинциясы. Астанасы – Батан аралында орналасқан Баско қаласы. Аралдар тобы шамамен Лусон материгінің солтүстігінде және Тайваньның (Пингтун округі) оңтүстігінде орналасқан. Балитанг бұғазы Кагаян провинциясының Бабуян аралдарынан, ал Баши бұғазы Тайваньнан бөліп тұрады.
Этимология
Батанес атауы – иватан тіліндегі «Батан» деген өзіндік атаудан туындаған, испания тіліне тән көпше түрдегі сөз.
Ерте тарих
Қазіргі иваттардың ата-бабалары 4000 жыл бұрын неолит дәуірінде аралдарға көшіп келген австронезиялықтардың ұрпақтары. Олар иджанг аталған бекітілген таулы аймақтарда тұрған және қант қамысынан ашытылған шарапты, яғни палекті ішкен. Олар алтынды валюта ретінде пайдаланған және егіншілікпен айналысқан. Олар теңіз саяхатшылары және қайық жасаушылар болған. Батанес – Теңіз жасыл тасы жолының маңызды торабы болды, бұл ежелгі дүниедегі бір геологиялық материалға негізделген ең ауқымды теңіз сауда желісінің бірі. Ол 3000 жылға жуық, б.з.д. 2000 жылдан б.з. 1000 жылға дейін жұмыс істеді.
Испанияның отаршылдық дәуірі
1687 жылы Филиппиндегі жергілікті халықтарды ұрлап, оларды Еуропаға құл ретінде сатумен танымал болған британдық зерттеуші, капер және табиғатты зерттеуші Уильям Дэмпир аралдарға сапар шегіп, оларды көрнекті голланд және британдық тұлғалардың құрметіне атады. Итбаят Вильгельм Оранскийдың есімімен «Оранж аралы» деп аталды. Батан Графтонның 1-ші герцогы Генри Фицройдың құрметіне «Графтон аралы» деп, ал Сабтанг аралы Монуттың 1-ші герцогы Джеймс Скоттың есімімен «Монмут аралы» деп аталды. 1687 жылдың тамыз және қыркүйек айларында Дэмпир Батан аралдарының тұрғындарының қоныстану ерекшеліктері мен күнкөрісі туралы құнды мәліметтер жинады. Ол қазіргі ijang деп аталатын биік жерлердегі террасалы және қорғалған елді мекендердің бар екенін айтты, сондай-ақ тұрғындардың негізгі тамақ көзі ретінде түрлі түбірлі өсімдіктер, көкөністер, шошқа және ешкілерді атады, бірақ ылғалды күріш немесе ірі қара малдың жоқтығын ерекше атап өтті. 1783 жылы испандықтар генерал-губернатор Хосе Баско и Варгастың басшылығымен Батан аралдарын Филиппиннің бір бөлігі деп жариялады. Батан аралдары Кагаян провинциясының құрамында басқарылды. Баши бұғазын ағылшын Шығыс Индия компаниясының кемелері жиі пайдалана бастады, сондықтан испан билігі аралдардың британдық бақылауға өтуіне жол бермеу үшін оларды тікелей басқаруға алды. Иватандықтар біраз уақыт бойы idjang бекіністерінде қалды. 1790 жылы губернатор Герреро Иватандықтардың жазық жерлерге көшіп, алыс idjang-тарын тастап кетуін бұйырды. Иватанның батыры Аман Дангат бастаған мангус, яғни жергілікті көшбасшылар, испан басқыншыларына қарсы көтеріліс ұйымдастырды. Испандықтар қару қолданып, көтерілісті басып, Аман Дангатты және басқа да бірнеше Иватан көшбасшыларын өлтірді. 1907 жылдың 20 тамызында №1693 заңға сәйкес Батан аралдары Кагаян провинциясының қарауына алынды. 1909 жылы жаңа американдық билік №1952 заңның мақұлдауымен аралдарды тәуелсіз провинция ретінде ұйымдастырды. Америкалық отарлау кезеңінде қосымша мемлекеттік мектептер салынды, соның арқасында көптеген Иватандықтар Филиппиндегі өз орнын біле бастады. 1920 жылы алғашқы сымсыз телеграф орнатылды, ал 1930 жылы әуежай салынды. Жаңа жолдар салынып, Батан аралдарының орта мектебі ашылды.
Жапондықтар басып алған жер
Өздерінің стратегиялық орналасуына байланысты аралдар Тынық мұхит соғысы басталғанда жапон императорлық күштерінің басып алған алғашқы нүктелерінің бірі болды. 1941 жылы 8 желтоқсанда таңертең Тайваньнан келген Батан тобы Батан аралдарына қонды, бұл жапондықтар басып алған алғашқы американдық аумақ болды. Шабуылдың мақсаты Баскодан тыс жердегі шағын әуежайды бақылауға алу болды, бұл қарсылықсыз орындалды. Жапондық истребительдері келесі күні Кларк әуе базасына шабуылға қатысты. Келесі бірнеше күн ішінде Кларк-филдке жасалған жапондық бомбалау шабуылының сәттілігі Баскодағы базаны қажетсіз етті, және 1941 жылдың 10 желтоқсанында теңіз күштері Камигуинге шабуылға қатысу үшін қайтарылды. Әкімшілік реорганизацияның бөлігі ретінде Батанес провинциясы 1942 жылдан 1944 жылға дейін Кагаян қаласының құрамына кірді. Оны қайта қалпына келтіргеннен кейін, Батанның алғашқы мектеп басшыларының бірі болған Илокано Виктор де Падуа провинциялық губернатор болып тағайындалды. 1945 жылдың басында арал Филиппин Ұлттық әскерінің 1-ші және 12-ші жаяу әскер дивизияларымен азат етілді.
Филиппиннің тәуелсіздігі
Батанес 1969 жылғы президент сайлауы кезінде қысқа мерзімге саяси зорлық-зомбылыққа тап болды, онда Филиппин констабуляриясының арнайы күштері президент Фердинанд Маркостың одақтасы Руфино Антонио-младшийдің жеңісін қамтамасыз ету үшін "Сузуки жігіттері" деп аталған мотоциклмен жүретін қарақшыларға рұхсат берді. Олар үрей мен қорқыту арқылы Филиппин Ұлттық Ассамблеясының Батанес округінен өкілдікке ие болды. Бұл оқиғаға байланысты Жоғарғы сот провинциядағы "демократияның зорлануын" айыптап, 1970 жылы Антонионың жеңісін оның қарсыласы Хорхе Абадтың пайдасына жойды. 1984 жылы ең танымал Иватан суретшісі Пацита Абад "Он ең үздік жас ер адам" (TOYM) сыйлығын алған алғашқы әйел болды, бұл 25 жылдық ерлердің басымдығын бұзды. Сөз сөйлегенде ол: «Филиппин әйелдерінің танылуы көптен бері кешікті, өйткені Филиппинде керемет әйелдер көп» деді және анасына мақтанышпен еске алды. 1993 жылы Батанес қорғалатын ландшафты мен теңіздік аймағы, провинцияның барлық аумағын қамтитын, болашақта ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілуі үшін Филиппиннің алдын ала тізіміне қосылды. 1997 жылы Филиппин Конгресінде "Тәуелсіз халықтардың құқықтары туралы" заң қабылданды. Бұл заң Иватан халқының жер құқықтарын қамтамасыз етуге жол ашты. Осыдан бері провинция өзінің Иватан мәдениетін насихатап келеді. Илокано халқының бір бөлігі материктік Лузонға қайтып келді. 2004 жылдың 7 желтоқсанында Пацита Абад қатерлі ісіктен кейін өзінің соңғы халықаралық көркем туындысын аяқтағаннан кейін қайтыс болды.
География
Облыстың жалпы ауданы он аралдан құралды, олар Балитанг каналы мен Тайвань арасындағы Лусон бұғазында орналасқан. Аралдарда сирек халық қоныстанған және жиі тайфундарға ұшырайды. Ең ірі үш арал – Батан, Итбаят және Сабтанг – ғана тұрғындармен мекенделген. Облыстың ең солтүстік аралы, сонымен қатар бүкіл Филиппиннің ең солтүстік жері – Мавулис (немесе Ями) аралы. Тізбектегі басқа аралдар: Мисанга (немесе Солтүстік), Дитарем, Сияян, Диого (немесе Динем), Ивухос және Деки. Аралдар Лусон жанартаулық доғасының құрамына кіреді.
Топография
Батанестің жартысына жуығы төбелер мен таулардан тұрады. Батан аралының солтүстік және оңтүстік-шығыс бөлігі көбінесе таулы. Оның ішкі жағында ойыс (бесін) бар. Итбаят аралы батысқа қарай біртіндеп еңкейеді, солтүстік және шығыс жағалауы таулы және төбелі. Сабтанг аралының орталық бөлігін таулар алып жатыр, сондықтан арал жағалауға қарай еңкейген. Аралдар Баши каналы мен Балитанг каналының арасында, Тынық мұхиты мен Қытай теңізінің бірігетін жерінде орналасқан. Бұл аймақ Филиппин, Жапония, Қытай, Гонконг және Тайвань арасындағы теңіз жолы болып табылады. Аймақ теңіз ресурстарына бай, соның ішінде әлемдегі ең сирек кездесетін теңіз маржандары да бар. Облыс дөңес және таулы, оның жалпы ауданының тек 1631,5 гектары немесе 7,1% тегіс немесе жайпақ жерлерді құрайды. 78,2% немесе 17 994,4 гектары дөңес таулардан тік және аса тік беткейлерге дейін өзгереді. Жалпы ауданының 42 пайызы немесе 9734,40 гектары тік немесе аса тік жерлерді құрайды. Облыстың жер бедерінің еңкейімді болуына байланысты, су ағыны жақсы және ұзаққа созылатын су тасқыны болмайды. Батан аралында ең көп тегіс және жайпақ жерлер бар, одан кейін Итбаят және Сабтанг аралдары келеді. Итбаятта жайпақ төбелер мен жартылай жазықтар теңіз деңгейінен жоғары көтерілген, үздіксіз қалың жартастармен қоршалған және жағалау жолақтары жоқ. Сабтангтың жағалауларында шашыраңқы жазық жерлер орналасқан, ал ішкі аймағы тік таулар мен терең шатқалдармен ерекшеленеді. Батан аралы мен Сабтанг аралында құмды жағалаулар мен жартасты жағалаулар кездейсоқ кездеседі. Облыстың жер бедері, әрқашан әдемі көрініс ұсынса да, бұл өте кішкентай облыстағы ауыл шаруашылығын кеңейту мүмкіндігін шектейді.
Климат
Батанес тропикалық климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі Am). Жылдық орташа температура 26,0 °C (79 °F). Айлық орташа температура қаңтарда 22,0 °C (72 °F) -ден шілдеде 28,5 °C (83 °F) -ге дейін, Оңтүстік Тайвань климатымен салыстырылады. Жауын-шашын жыл бойы көп мөлшерде жауады. Ең жаңбырлы ай – тамыз. Ең құрғақ ай – сәуір. Қарашадан ақпанға дейінгі кезең ең суық айлар болып есептеледі. Батанес үнемі тайфундарға ұшырайды деген жалған пікір бар. Батанес Филиппиндегі ең солтүстік метеостанциясы орналасқандықтан, тайфундар туралы ақпараттарда жиі еске алынады, осылайша Филиппин аумағына кіретін тайфундардың барлығы үшін анықтамалық нүкте болып табылады. 2016 жылдың қыркүйегінде «Меранти» тайфуны провинцияның барлық аймақтарына, соның ішінде Итбаятқа да әсер етті.
Әкімшілік бөлімшелер
Батанес 6 муниципалитетке бөлінеді, олардың барлығы бір ғана конгресс округіне кіреді. Муниципалитет атауы=Координата Халық саны Аумағы Тығыздығы Барангай (барлық барангай саны) км² /км² Баско † 8,579 6 Итбаят 2,867 5 Ивана 1,327 4 Махатао 1,555 4 Сабтанг 1,621 6 Уйган 1,297 4 Барлығы 18,831 17,246 203,22 29 Облыстық орталық Муниципалитет
Барангай
Облыстың 6 муниципалитеті барлығы 29 ауылды құрайды. 2010 жылы Баскодағы Ихувок II ең көп халқы болған, ал Сабтангтағы Наканмуан ең азы болды.
Демография
2020 жылғы санақта Батанес аймағының халқы 18 831 адамды құрады. Халық тығыздығы – … Иватан халқы – аймақтың иеленушілері. Олар Бабуян аралындағы бабуяндықтармен және Орхидея аралындағы тао халқымен тарихи-мәдени және тілдік ортақтықтарды бөліседі. Бұл бөлінген отанның себебі 1624 жылы Тайваньға голландтардың (Голланд Формозасы) және 1626 жылы испандықтардың (Испан Формозасы) басып кіруі болды. Иватан отанының солтүстік жартысы, Формоза және Орхидея аралдары Жаңа Испания вице-корольдігінің құрамына кірді. Бұл аймақ голландтардың басқаруына өтті. 1662 жылы голландтар қытайдың Оңтүстік Мин әулетінің әскерлерімен, қытай қарақшысы Косинга бастауымен Тайвань патшасы болып жариялаған күштермен жеңіліп, қуылды. Иватан отанының оңтүстік жартысы – Батанес аралдары Формозадан келген испандық босқындармен нығайтылып, бекітілді, содан кейін 18 ғасырда Маниладегі испан үкіметіне ресми түрде қосылды. Батанесте илокано халқы азшылықты құрайды. Олардың кейбіреулері шығып, Лусонға қайтып келді. Батанес аймағында қолданылатын негізгі тілдер – Иватан тілі, ол Батан және Сабтанг аралдарында кең таралған. Итбаятен тілі негізінен Итбаят аралында қолданылады. Аймақта басымдылықты құратын Иватан тілі австронезия тілдерінің бірі саналады. Бұл тіл жоғары білімнен бастап бастауыш мектепке дейін кеңінен қолданылады. Иватан халқы илокано (Солтүстік Лусонның лингва франкасы), тагалог және ағылшын тілдерін еркін сөйлейді және түсінеді. Батанес илоканолары илокано және иватан тілдерінде екі тілді. Олар илокано тілінде иватан акцентімен сөйлейді. Иватан тілін сөйлейтін қауымдастықтар елдің көптеген аймақтарында, негізінен материктік Лусон, сондай-ақ Минданаудағы Букиднон, Ланао және Котабато облыстарында, әрі шетелде кездеседі.
The natives are called Ivatans. They share prehistoric cultural and linguistic commonalities with the Babuyan on Babuyan Island and the Tao people of Orchid Island. This divided homeland is a result of the Dutch invasion of Taiwan in 1624 (Dutch Formosa) and Spanish invasion in 1626 (Spanish Formosa). The northern half of the Ivatan homeland, Formosa and Orchid Island were part of the Viceroyalty of New Spain. This area came under Dutch governance. The Dutch were expelled in 1662 by forces of the Chinese Southern Ming dynasty, led by the Chinese pirate Koxinga who then set himself up as The King of Taiwan. The southern half of the Ivatan homeland, the islands of Batanes, was reinforced and fortified by Spanish refugees from Formosa, before being formally joined in the 18th century with the Spanish government in Manila. An Ilocano minority population lives in Batanes. Some have left and returned to mainland Luzon. The main languages spoken in Batanes are Ivatan, which is spoken on the islands of Batan and Sabtang. Itbayaten is spoken primarily on the island of Itbayat. The Ivatan which is dominant in the province is considered to be one of the Austronesian languages. From college level down to elementary level, the language is widely spoken. The Ivatans widely speak and understand the Ilocano (lingua franca of northern Luzon), Tagalog, and English languages. Batanes Ilocanos are bilingual in Ilocano and Ivatan. They speak Ilocano with an Ivatan accent. Ivatan speaking communities can be found in almost every part of the country, mainly in mainland Luzon and in Bukidnon, Lanao and Cotabato in Mindanao, as well as overseas.
Дін
Арал тұрғындарының көп бөлігі (94%) рим-католик дінін ұстанады. Қалғандары басқа христиан діндерін ұстанады.
Экология
Батанес аймағының экологиясын кең ауқымды зерттеу 1993 жылдың тамызында ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізу үшін ұсынылған Батанес қорғалатын ландшафттары мен теңіздік ландшафттарын қорғайтын ұлттық парктің қажеттілігін ғылыми тұрғыдан негіздеді. Қазіргі таңда бүкіл провинцияны, сондай-ақ Негростағы қант фабрикалары орналасқан жерлерді ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізу жөнінде жұмыс жүргізілуде.
Флора мен фауна
Бұл провинция Podocarpus costalis атты ерекше қылқан жапырақты ағаштың отаны. Лусон, Катандуа және тіпті Тайвань жағалауларында да өседі деген хабар бар болғанымен, толық гүлдеуі мен жеміс беруі тек Батанес аралдарында ғана байқалады. Аралдағы жеміс беру қабілеті әлі де құпия болып табылады, бірақ бұл климат, топырақ және аралдың негізгі құрамы сияқты бірнеше факторларға байланысты болуы мүмкін. Аралда түрлі құстар, жабырқақтар, бауырымен жорғалаушылар мен қосмекенділер мекендейді. Олардың көпшілігі Филиппинге тән. Арал Солтүстік жарты шардың қыс айларында көшпенді құстарға пана болып табылады.
Экономика
Иватан халқының шамамен 75%-ы фермерлер мен балықшылар. Қалғаны мемлекеттік қызметтер және сервистік секторда жұмыс істейді. Сарымсақ пен мал өсіру негізгі ақшалай дақылдар болып табылады. Иватандар тәтті картоп (камота), маниок, габи немесе түйнек және ақ увидің ерекше түрін өсіреді. Палек, яғни жергілікті шарап және сірке су алу үшін қызыл қандауыл өсіріледі. Соңғы жылдары техникалық білімнің жетіспеуіне байланысты балық аулау көлемі азайды. Жұмыс орындарының саны шектеулі. Көптеген білімді иватандар қалаларға көшіп кетті немесе шетелге шықты. 2004 жылы желді дизельдік электр станциясы іске қосылды. Алысқа орналасуы және қолайсыз ауа райы экономикалық өсімге кедергі келтіреді. Күріш, газдалған сусындар және бензин сияқты тауарлардың бағасы Маниланың бөлшек сауда бағаларынан 75%-дан 100%-ға дейін қымбатқа түседі.
Көлік
Батанес аралдық провинциясына Basco әуежайы мен Itbayat әуежайы арқылы әуемен жетуге болады. Маниладан Philippine Airlines әуекомпаниясы күн сайын рейстер ұсынады. Тугегарау қаласынан (Кагаян) Sky Pasada және Fliteline Airways сияқты шағын жергілікті әуекомпаниялар да рейстерді жүзеге асырады. 2013 жылғы қаңтар айының мәліметі бойынша, PAL Express 2013 жылғы мамыр айынан бастап Батанеске рейстер жасап келеді.
Құндылықтар
Батанес аралдарының иватан халқы Филиппиннің ең теңдікке негізделген қоғамдарының бірі. Иватандықтардың мәдени құндылықтарының негізгі қозғаушы күші – олардың ескі дәуірдегі табиғатқа және барлық адамдарға құрмет көрсету сенімдері. Иватандықтардың ересек және жас ұрпақтарының барлығы елдегі азшылық топтарына ең жоғары деңгейдегі әлеуметтік қабылдауға ие. Иватандықтар қарттарды және толқындар, теңіз желдері, молния, дауыл, жер сілкінісі және жабайы жануарлардың жиналуы сияқты табиғат құбылыстарының күшіне жоғары құрмет көрсетеді. Тері түсі, этникалық тегі, сексуалдық бағдары, гендерлік идентификациясы, жасы немесе табиғатқа қатысты дәстүрлері бойынша кемсіту иватандық құндылықтарға қайшы келеді. Жерді тартып алу иватандық қоғамдағы аса ауыр қылмыс саналады, сондықтан атамекендік жерлерді сертификаттау IPRA заңы қабылданғаннан бері иватандық құқықтастың маңызды бөлігі болып табылады.
Мұралық
Бүкіл провинция ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізуге ұсынылатын тізіміне енгізілген. 2001 жылдан бері үкімет осы орынды тізімге енгізуді аяқтаумен қатар, мұражайлар мен сақтау бағдарламаларын құрып келеді. 2012 жылы Филиппин үкіметі Іватан халқының жеті рухани мұра элементін алғашқы тізімінде көрсетті. Қазір бұл элементтер ЮНЕСКО-ның рухани мәдени мұра тізіміне енгізілу процесінен өтуде.
Табиғи
Сабтанг аралы тыныш, табиғаты бұзылмаған жер. Онда ара-тұра орналасқан, тік таулары мен терең шатқалдары бар, жағалау бойында шағын тегіс алаптар кездесетін ақ құмды жағажайлар бар. Батан аралының оңтүстік-батысында орналасқан Сабтангқа Ивандағы Радиван портынан 30 минуттық фалуамен жетуге болады. Сабтанг аралы – Барангай Наканмуаннан Ивухос аралына қарайтын ұшу алаңы. Итбаят аралы Батан аралының солтүстігінде орналасқан. Итбаят алып сауыт сияқты. Аралдың айналасын теңіз деңгейінен жоғары көтерілген алып тастар мен жартастар қоршап, жағалауы жоқ. Онда шағын ұшақтарға арналған топырақты ұшу жолағы бар. Батан-Итбаят бағыты бойынша тұрақты паром қатынайды. Баско теңіз портынан фалуамен саяхатқа шамамен төрт сағат уақыт кетеді. Баско әуежайынан Итбаятқа шағын ұшақпен ұшу бір адамға шамамен 1875 песо тұрады және ұшақ толып қалғанда ғана ұшып кетеді. Батан аралы – провинцияның ең көп халқы бар аралы. Ол төрт муниципалитеттен тұрады: Баско, Ивана, Уюган және Махатао. Баско – сауда орталығы және провинциялық үкіметтің орны. Ирая тауы – соңғы рет 505 жылы атқан, жанартау. Таудың беткейінде альпинизм, треккинг және жаңа жолдар ашу сияқты спорттық іс-шаралармен айналысуға болады. Баскодан жаяу арақашықтықта орналасқан Ирая тауының шыңына шамамен үш сағатта жете аласыз. Мавулис аралы – Батанестің ең солтүстік аралы. Ашық күнінде осы жерден Формозаны (Тайваньды) көруге болады. Аралдың айналасында теңіз фаунасы өте бай. Диатай жағажайы – түрлі түсті тастар мен ақ құмнан тұратын, пикниктерге және жағажайда серуендеуге өте қолайлы шағын шығанақ. Махатао тас жолының бойында орналасқан, Баскодан жақын жерде. Чадпидан шығанағындағы Сонгсонг Баскодан бір сағаттық қызықты саяхаттан кейін көрінеді. Ол әдемі күн бату көрінісімен танымал. Найди төбесі Баскодан жаяу арақашықтықта. Чава үңгірі – батыл адамдарға арналған. Оңтүстік Қытай теңізіне ашылатын кіреберісі бар, табиғи тұз қабаттарына ие, Махатаудағы Чава нүктесінің жартастары арқылы қолжетімді таңғажайып үңгір. Баскодан жақын жерде орналасқан. Ракуж а Идедегі Ситио Диура – Мананой шығанағындағы балықшылар ауылы. Балық аулау маусымы наурыздың ортасында Капайвануануа фестивалімен атап өтіледі. Келушілерге Тынық мұхитынан әкелінген таза балықтан жасалған тағамдар ұсынылады. Бұл аймақта аңызға айналған Жастық көзі және кристалл тәрізді әктас формациялары бар мәңгілік үңгір орналасқан. Бұл шығанақ Баскодан жақын жерде. Накабунг үңгірі Сабтангтың Сан-Висенте-Центро қаласында орналасқан. Матарем тауы – шыңындағы сөнген жанартау. Баскодан жақын жерде. Махатаудағы Ватанг, Хапнит және Маватуй нүктелеріндегі Ақ жағажай. Батанестегі тас үйлер дауылға төзімді. Тайфун кезінде көптеген тұрғындар өздерінің нығайтылған үйлерін ағашпен күшейтіп, шатырларын торлар мен арқандармен бекітеді. Бұл құрылыстардың – Иватан халқының күш-қуатын және апаттарға төзімділігін көрсететін – тайфунның күшті желдеріне төтеп беруін қамтамасыз ету үшін жасалды. Батанестегі бірнеше ғимараттардың, оның ішінде Капитолий ғимаратының есіктері мен терезелеріне тапангостар немесе жабындар орнатылды. Қатты дауыл кезінде тұрғындар бір-біріне үйдің шатырларын байлап, көмектеседі, бұл Баянхан дәстүріне айналды.
Адам жасаған
Радар Тукон – тау басындағы АҚШ-тың ауа райы станциясы. Одан Батан аралының, Оңтүстік Қытай теңізінің, Мунт. Ирайя тауының, Баско қаласының, жартасты жағалаудың және Тынық мұхитының керемет 360 градустық көрінісі ашылады. Қазіргі уақытта ол Филиппиннің ең солтүстік метеостанциясы – Баско радар станциясына орналасқан және Баскодан шамалы қашықтықта. Ескі Лоран станциясында АҚШ жағалау күзетінің бөлімшесіге екі он жылға жуық уақыт бойы орналасқан. Songsong қираған ауылы – 1950 жылдары Батан аралына келген цунамиден кейін тасталып кеткен ескі тас үйлердің шатырсыз қалдықтарынан тұрады. Оның ұзын жағажайы бар. Бұл қираған үйлер Баскодан белгілі бір қашықтықта орналасқан. Иванадағы Сан-Хосе шіркеуі 1814 жылы салынған. Онда бекініс сияқты қоршалған зыңғырауы бар. Шіркеу Ивана теңіз портына қарап тұр және Баскодан жақын жерде орналасқан. Баскодағы Балуарте шығанағындағы Каньюян жағажайы мен порты Маниладан тауар әкелетін жүк кемелерінің тоқтағысы болып табылады. Сан-Карлос-Боромео шіркеуі және Махатаодағы монастырь Баскодан шамалы қашықтықта. Ол 1789 жылы салынған және ғасырлар бойы сақталған ерекшеліктерін әлі де сақтап тұр. Иджангтар, яғни бекітілген тас бекіністері, онда ежелгі Иватан тайпалары б.з.д. 4000 жылдардан бастап Батанге қоныс аударып, қорғану үшін пайдаланған. Fundacion Pacita – бұрын Иватанның ең танымал суретшісі Пацита Абадқа тиесілі болған қонақ үй және мейрамхана. 2004 жылы қайтыс болғаннан кейін үй қайта безендіріліп, Пацита Абадтың көптеген туындыларымен толтырылды.
Материалдық емес мұра
2012 жылы Ұлттық мәдениет және өнер комиссиясы (NCCA) және ЮНЕСКО-ның ICHCAP-ы «Пайнмулан: Филиппиннің материалдық емес мәдени мұралар тізімінен тізімдеу» атты басылымды жариялады. ЮНЕСКО қолдауымен жарық көрген кітаптың бірінші басылымына (1) Ладжи, (2) Капайванвануа балық аулау салты, (3) Капангденг салты, (4) Батанестегі дәстүрлі қайықтар, (5) Синадумпаран Иватан үйлерінің типтері, (6) Иватан тоқуы және (7) Иватан (Салакот) қалпақ тоқу кірді, бұл олардың Филиппиннің материалдық емес мәдени мұрасы үшін маңызды екенін көрсетеді. Батанес жергілікті үкіметі Ұлттық мәдениет және өнер комиссиясымен бірлесіп, осы 7 ерекше элементті ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұралар тізіміне ұсыну құқығына ие.