Кіріспе
Қытай саясаткері Донг Сянь (董賢) (б.з.д. 22 – б.з.д. 16 тамыз 1 ж.) – Хань әулетінің саясаткері. Ол бірнеше жылдың ішінде қарапайым шенеунік ретінде көзге түспей тұрып, император Айдың императорлық әкімшілігіндегі ең ықпалды тұлғаға айналды, императордың сеніміне және қызығушылығына ие болды. Көптеген ғалымдар Донның жылдам мансаптық өрлеуіне оның император Аймен жеке қарым-қатынасы себеп болғанын, мүмкін романтикалық және жыныстық қарым-қатынас болғанын, қабілеттерін көрсету емес екенін айтады. Дингтің ізбасары Вэй Шан (韋尚) аурудан қайтыс болғаннан кейін, император Ай 22 жасында (Шығыс Азиялық есептеу бойынша) Донгты қарулы күштердің бас қолбасшысы (大司馬, да сима) – Үш герцог-министрдің бірі, премьер-министрмен (大司徒, да ситу) және бас тексерушімен (大司空, да сиконг) бірге, сондай-ақ астананың қауіпсіздігіне жауапты басшы етіп тағайындады. Жарлықта былай делінген:
Dong Xian (董賢) (22 BC – 16 August 1 BC) was a Han dynasty politician who quickly rose from obscurity as a minor official to being the most powerful official in the imperial administration of Emperor Ai within a span of a few years, and he had both the interest and the complete trust of the emperor. Most scholars agree that Dong's quick career advancement came mostly because of his personal relationship with Emperor Ai, very likely a romantic and sexual one, rather than a demonstration of abilities. after Ding's successor Wei Shang (韋尚) died of an illness, Emperor Ai made Dong, at the age of 22 (by East Asian reckoning), the commander of the armed forces (大司馬, da sima) one of the Three Ducal Ministers, along with the prime minister (大司徒, da situ) and the prime examiner (大司空, da sikong) and the security chief for the capital. The edict read:
Heaven gave you to be the helper for [the] Han dynasty. I know your faithfulness, and I hope that you can guide the great affairs of the empire and follow what is good. The edict's wording followed that of the alleged wording of Emperor Yao when he passed his throne to Emperor Shun, and greatly surprised and shocked all who read it. Despite his ascension to such a great post, Dong continued to accompany Emperor Ai at all times in the palace, not handling the important matters that his post should have required him to handle. At the same time, his father Dong Gong was promoted to an honorary post while his younger brother Dong Kuanxin (董寬信) was made the director of imperial equine operations, succeeding Dong Xian. Many members of the Dong clan were made imperial attendants or deputy ministers.
«Көк сені Хань әулетіне көмекші ретінде берді. Мен сенің адалдығыңды білемін және сеннің империяның ірі мәселелерін басқарып, жақсылықты ұстануыңа үміттенемін». Жарлықтың мәтіні император Яоның тағын император Шуңға тапсырғандағы сөздерімен үлкен ұқсастықтарды көрсетті және оны оқығандардың барлығын қатты таңқалдырып, дүрсілтіп жіберді. Осындай жоғары лауазымға көтерілгеніне қарамастан, Донг император Аймен сарайда әрдайым бірге болды және оның лауазымына сәйкес келетін маңызды мәселелермен айналыспады. Сонымен қатар, оның әкесі Донг Гонг құрметті лауазымға көтерілді, ал кіші інісі Донг Куансин (董寬信) Донг Сяньнің орнын басып, императорлық жылқы шаруашылығының директоры болды. Дон әулетінің көптеген мүшелері императордың жеке күзетшілері немесе министрлердің орынбасарлары болып тағайындалды.
Dong Xian (董賢) (22 BC – 16 August 1 BC) was a Han dynasty politician who quickly rose from obscurity as a minor official to being the most powerful official in the imperial administration of Emperor Ai within a span of a few years, and he had both the interest and the complete trust of the emperor. Most scholars agree that Dong's quick career advancement came mostly because of his personal relationship with Emperor Ai, very likely a romantic and sexual one, rather than a demonstration of abilities. after Ding's successor Wei Shang (韋尚) died of an illness, Emperor Ai made Dong, at the age of 22 (by East Asian reckoning), the commander of the armed forces (大司馬, da sima) one of the Three Ducal Ministers, along with the prime minister (大司徒, da situ) and the prime examiner (大司空, da sikong) and the security chief for the capital. The edict read:
Heaven gave you to be the helper for [the] Han dynasty. I know your faithfulness, and I hope that you can guide the great affairs of the empire and follow what is good. The edict's wording followed that of the alleged wording of Emperor Yao when he passed his throne to Emperor Shun, and greatly surprised and shocked all who read it. Despite his ascension to such a great post, Dong continued to accompany Emperor Ai at all times in the palace, not handling the important matters that his post should have required him to handle. At the same time, his father Dong Gong was promoted to an honorary post while his younger brother Dong Kuanxin (董寬信) was made the director of imperial equine operations, succeeding Dong Xian. Many members of the Dong clan were made imperial attendants or deputy ministers.
Өлім
Біздің заманымыздан бұрын 1 тамызда император Ай 24 жасында мұрагерсіз кенеттен қайтыс болды. Дун Сянь қарулы күштердің қолбасшысы ретінде сарайдағы ең күшті адам болды, бірақ осы кенеттен болған оқиға оны ойсырата білді. Ұлы император жесір Ван шешімді әрекет жасады; ол Вэйян сарайына барып, император мөрін тартып алды. Содан кейін ол Донгты шақырды, ол дайын болмағандықтан әрекет ете алмады. Ұлы император жесір Ван өзінің немере інісі Ван Мангты да сарайға шақырып, императорлық күзеттің басшылығын Донгтан Ванға берді. Ван Манг сарай хатшысына Донгтың император Ай ауырған кезде оған тиісті көмек көрсетпегені үшін айыптау жаздыруды бұйырды. Донгқа сарайға кіруге тыйым салынды және келесі күні қызметтен алынды. Қызметтен алынғанын білген соң, Донг пен оның әйелі өз-өзіне қол жұмсады және сол түні жерленді. Ван Ман оның шын мәнінде қайтыс болғанына көз жеткізу үшін жерін қайта қазып, түрмеде қайтадан жерледі. Бүкіл Донг әулеті Хепуға (合浦, қазіргі Жанцзян, Гуандун) жер аударылды және олардың барлық мүлкі император қазынасына тәркіленді.