Кіріспе

Алтын ғасыр – белгілі бір саланың дамуындағы ең маңызды міндеттер орындалған кезең.

Алтын ғасыр – ел немесе халық тарихындағы өркендеудің шыңы, ең үлкен жетістіктерге қол жеткізілген уақыт. Бұл термин ерте грек және рим ақындарынан бастау алады, олар оны адамзаттың жақсырақ және таза өмір сүрген кезеңіне сілтеме жасау үшін қолданды (Алтын ғасырды қараңыз). Ежелгі грек ақыны Гесиод өзінің "Жұмыстар мен күндері" атты шығармасында "Алтын текті" адамдардың өмір сүрген кезеңін айтқанда бұл терминді енгізді. Бұл – Алтын ғасырдан басталып, күміс ғасыр, қола ғасыр, батырлар ғасыры (Троя соғысы да осы кезеңге кіреді) және соңында қазіргі темір ғасырдан тұратын, адамзат тарихының бес кезеңінің бір бөлігі болды. Овидий бұл тұжырымды "Метаморфозаларында" төрт "металл ғасырына" (алтын, күміс, қола және темір) бөлді.

Классикалық әдебиеттің алтын дәуірі

Гесиод сипаттаған Алтын ғасыр – барлық адамдарды Олимп құдайлары тікелей жаратқан дәуір еді. Олар бейбітшілік пен үйлесімде ұзақ өмір сүрді, өлім туралы білмеді. "Алтын текті" адамдар өмірден өтті, бірақ олар ауру мен қарттық белгілерісіз, тыныш ұйқыда көз жұмды. Алтын ғасыр туралы идея грек және рим дәуірлерінде әдебиетте және тарихи түсініктерде жалғасты. Кейіннен ерте орта ғасырларда христиандық әлемнің алты дәуірі, яғни библиялық уақыт санауы негізінде, орын алды.

Эволюция кезеңнен метафораға дейін

"Алтын ғасыр" термині әрқашан метафоралық мәнге ие болды. Гесиодтан кейін бірнеше ғасыр өткен соң Платон "Алтын тектің" алтыннан жасалмағанын, осы терминнің метафоралық тұрғыда түсінілуі керек екенін көрсетті. "Металл дәуірлері" туралы классикалық идея, нақты тарихи кезеңдер ретінде, грек және рим дәуірлері бойына басым болды. Алайда, Руссо 18-ші ғасырдың соңына дейін осы терминді "табиғи жағдаймен" сипатталатын шамалы анықталған тарихи кезең үшін пайдаланды. Темір және қола дәуірінің ұғымдарын тарихшылар мен археологтар әлі де қолданысқа алады, бірақ Гесиодтың "Алтын ғасыры" – таза мифтік кезең еді және қазірде тарихтағы белгілі бір құбылыстың жағдайы оның алдындағы және кейінгі кезеңдерге қарағанда жақсы болған кез келген кезеңді білдіреді. Ол кейде мезолиттің аңшы-жинаушы тайпалық қоғамдарына қатысты да қолданылады, бірақ тек метафора ретінде.

Қарт азаматтар

Кейбір компаниялар "Алтын ғасыр" сөзін "қарт адам" үшін қолданылатын "зейнеткер" деген сөздің маркетингтік эвфемизмі ретінде пайдаланады, ал "зейнеткер" өзі "қарт кісі" үшін қолданылатын эвфемизм. "Алтын дәуір" төлқұжаты – 62 жасқа толған азаматтарға арналған Ұлттық саябақтар қызметінің төлқұжаты.