Кіріспе

Жаңа Каледонияның Тынық мұхитындағы аралы Лифу аралы, тарихи түрде ағылшын тілінде Лифу немесе Лефу деп жазылып келген, ал жергілікті тілде Дреху деп аталады. Бұл, Жаңа Каледония архипелагындағы Лоялді аралдарының ең үлкен, ең көп халқы бар және ең маңызды аралы болып табылады. Жаңа Каледония Францияның Тынық мұхитындағы теңіз артындағы аумағы екенін ескерсек, Лифу Австралияның шығысында орналасқан.

Өмірбаян

Аралды алғаш рет француз Дюмон д’Урвилл 1857 жылы көріп өткен. Одан кейін көп ұзамай кит аулаушылар мен саудагерлер келді, сондай-ақ протестант және католик миссионерлері жергілікті халық арасында дін тарату үшін баратын мекенге айналды. 1864 жылы аралдар Францияның қарауына өтті, ол оларды кең аумақты отарлауға жарамсыз деп есептегендіктен, аборигендердің қорығы деп жариялады.

Әкімшілік

Арал Жаңа Каледонияның Лоялді аралдары провинциясындағы Лифу коммунасының (муниципалитет) құрамына кіреді. Коммунаның әкімшілік орталығы Лифу аралының шығыс жағындағы Шатобриан шығанағында, Вэ қаласында орналасқан. Жергілікті валюта – CFP франкі (Француз Тынық мұхиты франкі).

География

Лифу аралының пішіні дұрыс емес, ұзындығы 16–24 шақырым, ені 10–15 мильді құрайды. Аралда өзендер жоқ, бірақ өсімдіктер көп, тығыз жартасты ормандар, құнарлы топырақтар, террасалы тік жарлар мен маржан рифтері бар. Лифу аралы – бұрынғы маржан атолы, ол батып кеткен жанартаудың бір бөлігі болған. Шамамен 2 миллион жыл бұрын арал қазіргі пішіні мен биіктігіне көтерілді, қазіргі күні ең биік нүктесі теңіз деңгейінен 60 метр ғана жоғары орналасқан. Лифуда өзендер болмағандықтан, су жаңбырдан сіңіп, әктас топырақ арқылы өтіп, тұщы сулы көлдерді құрайды.

Құстардың маңызды аймағы

Лифудың солтүстік бөлігін қамтитын орманды Ветр ауданы, BirdLife International ұйымы тарапынан маңызды құс аймағы (IBA) ретінде танылды, себебі ол қызыл ішкі жамбасты жеміс көгершіндері, сұр құлақты балжегіштер, Жаңа Каледонияның монах құстары, Жаңа Каледонияның мизомелалары, желкенқұйрықты гейригондар, Оңтүстік Меланезияның кукоушриктері, ұзын құйрықты триллерлер, жолақты фантайлдер, Меланезияның ұшқыш құстары, үлкен және кіші Лифу ақкөздері, сондай-ақ жолақты шыршылардың популяциясына орын береді.

Тағам

Оның құнарлы Тынық мұхиты суларында балық, қабылдақ, лобстер, тасбақа және ешкі, шошқа, тауық сияқты мал өсірілетін жануарлар көптеп кездеседі. Егістеріне кокос, банан, таро, тәтті картоп, ямс және ваниль кіреді. Француздардың кофе енгізуі де сақталды.

Экономика

Туризм аралдың маңызды саласы болып табылады. P&O, Carnival Australia және Royal Caribbean компаниялары Лифуға ай сайын мыңдаған туристерді жеткізеді. Басты экспорттық тауарларға копра, каучук, ваниль және қант қамысы кіреді.

Мәдениет

Қанақ термині аралдардың жергілікті тұрғындарына қолданылады, ал олардың ана тілі – Дреху. Олар Меланезиялықтар мен Полинезиялықтардан тараған. Ол 1999 жылғы 13 маусымда Анри Буладан кейін келеді. Аралдың жергілікті тұрғындары үшін оның сөзі – заң, ал билігі шексіз.