Кіріспе

Ливадия (Λιβαδειά Livadiá, Λεβάδεια немесе Λεβαδία, Lebadia) – Грекияның орталық бөлігіндегі қала. Бұл Беотия облысының әкімшілік орталығы. Ливадия Афинадан солтүстік-батысқа, Халкидадан батысқа, Ламиядан оңтүстік-шығысқа, Амфиссадан шығыс-оңтүстік-шығысқа және Нафпактостан шығыс-солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Қала Грекияның 3-ші ұлттық тас жолының батысында жатыр, және 48-ші ұлттық тас жолы арқылы оған қосылады. Ливадияның төңірегі таулы аймақ, егіншілік көбінесе аңғарларда шоғырланған. Бұл аймақ дәстүрлі түрде мақта және темекі өндірісімен, сондай-ақ астық дақылдары мен мал шаруашылығымен байланысты. Қала Микенамен одақтас болып, Троя соғысына қатысқандығымен де танымал. Ливадияда «Левадиакос» футбол клубы бар, қазіргі таңда Грекия Суперлигасында ойнайды.

География

Ливадея муниципалитетінің аумағы, Ливадея муниципалды бірлігі және қауымды қамтиды.

Тарих

Көне заманда Лебадея ежелгі Беотияның батыс шекарасына жақын орналасқан қала болды, Страбон оны Геликон тауы мен Херонеяның арасында жатқан деп сипаттаған. Ежелгі қала тік жардың етегінде, Геликон тауының солтүстік бөлігінде орналасқан. Паусаниас бұл биіктікте бастапқыда Гомердің Мидея қаласы тұрғандығын айтады, ондағы тұрғындар афиндық Лебадустың басшылығымен жазыққа көшіп, оның есімімен аталатын қаланы құрды. Ал Страбон Гомердің Арне және Мидея қалалары Копаи көліне батып кеткенін мәлімдейді. Лебадея бастапқыда маңызды орын болған жоқ, бірақ Трофонийдың әйгілі оракулына ие болғандықтан маңызға ие болды. Оракулға Крезос та, Мардоний да жүгінген, тіпті Плутарх заманында да оған кеңес сұраған, сол кезде Беотиядағы басқа оракулдар үнсіз қалған. Паусаниас өзі де оракулмен кеңескен және қаланың оның заманында Беотиядағы ең гүлденген орын болғанын көрсететін сөздермен айтқан. Оракулдың қасиеттілігіне қарамастан, Лебадея соғыстың зардаптарынан толығымен құтыла алмады. Оны Лисандр және Понттың Митридат VI-ның қолбасшысы Архелай жаулап, тонады. Македонияның Персейіне қарсы соғыста ол римдіктердің жағына қосылды, ал Фива, Халиартус және Коронея македондық патшаның жағында болды. Паусаниас II ғасырда Лебадеяға келген кезде көптеген ғибадатханалар туралы жазды. Трофоний тоғайындағы ең танымал нысан – Праксительдің Асклепий мүсініне ұқсас батырдың мүсіні орналасқан ғибадатханасы; Еуропа аталған Деметрдің ғибадатханасы; ашық ауада Зевс Гиетий (Плувий) мүсіні; және таудың жоғары жағында оракул (τὸ μαντεῖον). Одан да биік жерде Персефонаның аң аулайтын орны, Зевс Василевстің аяқталмаған үлкен ғибадатханасы, Аполлонның ғибадатханасы және Кронос, Зевс және Гера мүсіндері орналасқан тағы бір ғибадатхана болды. Паусаниас сондай-ақ, жақсы Рух пен жақсы Ырыс шіркеуін атап өтті, онда оракулмен кеңесуге баратындар алдымен бірнеше күн өткізетін. Византия кезеңінде Ливадия, 9 ғасырдағы экономикалық өсімнен басқа, құлдырау кезеңіне енді. Франк кезеңінде Ливадия қайтадан дамыды, содан кейін 14 ғасырда Каталондық компанияның билігіне көшті. Османдық үстемдік 1458 жылы басталды, тұрғындарға берілген экономикалық және әкімшілік жеңілдіктер өнеркәсіп пен саудаға көмектесті. Қала 1820 жылдардағы грек Тәуелсіздік соғысының нәтижесінде Османдық биліктен азат болды.

Көне бұйымдар

Паузания, біздің заманымыздың 2-ші ғасырында, қаланың бастапқы атауы Мидея болғандығын және оның Лебадея деген атауын Афиналық Лебадостан алғанын, ол қаланы жоғарыдан төменге, Геркина өзенінің жағалауындағы қазіргі орнына көшіргенін хабарлады. Қаланың қасиетті қорғаушысы – Трофоний қаһарманы/құдайы болды, оның жер астындағы бөлмеге қауіпті түсуді қамтитын оракулы Грекия шекарасынан тысқары да мәшһүр болды. Геркина өзенінің бастауында оракул орны деп есептелетін ойықтары мен мәрмәр қалдықтары бар шалшық үңгірлер бар. Жоғарыдағы төбеде негізінен 14-шы ғасырда Каталондық компания салған ортағасырлық шағын қамал орналасқан, оған жаяу жетуге болады. Бұл Грекиядағы төрт каталондық қамалдың бірі. Батысқа қарай, Профитис Илияс төбесінен тамаша көрініс ашылатын Зевс Базилейдің үлкен ғибадатханасының қалдықтары бар, бұл ғибадатхана, мүмкін, б.з.б. 3-ші ғасырда салынған, бірақ аяқталмаған. Әйя Георгий соборында маңызды реликті – Әйя Георгийдің басын сақтайды. Ол 15-шы ғасырда Венецияға көшірілген, бірақ 1999 жылы дінаралық ынтымақтастық нысаны ретінде Ливадеяға қайтарылды. Орта ғасырларда өзен бойында бірнеше су диірмендері болған, олардың біреуі сақталған.

Көлік

Ең жақын теміржол станциясы - Ливадея, қала орталығынан шамамен 5 км қашықтықта.

Спорт

Ливадеяда жоғары ұлттық лигаларда өкілдік ететін екі спорт клубы бар: футбол клубы «Левадиякос» және баскетбол клубы «Ливадея» (А. Е. Ливадеиас). Ливадеядағы спорт клубтарыКлуб құрылған жылыТүрлі спорттық жетістіктері«Левадиякос» ФК1961Футбол Суперлигада өнер көрсету«Ливадея» БК1994Баскетбол А2 лигасында өнер көрсету