Кіріспе

Оңтүстік Америкадағы құрлықтық экорегион. Нымды Чако (испан тілінде: Chaco Húmedo немесе Chaco Oriental) – Оңтүстік Америкадағы тропикалық шабындықтар, саванналар және бұталы жерлердің экорегионы. Ол Парана өзенінің бассейнінде орналасқан, Парагвайдың орталық және Аргентинаның солтүстік бөліктерін, сондай-ақ Бразилияның оңтүстік-батыс және Уругвайдың солтүстік-батыс бөліктерінің шағын аудандарын қамтиды. Табиғи өсімдік жамылғысы – шабындық далалар, пальма саванналары және орманның мозаикасы.

География

Нымды Чако Парана өзені мен оның салалары, оның ішінде Парагвай өзенінің жазық далаларында жатыр. Батысында Құрғақ Чако орналасқан, ол құрғақ ормандар мен саванналардан тұратын жартылай шөлейт аймақ. Шығысында Алту-Парана Атлантикалық ормандары, ал солтүстік-шығысында Серрадо далалары жатыр. Ол ірі су тасқынына ұшырайтын шалғындықтар мен саванналармен шектеседі, соның ішінде төменгі Парана және Парагвай өзендері бойындағы Парана су тасқыны саваннасы, солтүстікте Пантанал және оңтүстік-шығыста Парана мен Уругвай өзендері арасындағы Оңтүстік Конус Месопотамия саваннасы бар. Жер бедері көбінесе жазық немесе көлбеу, ал топырақтары аймақтың өзендері әкелген ұсақ аллювийден тұрады. Парагвайдың астанасы Асунсьон осы экологиялық аймақта орналасқан.

Климат

Климат тропикалық, оңтүстікке қарай субтропикалыққа айналады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері батысқа қарай азаяды, ылғалды шығыс бөліктерінде 1300 мм-ден басталып, құрғақ Чакоға жақын батыста 750 мм-ге дейін жетеді. Жауын-шашын жаз айларында (қаңтардан сәуірге дейін) ең көп, ал қыс айларында (маусымнан тамызға дейін) ең аз болады.

Флора

Өсімдік жамылғысы – дала, саванна, орман және батпақтардың мозаикасы. Далалар мен саванналар көбінесе биік жерлерде, ал орман – өзендер мен өзен арналарында кездеседі. Батпақтар су өткізбейтін топырақ қабаттарының үстінде маусымдық немесе жыл бойы қалыптасады. Далалар биік, қалың шөптермен ерекшеленеді. Пальма саванналары жиі кездеседі, оның ішінде ақ пальма (Copernicia alba) бар. Орманның ең көп таралған ағаштары – қызыл кебрахо (Schinopsis balansae) және ақ кебрахо (Aspidosperma quebracho blanco), сондай-ақ гуайакан (Caesalpinia paraguariensis), тікенді тақ (Gleditsia amorphoides), урундай (Myracrodruon balansae), вираро (Ruprechtia laxiflora), тас ағаш (Diplokeleba floribunda), гуайайби (Patagonula americana), каспин қабағы (Pisonia zapallo), қара лапачо (Tabebuia ipe), гүлді мас ағаш (Chorisia speciosa) және кунтин (Prosopis kuntzei).

Фауна

Жергілікті сүтқоректілерге пума (Puma concolor), ягуар (Panthera onca), маңдайлы қасқыр (Chrysocyon brachyurus), қызыл брок (Mazama americana), сұр брок (Mazama gouazoubira), батпақ бұғысы (Blastocerus dichotomus), пампас бұғысы (Ozotoceros bezoarticus), ақ ерін пекари (Tayassu pecari), жағалы пекари (Tayassu tajacu), алып құмырсқа жегіш (Mymercophaga tridactyla), капибара (Hydrochaerys hydrochaeris), қара дауысты маймыл (Alouatta caraya) және Азараның түнгі маймылы (Aotus azarae) жатады. Құстар түрлеріне үлкен рея немесе ñandú (Rhea americana), толқынды тинаму (Crypturellus undulatus), саванналық бүркіт (Buteogallus meridionalis) және ақ қыртысты тоқылдақ (Celeus lugubris) жатады.

Қорғалатын аумақтар

2017 жылғы бағалау бойынша, бұл экоөңірдің 35 949 км² немесе 12 пайызы қорғалған аумақтарда орналасқан. Қорғалған аумақтарға Аргентинадағы Чако ұлттық паркі, Рио Пилкомайо ұлттық паркі және Мбурукуя ұлттық паркі, сондай-ақ Парагвайдағы Ипоа ұлттық паркі кіреді. Экоөңірдің оңтүстік-шығысында, Оңтүстік конустың Месопотамия саваннасына жапсарлас орналасқан Ибера ылғалды жерлері Аргентинаның Ибера провинциялық қорығы және Ибера ұлттық паркімен қорғалады.