Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
{ Жақсы.
{ |
Кеме
HMS Orpheus (грек батырының атымен аталған) 1861 жылы Англияның Кент қаласындағы Chatham Dockyard-та салынған, бұрандалы қозғалтатын "Ясон" класты корвет болды. Ол Корольдік теңіз күштеріне тиесілі, ұзындығы 69 метр, экипажы 259 адамнан тұрды. "Орфейге" капитан Роберт Херрон Бертон басшылық етті. Австралия және Жаңа Зеландия станцияларындағы Корольдік теңіз кемелерінің аға офицері, коммодор Уильям Фаркхарсон Бернетт те бортында екенін көрсету үшін ол кең байрақ көтерді. Ол Жаңа Зеландия соғыстары үшін Оклендке теңіз жабдықтарын және әскер күшейтуін жеткізу кезінде сүзіліп кетті.
HMS Orpheus (named after the Greek hero) was a Jason class corvette, a screw driven vessel built in Chatham Dockyard in Kent, England, in 1861. She was owned by the Royal Navy, and was 69 metres long with a crew of 259. Orpheus was commanded by Captain Robert Heron Burton. She displayed a broad pennant to indicate that Commodore William Farquharson Burnett, senior officer of HM ships and vessels on the Australian and New Zealand Stations, was also on board. She was wrecked when delivering naval supplies and troop reinforcements to Auckland for the New Zealand Wars.
Өмірбаян
Орфейдің алғашқы сапары 1861 жылдың желтоқсанында коммодор W Farquharson Burnett CB-ның туын көтеріп жүзді. Ол Плимут саундтан Канада жағалауында конвойлық міндеттерді орындау үшін шықты, бұл Сиднейге сапарын кешіктірді. 1863 жылдың 31 қаңтарында Бернетт Жаңа Зеландияға миссиямен аттанды. Бұл миссияның мақсаты Жаңа Зеландия соғысына қатысып жатқан британдық кемелерді күшейту емес, екі Корольдік теңіз күштерінің шлюптерін – Манукау портында орналасқан "Миранда" мен "Харриер"ді қайтаруды ұйымдастыру болды. Олар Уайтемата портында кездесуге тиіс болды. Орфей кестеден қалып қойғандықтан, Бернетт Солтүстік мүйісті айналып, Нортлендтің шығыс жағалауымен жүрудің орнына Манукау порты арқылы өтіп, уақытты үнемдеуді шешті.
Orpheus's first journey was in December 1861 flying the pennant of Commodore W Farquharson Burnett CB. She sailed from Plymouth Sound, initially for convoy duty off Canada, which delayed her voyage to Sydney. On 31 January 1863, Burnett set out on a mission to New Zealand. The mission was not to reinforce the British ships already taking part in the New Zealand Wars, but to arrange for the withdrawal of two Royal Navy sloops: Miranda, stationed in Manukau harbour, and Harrier. They were to rendezvous in the Waitematā Harbour. Orpheus was behind schedule, and Burnett decided to save some time by cutting through Manukau Harbour rather than going by the intended course of rounding North Cape and sailing down the East Coast of Northland.
Ауасы құлаған
Орфей 1863 жылғы 31 қаңтарда Сиднейден (Австралия) шықты. 7 ақпанда Манукау портына жақындағанда, ол Уатипу жағажайының жанынан, қауіпті құмдар арқылы өтті. Ауа райы ашық және күннөлді болды. Құмдар 1836 және 1856 жылдары екі рет картаға түсірілгенімен, 1861 жылғы жаңартылған навигациялық нұсқаулықта ортаңғы құмның солтүстікке қарай жылжып, аралықта едәуір үлкейгені көрсетілген. Орфейде ескі карта да, жаңа нұсқаулық та болды. Кеме басқарушы Уильям Стронг бастапқыда портқа кіру үшін жаңартылған нұсқауларды пайдаланды, бірақ коммодор оған кедергі келтірді және кеме 1856 жылғы карта бойынша жүрді. Кеме су астындағы құмға жақындағанда, жақын маңдағы Паратута аралынан құмға отырмау үшін солтүстікке бұруды ескертетін навигациялық сигнал келді. Содан кейін, борт сержанты Фредерик Батлер (дезертирлік үшін сотталған және Манукау портына бұрын кірген жалғыз екі адамның бірі) жоғары шенді офицерлерге олардың дұрыс емес бағытпен жүргенін хабарлады. Бағытты түзетуге әрекет еткеніне қарамастан, бірнеше минуттан кейін, шамамен сағат 13:30-да Орфей құмға шағылысты. Толқындардың күші салдарынан Орфей бұрылып, сол жағын толқындарға ашты. Маңызды зақымдар келді: люктер ашылды, кабина терезелері сынып, Орфей су жинамай бастады. Ұңғыма экипажы кемені тастап кетуге тырысты, бірақ теңіздің күшті толқыны қашып құтылуды өте қиын етіп, көптеген теңізшілер суға кетті.
Orpheus left Sydney, Australia, on 31 January 1863. Her approach to Manukau Harbour on 7 February ran near Whatipu beach, through a series of dangerous sand bars. The weather was clear and sunny. Although the bars had been charted twice, in 1836 and 1856, a revised pilotage guide from 1861 was available that indicated that the middle sand bar had moved northwards and grown considerably in the intervening time. Orpheus carried both the out of date chart and the updated guide, and the sailing master William Strong originally used the updated instructions for entering the harbour, but he was over ruled by the commodore and the ship proceeded according to the 1856 chart. As the ship approached the submerged bar, a navigational signal from nearby Paratutae Island was received instructing her to turn north to avoid a grounding. Soon after, Quartermaster Frederick Butler (a convicted deserter, and one of only two men on board to have previously entered Manukau Harbour) alerted the senior officers to the improper course they were taking. Despite finally attempting to correct their course, a few minutes later, at approximately 1:30 in the afternoon, Orpheus hit the bar in an approximate position of
The force of the surf soon caused Orpheus to swing around, exposing its port side to the waves. Considerable damage was sustained: the hatches burst open, cabin windows were shattered, and Orpheus began to take on water. The crew attempted to abandon ship, but the power of the sea's surge made escape extremely difficult, and many sailors were swept away.
Вонга-Вонга
Осы арада, Манукау портының кемежайлық ұшқышы және сигналшысы Эдвард Уинг (Манукау портының ұшқышы және кемежайлық капитаны Томас Уингтің ұлы, ол 1836 жылғы түпнұсқа картаны да жасаған) болды. Ол сол кезде бу кемесі Вонга Вонганы портынан шығарып жіберді. Орфей кемесі қиын жағдайға түскенін байқағанда, Вонга Вонга жағаға жақындап, аман қалғандарды құтқаруға тырысты, олардың көпшілігі палуба суға батқан соң, мачталарға шығып қалды. Шамамен сағат 20:00-де мачталар сынды, кемеде қалған экипаждың көп бөлігі қаза тапты. Вонга Вонга түн бойы сол аймақта аман қалғандарды іздеді, содан кейін жағалаудағы құм төбелерге табылған қаза тапқандарды жерледі. Ауклендтің батысындағы Титирангиге жақын, Уайтакер тауларындағы Какаматуа шығанағында орналасқан ақпараттық тақта, қазір өте жапырылған, құрбандардың бір бөлігі жерленген шамамен жерді көрсетеді. Кейін аман қалғандар Вонга Вонгадан HMS Avon кемесіне ауыстырылып, Онехунгаға жеткізілді.
Meanwhile, the harbour pilot and signalman of Manukau Harbour on duty was Edward Wing (son of Captain Thomas Wing, pilot and harbourmaster of the Port of Manukau who also created the original 1836 chart) who was, at that time guiding the steamship Wonga Wonga out of the harbour. When it became apparent that Orpheus was in trouble, Wonga Wonga approached the beached ship and attempted to pick up survivors, many of whom had climbed into the rigging as the deck became submerged. At approximately 8:00pm, the masts began to break, killing most of the crew who remained on board. Wonga Wonga remained in the area overnight looking for survivors, and then buried what dead could be recovered in the sand dunes on shore. An information board located at Kakamatua Inlet on the Waitākere Ranges, near Titirangi to the west of Auckland, indicates the approximate area, now heavily overgrown, where some of the victims were buried. Later, the survivors were transferred from Wonga Wonga to HMS Avon and taken to Onehunga.
Салдары
Кеме апатынан кейін үш тергеу жүргізілді, бірақ Корольдік теңіз күштері офицердің кінәсін мойындағысы келмегендіктен, кінәның көп бөлігі Эдвард Уингке жүктелді – ол кемені портына бағыттап жібермегені және Паратутай аралындағы сигнал беру станциясын дұрыс ұстамағаны үшін. Нәтижесінде, HMS Orpheus кемесінің апатынан барлығы 189 адам қаза тапты, оның ішінде коммодор Бернетт және капитан Бертон болды. Бұл Жаңа Зеландия суларында кеме апатынан болған ең көп қаза тапқандар саны болып табылады. Кейін аман қалғандар (8 офицер мен 62 теңізші, оның ішінде Эдвард Лофли) HMS Miranda-ға жеткізіліп, үш топқа бөлінді. Барлық офицерлер мен 10 теңізші Портсмутқа әскери сотқа (бұл қылмыстық іс емес, ресми тергеу) қатысу үшін жіберілді; 25 теңізші HMS Harrier-ге жіберілді; ал қалған 27 теңізші Miranda-да қалды. Суға батқан теңізшілердің көпшілігі жас болған, олардың кейбіреуі 12-ден 18 жасқа дейінгі балалар еді, олар әлі "кәсіптің қыр-сырын" үйреніп, толыққанды теңізшілерге айналуға тырысып жатқан. Ұжымның (теңізшілер мен мортықтарды қоса) орташа жасы 25 жасқа жуық еді. Көптеген қаза тапқандар белгісіз жерлерге жерленді, бірақ үш белгісіз адам Корнуолл жағажайының жанындағы белгілі қабірлерге қойылды. Апаттың себебі әлі де даулы, тіпті Адмиралтейство Эдвард Уингті кінәлі деп тапқаннан кейін де. Жергілікті маорилер оқиғаны өзгеше түсіндірді. Манукау портында, апат болған жерден шалқара қашықтықта Пукетуту аралы орналасқан. Аралдың батыс бөлігінде пурири ағашы өсті, ол маори халқы үшін қасиетті және "тапу" саналды. "Орфей" кемесі апатқа ұшырардың алдында, пакеха қоныс аударушысы ағашты кесіп, одан қоршау үшін тіреулер жасады. Сондықтан маорилер апатты тапуды бұзумен байланыстырды. 1887 жылы лейтенант Г. Э. Ричардс Квинсленд жағалауындағы Орфей аралына корветтің құрметіне, осы кемедегі адамдардың қазасына байланысты осылай атады. Апаттан кейін Хобарт және Лондон қалаларында ескерткіш тақташалар орнатылды. 1976 жылдың 20 қарашасында Жаңа Зеландия тарихи орындары қоры суға батқан жерге жақын Паратутай тасына қоладан жасалған ескерткіш тақта орнатты. Тақташа зардап шекті, содан бері Хуиа қоныс аударушылар мұражайына көшірілді. Суға батудың 150 жылдығына орай Паратутайда еске алу шарасы өткізілді және ол 1993 жылғы Тарихи орындар заңының археологиялық тармақтарымен де қорғалады.
Three inquiries were held after the shipwreck, but due to the unwillingness of the Royal Navy to admit an officer's culpability much of the blame was laid on Edward Wing for not guiding the ship into the harbour and for failing to maintain the signalling station on Paratutai Island. In all, 189 people died in the wreck of HMS Orpheus, including Commodore Burnett and Captain Burton, giving it the highest ever casualty rate for a shipwreck in New Zealand waters. Later, the survivors (8 officers and 62 men, including Edward Lofley) were taken to HMS Miranda and split into three groups. All the officers and 10 hands were sent to Portsmouth to appear before a court martial (in this case not a criminal trial, but a formal inquiry); 25 sailors were drafted to HMS Harrier; and the remaining 27 sailors stayed with Miranda. Most of the sailors who drowned were very young, some being boys aged 12 to 18 who were still "learning the ropes" to become able seamen. The average age of the crew (including marines) was only 25. Many of the deceased were buried in unmarked graves, although three unknown people were buried in marked graves near Cornwall Beach. The cause of this disaster is disputed, even after the Admiralty laid the blame on Edward Wing. The local Māori interpreted it differently. In Manukau Harbour some distance from the scene of the disaster lies Puketutu Island. On the extreme western point of the island there grew a puriri tree, the tree was considered sacred and "tapu" to the Māori people. The day before Orpheus was wrecked a Pākehā settler felled the tree and used the wood for fence posts. Hence, Māori linked the disaster with a violation of tapu. Orpheus Island off the coast of Queensland was named after the corvette by Lieutenant G. E. Richards in 1887 in memory of the loss of life. Memorial tablets were made and displayed in Hobart and London shortly after the disaster. On 20 November 1976, a bronze memorial plaque was placed on Paratutai Rock, near the location of the sinking, by the New Zealand Historic Places Trust. The plaque was vandalised and has since been relocated to the Huia Settlers' Museum. A memorial service was held at Paratutai on the 150th anniversary of the sinking. and is also protected under the archaeological provisions of the Historic Places Act 1993.