Кіріспе

Корольдік теңіз флоты кемелерінің тарихи санаты
Корольдік теңіз флотының желілік кемелері

Корольдік теңіз флотының рейтингтік жүйесінде үшінші ранг 1720 жылдардан бастап 64-тен 80-ге дейін қару-жарақ орнатылған, әдетте екі қару палубасымен салынған (содан аталған "екі палубалы" термині пайда болды) желілік кеме болатын. Жылдар бойы жинақталған тәжірибе үшінші рангілі кемелердің теңізге жүзу қабілеті (жылдамдық, басқарылуы), атыс күші және құны арасындағы ең жақсы арақатынасқа ие екенін көрсетті. Бірінші және екінші рангілі кемелер үлкен және күшті болғанымен, үшінші рангілі кемелер ең тиімді конфигурация болып табылды.

Бағалау

1620 жылдары рейтингтік жүйе алғаш құрылғанда үшінші ранг кем дегенде 200, бірақ 300-ден аспайтын экипажы бар кемелер деп анықталды; осыған дейін бұл тип "орташа кемелер" деп жіктелетін. 1660 жылдарға қарай жіктеу критерийі экипаж мүшелерінің санынан қару-жарақтардың санына ауысты, және үшінші рангілі кемелер сол кезде 48-ден 60-қа дейін қару-жарақтармен жабдықталды. Ғасырдың басында критерий шектері кеңейді, үшінші ранг 60-тан астам қару-жарақ тасыды, екінші рангілі кемелерде 90-нан 98-ге дейін, ал бірінші рангілі кемелерде 100 немесе одан да көп қару-жарақ болды, төртінші рангілі кемелерде 48-ден 60-қа дейін қару-жарақтар болды. 18 ғасырдың екінші жартысында олар 500-ден 720-ға дейін адамды тасымалдады. Бұл белгілеу ерекше танымал болды, себебі оған 74 қарулы кеме кірді, ол ақырында бірнеше елдің теңіз күштері үшін ең көп таралған үлкен кеме өлшеміне айналды. Ол бірінші немесе екінші рангілі кемелерге қарағанда басқаруға оңай болды, бірақ үш палубалы кемеден басқа кез келген қарсыласты жоюға жететін оттық күшке ие болды. Оны пайдалану да арзан болды. 18 ғасырдың соңына қарай, желілік кемелер әдетте олардың қару-жарақтарының саны бойынша жіктелетін, тіпті сандар сынып атауы ретінде қолданылатын, мысалы, "үш 74-тен тұратын эскадрилья", бірақ ресми түрде рейтингтік жүйе 1817 жылы өзгеріске ұшыраған желкенді кемелер дәуірінің соңына дейін сақталды. Әдебиетте "үшінші ранг" сияқты терминдерді қолдану шатасуға әкелуі мүмкін екенін ескеріңіз: Француз теңіз күштері бес рангілі немесе деңгейлі жүйеге ие болды, бірақ кейбір британ авторлары француздың 74 кемесі туралы сөйлескенде Корольдік теңіз күштерінің "үшінші ранг" рейтингін қолданады.