Кіріспе

Екі тікбұрышты мачталы желкенді кеме. Бриг – екі тікбұрышты мачтасы бар желкенді кемелердің бір түрі. Бригтер 18 ғасырдың екінші жартысында пайда болды және сол кезден бастап 19 ғасырдың соңына дейін кішкентай сауда кемелерінің немесе әскери кемелердің кең таралған түрі болды. Сауда мақсатында олар біртіндеп алдыңғы және артқы желкендері бар кемелермен, мысалы, шхуналармен ауыстырылды, себебі кеме иелері аз адамдармен басқарылатын желкендерге ие болу арқылы экипажға кеткен шығындарды азайтуға тырысты. Корольдік теңіз күштерінде бригтер, соғыс флотының көп бөлігі темір корпусты пароходтардан тұрған кезде, оқу үшін қолданыла берді. Бригтер Ұлыбритания суларындағы жағалау көмір тасымалында маңызды рөл атқарды. 1795 жылы Лондонға көмірмен 4395 сапар тіркелген. Бір кеме жылына орташа сегіз-тоғыз рет сапар жасаса, бұл Лондонға ғана 500-ден астам көмір тасушы кемелердің флоты еді. Басқа порттар мен жағалаудағы қауымдастықтар да Ұлыбританияның көмір порттарымен сауда жасайтын көмір тасушылардың қызметін пайдаланды. 19 ғасырдың бірінші жартысында олардың көп бөлігі бригтер ретінде жабдықталған, және осы жабдық Англияның солтүстік-шығысында ұзақ сақталды.

Жәшік салу

Кеме қатынасында толық жабдықталған бриг – екі шаршы желкенді мачтасы бар кеме (алдыңғы және негізгі). Бригтің негізгі мачтасы артқы жағында орналасқан. Маневрлеуді жақсарту үшін негізгі мачтада алдыңғы және артқы желкендер болады. Бригтің желкендері бекітілген мачталарының атымен аталады: бас желкен; одан жоғары негізгі жоғары желкен; одан жоғары негізгі жоғары галстук желкен; және кейде өте кішкентай желкен, «корольдік» деп аталады, одан да жоғары. Негізгі желкеннің артында кішкентай алдыңғы және артқы желкен орналасқан, ол спанкер немесе бумды бас желкен деп аталады (ол шанақтың бас желкеніне ұқсас). Алдыңғы мачтада да осындай желкен бар, ол трысайл деп аталады. Шаршы желкенді кемелердің тиісті рейкаларына кішкентай тіреулер бекітіледі, оларды ұзартуға болады, соның арқасында рейкалар ұзарады және әр жағынан қосымша желкен қанатын алады. Бұлар – «қосымша желкендер» және тек қолайлы және жеңіл желде ғана қолданылады. Қанаттар бекітілген желкендердің атымен аталады, яғни негізгі қосымша желкендер, негізгі жоғары қосымша желкендер және негізгі жоғары галстук қосымша желкендер және т.б. Бригтің алдыңғы мачтасы негізгі мачтадан кіші. Алдыңғы мачтада алдыңғы желкен, алдыңғы жоғары желкен, алдыңғы жоғары галстук желкен және алдыңғы корольдік желкен болады. Алдыңғы мачта мен бастион арасында алдыңғы стаксель, жіп және ұшатын жіп орналасқан. Барлық рейкалар «жұмыс істеу арқандары» деп аталатын күрделі арқандар жүйесімен басқарылады. Бұл тұрақтандырылған арқандарға қарама-қарсы, олар бекітілген және мачта мен басқа да нысандарды қатты ұстап тұрады. Атақты дизайнер Колин Мьюдидің «Little Brigs» (TS Боб Аллен және TS Каролина Аллен) ерекше жағдай, олардың ұзындығы 10 метр және салмағы 8 тонна ғана. Тарихи тұрғыдан алғанда, бригтердің көпшілігі ағаштан жасалған, бірақ кейінірек бригтер болат немесе темірден жасалған корпус және мачталармен салынған. 17 ғасырда британдық Корольдік теңіз флоты «бригті» екі шаршы желкенді мачтасы бар кеме деп анықтады.

Тарихи қолданысы

Бригтер 10–18 зеңбірек тасымалдайтын шағын әскери кемелер ретінде қолданылды. Бригтер шхуналардан маневр жағынан жақсырақ деп есептелді. Джеймс Кук HMS Grenfell шхунасын бригке айналдыруды сұрады, себебі бригтің шхунаға қарағанда басқаруы ыңғайлырақ болатынын айтты. Кемені жылдам тоқтату қабілеті (желкендерді кері бұру арқылы) зерттеу жұмыстарын жүргізетін кеме үшін аса маңызды болды. Бригтердің желге қарсы жүзу мүмкіндігі (бұл кеме корпусының пішініне де байланысты) заманауи шхуналардан кем болмауы, тіпті жақсы болуы мүмкін. Автор және теңіз офицері Фредерик Марриат бригтерді сол кездегі шхуналардан желге қарсы жақсы өте алатындай сипаттады. Теңіз тарихшылары Марриатты мұндай мәселелер бойынша сенімді дереккөз деп санайды. Бригтің тік төртбұрышты желкендері, кемелердің желге қарсы ұзақ қашықтықтарға жүзгенде, сауда желдерінде, "күрт бұрылып түсу қаупі үлкен шхуна капитанның қорқынышы" болған кезде, алдыңғы және артқы желкендері бар кемелерге қарағанда артықшылық берді. Осы қасиет кейін баркентинаның пайда болуына себеп болды. Олардың салыстырмалы түрде кіші көлеміне қарай үлкен экипажға қажеттілік бригтерді өндірудің азаюына әкелді. Олар коммерциялық тасымалдарда (аз қызметкер қажет болатын) гаф-желкенді шхуналармен және бу кемелерімен алмастырылды.