Соғыс кемесінің түрлері және тарихы

Кіріспе

Соғыс кемесі түрі
соғыс кемесі түрі
бірнеше әскери-теңіз флотында қолданылатын кемелердің ұқсас түрі

18-шы ғасырда және 19-шы ғасырдың көп бөлігінде, Корольдік әскери-теңіз флотында соғыс шлюпі – бір қабатты, он сегізке дейін қару тасымалдайтын соғыс кемесі болатын. Рейтинг жүйесі 20 және одан жоғары қаруы бар барлық кемелерді қамтыды; осылайша, соғыс шлюпі термині рейтингсіз барлық жауынгерлік кемелерді, соның ішінде өте кішкентай қарулы бригтер мен кескіштерді қамтыды. Техникалық тұрғыдан алғанда, тіпті арнайы бомба тастау кемелері мен өртке қарсы кемелер де соғыс шлюпі ретінде жіктеліп, практикалық тұрғыда олар өздерінің арнайы функцияларын орындамағанда шлюптің рөлін атқарды. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда Корольдік флот "sloop" терминін арнайы конвойлерді қорғауға арналған кемелер үшін қайта қолданды, соның ішінде Бірінші дүниежүзілік соғыстың және Екінші дүниежүзілік соғыстың өте табысты, әуе шабуылына және суасты кемелеріне қарсы қабілеттері бар кемелері. Олар американдық эсминецтердің эскорттық класындағы кемелерімен де, Корольдік флоттың кіші корветтерімен де ұқсас міндеттерді атқарды.

Жәшік салу

Соғыс шлюпі азаматтық немесе сауда шлюпінен мүлдем өзгеше болды, бұл қазіргі кезде гафф-катер деп аталатын (бірақ көбінесе кескішпен жабдықталған кемелерде болатын шаршы жоғарғы желкенсіз) бір мачталы кемеге арналған жалпы термин еді. Дегенмен, осы типтегі кейбір шлюптер 18-шы ғасырда Ұлыбритания Корольдік теңіз флотында, әсіресе Солтүстік Американың Ұлы көлдерінде қызмет етті. 18-шы ғасырдың бірінші жартысында теңіз шлюптерінің көпшілігі екі мачталы кемелер болды, көбінесе кетч немесе сноу жабдығымен жабдықталған. Кетчтің бас және корма мачталары болған, ал алдыңғы мачтасы болмаған. Сноудың алдыңғы және бас мачталары болды, олардың артында кішкентай қосалқы мачта бекітілген, оған шпал орнатылған.

Кемелік шлупа

Алғашқы үш мачталы, яғни "кеме тосқауылды" шлюптар 1740 жылдары пайда болды, ал 1750 жылдардың ортасынан бастап көптеген жаңа шлюптар үш мачталы (кеме) тосқауылмен салынды. Үшінші мачта шлюпка жоғары жылдамдық пен артқа қарай жүзу мүмкіндігін берді.

Брик шлюп

1770 жылдары екі мачталы шлюп жаңа түрі ретінде пайда болды – бриг-шлюп, бұрынғы снеу-шлюптардың ізбасары. Бриг-шлюптардың екі мачтасы болды, ал кеме-шлюптардың үш мачтасы болды (өйткені бриг – екі мачталы, тік мачталы кеме, ал кеме – үш немесе одан көп тік мачталы кеме, бірақ сол кезеңде үштен аспайтын). Наполеон дәуірінде Ұлыбритания 18 зеңбілік және 10 зеңбілік бриг-шлюптарды көптеп салды. Бриг-жүйесі жұмыс күшін үнемдеуге мүмкіндік берді, бұл Ұлыбританияның соғыс кезеңіндегі флоттың қажеттіліктеріне қатысты жетілген теңізшілердің тапшылығын ескере отырып, маңызды болды. Каронадтармен қаруланған кезде (Крузер класындағы 32 фунттық, Чероки класындағы 18 фунттық), олар Корольдік теңіз флотындағы кез келген кемеге қарағанда тоннажға шаққандағы атыс күшінің ең жоғары көрсеткішіне ие болды, бірақ бұл каронадтың шамалы қашықтығында ғана мүмкін еді. Каронадтар фрегаттарды қаруландыру үшін әдетте қолданылатын ұзын зеңбіліктерге қарағанда әлдеқайда аз жұмыс күші талап етті. Осының салдарынан Крузер класы фрегаттардың арзан және экономикалық баламасы ретінде жиі қолданылды, әсіресе фрегаттардың жоғары теңіздік төзімділігі қажет емес жағдайларда. Дегенмен, каронадты бриг ұзын зеңбіліктері бар фрегаттың алдында әлсіз болар еді, егер фрегат өзінің қашықтық артықшылығын пайдалану үшін маневр жасайтын болса. Бриг-шлюптардың пост кемелері мен фрегаттарға қарағанда басқа кемшілігі – су мен азық-түлік сақтауға шектеулі мүмкіндіктері болды, бұл оларды ұзақ қашықтыққа саяхаттауға қолайсыз етті. Алайда, олардың су айдауы шамалы болғандықтан, жағалаудағы кемелерге және жағалаудағы нысандарға қарсы шабуылдар жасауға өте ыңғайлы болды.

Бермудалық шлюп

Корольдік теңіз флоты Бермуда шлюптерін француз каперлеріне, құл сатушыларға және контрабандистерге қарсы крейсер ретінде, сондай-ақ коммуникацияларды, маңызды тұлғаларды және материалдарды тасымалдауға, ал флоттар үшін барлау жұмыстарын жүргізуге арналған стандартты хабарлау кемелері ретінде кеңінен пайдаланды. Бермуда шлюптері гафф-ригпен, гафф және тікбұрышты ригтің қоспасымен немесе Бермуда ригімен кездесті. Олар үш мачтаға дейін салынды. Бір мачталы кемелердің үлкен желкендері мен қуатты жел энергиясын пайдалану оларды басқаруды қиын етіп, үлкен және тәжірибелі экипаж талап етті. Корольдік флот көп мачталы нұсқаларды артық көреді, себебі 18-ші ғасырдың соңында теңізшілер жетіспеушілігі үнемі байқалды, ал персоналдың дайындығы жеткіліксіз болды (әсіресе Батыс Атлантикада, басымдық Еуропаны бақылау үшін Франциямен үздіксіз соғысқа берілді). Көп мачталы кемелердің ұзын палубалары көбірек қару-жарақ орналастыруға мүмкіндік берді.

Жіктеу

Бастапқыда соғыс шлюптері желкенді фрегаттан кішірек болатын және (қару-жарақтың жеткіліксіздігіне байланысты) рейтингтік жүйеге кірмейтін. Әдетте, соғыс шлюптерін посты капитаны емес, шебер-командир басқарды, бірақ теңізде күнделікті қолданыста кез келген әскери кеменің командиріне "капитан" деп аталатын. Кеме шлюптері көбінесе француз флотының кіші корветтерімен теңестірілді (бірақ француз термині 24 зеңбірекке дейінгі кемелерді де қамтыды, олар британдық флотының алтыншы рангі бойынша пошта кемелері саналды). Корвет атауы кейіннен британдық кемелерге де қолданыла бастады, бірақ бұл 1830 жылдардан кейін болды. Америкалық қолданыс 19 ғасырдың басына дейін британдық терминологияға ұқсас болғанымен, біртіндеп өзгерді. 1825 жылға қарай АҚШ Әскери-теңіз күштері "соғыс шлюпі" терминін барлық қарулары зеңбірек палубасында орналасқан, біртұтас палубалы кемелерді белгілеу үшін қолданды; мұндай кемелер 26 зеңбірекке дейін қаруланған және британдық пошта кемелеріне тең "үшінші класс фрегаттарымен" қабаттасты. Америкалықтар кейде француз терминін – корветті де қолданды.

Тарих

Корольдік теңіз флотында шлюп бір қанатын пулеметтік палубасы және үш мачтасы бар, екі тікбұрышты және ең артқы мачтасы бағытталған (корветтерде үш мачтасы болған, олардың барлығы тікбұрышты). Бу шлюптерінде көмірдің төменгі бөлігін бірінші болып босату үшін көлденең көмір сақтау бункерлері көлденең бөлінген, осылайша су сызығы бойымен жоғарғы бункер бөліміндегі көмірдің қорғаныс деңгейін сақтауға мүмкіндік болды. 1812 жылғы соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің шлюптері Корольдік теңіз флотының шлюптеріне қарсы жақсы өнер көрсетті. Америкалық кемелер бригпен емес, толық кемемен жабдықталғандықтан артықшылыққа ие болды, бұл олардың маневрлеу қабілетін арттырды. Олар сондай-ақ үлкен және жақсы қаруланған болды. Крейсерлік кластың бриг-шлюптері әсіресе американдық шлюптермен жеке шайқаста осал болып көрінді.

Құлдырау

XIX ғасырдың екінші жартысында әскери-теңіз қаруларының бірнеше ұрпағы үлкейіп, 1880 жылдары тіпті ең қуатты әскери кемелерде де оннан кем үлкен калибрлі қарулар болды, сондықтан олар техникалық тұрғыдан шалу саналатын болды. Рейтинг жүйесі кеменің жауынгерлік қабілетін анықтау үшін сенімді шамамен емес екендігіне байланысты толығымен жойылды, сонымен қатар шалу, корвет және фрегат сияқты жіктемелер де жойылды. Оның орнына, кеменің арналған рөліне негізделген жіктеме кеңінен қолданыла бастады, мысалы, крейсер және линкор.

Жаңғыру

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық Корольдік теңіз флоты флотқа қатыстыруға арналмаған шағын әскери кемелер үшін шлюп санатын қайта енгізді. Мысалдарға "конвойлік шлюптардың" Flower класы, конвойды сүйемелдеуге арналған кемелер, және мина тазалауға арналған "мина тазартқыш шлюптар" жатады. Корольдік флот соғыс аралық жылдары шлюп ретінде жіктелетін кемелерді салуды жалғастырды. Бұл шлюптар отарлардағы "күш көрсету дипломатиясы" үшін, зерттеу жұмыстары үшін, ал соғыс кезінде конвойлерді сүйемелдеу үшін арналған шағын әскери кемелер болды. Флотпен бірге қатысуға арналмағандықтан, шлюптардың ең жоғары жылдамдығы белгілі бір шектен төмен болды. Соғыс аралық жылдары, мысалы, және кластарындағы бірнеше шлюптар салынды. Флоттық мина тазартқыштар, мысалы, "мина тазартқыш шлюптар" ретінде жіктелді. Корольдік теңіз флоты 1937 жылы "шлюп" терминін ресми түрде қолданудан шығарды, бірақ бұл термин кеңінен және жалпы қолданыста қалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде конвойлерді сүйемелдеу үшін 37 кеме салынды. Алайда, сол кездегі шлюптардың соғыс кемесі стандарттары, қозғалтқыштары және күрделі қару-жарақтары эсминецтермен бірдей қиындықтарға тап болды және коммерциялық кеме жасаушылықтарында жаппай өндіріске қолайлы болмады. Сондықтан шлюптар Корольдік теңіз күштерінің негізгі сүйемелдеу кемесі ретінде корветтермен, кейіннен фрегаттармен алмастырылды. Сауда стандартына сәйкес салынған және (бастапқыда) қарапайым қару-жарақпен жабдықталған бұл кемелер, әсіресе "Антер" және "Грейт" класс кемелері, Атлантика шайқасы үшін көптеп өндірілді. 1948 жылы Корольдік теңіз күштері қалған шлюптары мен корветтерін фрегаттар деп қайта жіктеді, тіпті шлюп термині ресми түрде тоғыз жыл бұрын қолданыстан шығарылған еді.

2010 жылдар

Корольдік теңіз күштері "Болашақ Қара Қарақош класты соғыс кемесі" деген ұғымды Ұлыбританияның Жалпы Жауынгерлік Кеме бағдарламасының Ғаламдық Корветіне балама ретінде ұсынды.

Белгілі шлуптер

Мүмкін ең танымал шлюп - бұл , онда капитан Джеймс Кук өзінің екінші және үшінші Тынық мұхит сапарын жасады. Бұл арнайы жасақталған теңіз кемесі емес, Корольдік теңіз флоты сатып алған және барлау мақсатында бейімделген бұрынғы сауда кемесі болды. Кук Резолюцияны "мен таңдаған кеме" және "мен көрген кемелердің ішіндегі ең жарамдысы" деп атады. "Independence" - Континенттік флоттың Францияға дипломатиялық миссияда қызмет еткен шлюпі. Тәуелсіздік Америка революциялық соғысы кезінде пайдалану үшін Континенттік конгресс сатып алған алғашқы кеме болды. Ол Еуропаға жасаған сапарында екі британдық жүлдені жеңіп алды. 1780 жылы 16 алты фунтты және 99 теңізшіден тұратын экипажмен жүретін шлюп майор Джон Андреді Нью-Йорк штатының Хаверстрау маңындағы генерал Бенедикт Арнольдпен кездесуіне жеткізді. Андре тұтқындалғаннан кейін және жоспардың беті ашылғаннан кейін, Арнольд британдықтарға қашып, Гудзон өзенінен төменге қарай "Арба" кемесімен ұшып кетті. "Шероки" класының бриг-шоупысы үш мачталы кеме ретінде қайта жабдықталған, 1831 және 1836 жылдар аралығында Чарльз Дарвиннің әлемді айналып өткен кемесі ретінде танымал. 1804 жылы коммодор сэр Сэмюэл Худ Мартиникадағы Форт-де-Франстан оңтүстікке қарай орналасқан шағын аралды Даймонд Рокке HM Sloop of War Fort Diamond ретінде тапсырды. 1805 жылы (Бермуд аралдарындағы шлюп) Трафальгар шайқасында британдықтардың жеңіске жеткені туралы хабар әкелді. 1800 және 1801 жылдары Лорд Кокрейн 14 пулялы бриг-шоптың командасы болып, Жерорта теңізінде бірнеше атақты жорық жасады. Спиди ойдан шығарылған Джек Обридің алғашқы командасы Софи үшін шабыт болды. "Арлан" - Канада суларында британдықтар тұтқынға алған АҚШ әскери-теңіз флотының әскери кемесі. Кейіннен ол Шамплен көлінің шайқасында АҚШ әскери-теңіз флотымен азат етілді. 1813 жылы 1812 жылғы соғыс кезінде Колумбия өзенінің сағасындағы Астория фортына жіберілді, ол постты басып алу үшін, ол Солтүстік-Батыс компаниясына сатылды; фортты кеме капитаны Блэк Форт Джордж деп атады. Wasp, 1812 жылғы соғыс кезінде ерекшелікпен қызмет еткен АҚШ әскери-теңіз флотының шлюпі. Ол кем дегенде төрт британдық соғыс кемесін батырып немесе басып алды және тағы бірнеше сауда кемелерін басып алды. Бұл 1814 жылы қазан айында Кариб теңізінде болған дауыл кезінде суға батып кеткенге дейін болды. 1826 жылы Катерия, капитан Франк Абни Гастингс командалық етуімен 1-ші Грекия Республикасының әскери-теңіз флотының әскери кемесі ретінде әрекет етіп, әрекетке түскен алғашқы булық әскери кеме болды. Сол кезде Еуропаның армадаларында бумен жүретін соғыс кемелері болмаған. Портсмут, АҚШ-тың әскери-теңіз флотының әскери шлюпы, ол Мексика-Америка соғысы кезінде Калифорния кампаниясында қызмет етті. Ол Екінші опиум соғысы кезінде, әсіресе Перл өзені форттарының шайқасына қатысты. Кейін ол Америка Азамат соғысында, Джексон және Сент-Филип форттарының шайқасында қызмет етті. 1843 жылы Техастың әскери кемесі Остин, Комодор Эдвин Мурдың флагманы және Екінші Техас флотының кемесі, Кампече теңіз шайқасына қатысты, бұл желкенді теңіз флотының бу теңіз флотын жеңгенінің жалғыз тарихи мысалы. Constellation, 1854 жылы салынған, қазіргі уақытта мұражай кемесі. Бұл АҚШ әскери-теңіз флоты жасаған және жасаған соңғы толық желкенді әскери кеме. Kearsarge, 1861 жылы құрылған пароход, 1864 жылы маусымда Франциядағы Шербург жағалауында Конфедерация сауда рейдері CSS Alabama-ны жеңгенімен танымал. , 1938 жылы құрылған шлюп, ол 27 тамызда 1943 жылы Дорнье До 217-ден шығарылған Henschel Hs 293 планерлік бомбасына ұшыраған. 1942 жылы 4 наурызда HMAS Yarra 160 адамның 147 адамын жоғалтып, үш жапон крейсері мен төрт эсминцінен қорғаныстағы үш кемені қорғаған кезде батып кетті. Оның экипажының әрекеттері Австралия Корольдік теңіз флоты тарихындағы ең батыл әрекеттер деп саналады. Фредерик Джон Уокер басқарған "Корпедия" 1943 және 1944 жылдары 2 -ші эскорт тобының құрамында 14 подводникті батыруға қатысқан. 1949 жылы Корольдік әскери-теңіз флотының "Қара қарға" класындағы шлюпті халықаралық оқиғаға қатысып, Янгцзы өзенінде коммунистік қытай жағалау батареялары тұтқындалып қалды. 1949 жылы 30 шілдеде ол атақты қашып құтылуды жүзеге асырды, кейіннен ол Янцзы оқиғасы: HMS Amethyst тарихы атты көркем фильмге айналды.

Perhaps the most famous sloop was , in which Captain James Cook made his second and third Pacific voyages. This was not a purpose built naval sloop, but was a former merchant collier purchased by the Royal Navy and adapted for exploration purposes. Cook called Resolution "the ship of my choice", and "the fittest for service of any I have seen". Independence, a sloop of the Continental Navy which served on diplomatic missions to France. Independence was the first ship acquired by the Continental Congress for use during the American Revolutionary War. She captured two British prizes during her cruises to Europe. In 1780, , a sloop bearing 16 six pounders and a crew of 99 seamen delivered Major John Andre to his meeting with General Benedict Arnold, near Haverstraw, New York, to finalise plans for Arnold's surrender of West Point to the British. After Andre's capture and the unmasking of the plot, Arnold fled to British lines, borne down the Hudson River aboard Vulture. , a Cherokee class brig sloop re rigged as a three masted barque, is famous as the ship Charles Darwin sailed around the world in between 1831 and 1836. In 1804 Commodore Sir Samuel Hood, commissioned Diamond Rock, a small island south of Fort de France in Martinique, as HM Sloop of War Fort Diamond, following his establishment of a fortified garrison on the rock. In 1805, (a Bermuda sloop) brought back news of the British victory at the Battle of Trafalgar. In 1800 and 1801 Lord Cochrane commanded , a brig sloop of 14 guns, through a series of famous exploits in the Mediterranean. Speedy served as the inspiration for the fictional Jack Aubrey's first command, Sophie. Eagle, a United States Navy sloop of war which was captured by the British in Canadian waters. Later she was liberated by the U. S. Navy at the Battle of Lake Champlain. In 1813, was dispatched to Fort Astoria at the mouth of the Columbia River during the War of 1812 to seize the post, which as it turned out had already been sold to the North West Company; the fort was renamed by the ship's Captain Black as Fort George. Wasp, a U. S. Navy sloop which served with distinction during the War of 1812. She is responsible for sinking or capturing at least four British warships and capturing several other merchant vessels. This within months of her commissioning and before her own sinking during a Caribbean storm in October 1814. In 1826, Karteria, acting as a warship of the Navy of the 1st Hellenic Republic under the command of Capt Frank Abney Hastings, was the first steam warship to see action. At the time the European armadas had no steam warships. Portsmouth, a U. S. Navy sloop of war which served during the Mexican–American War in the California Campaign. She participated in combat during the Second Opium War, specifically the Battle of the Pearl River Forts. Later she served in the American Civil War, at the Battle of Forts Jackson and St. Philip. In 1843, Texan sloop of war Austin, flagship of Commodore Edwin Moore, and vessel of the Second Texas Navy, and was a participant in the naval Battle of Campeche, which is the only historical example of a sail navy having defeated a steam navy. Constellation, an 1854 sloop which is currently a museum ship. It was the last all sail warship designed and built by the U. S. Navy. Kearsarge, an 1861 steam sloop of war best known for defeating the Confederate commerce raider CSS Alabama in a duel off the coast of Cherbourg, France in June 1864.
, a 1938 sloop which was the first ship ever to be sunk by a guided missile, an event which occurred on 27 August 1943, when it was hit by a Henschel Hs 293 glide bomb launched from a Dornier Do 217. On 4 March 1942 HMAS Yarra sunk with the loss of 147 of 160 hands, while defending three ships under her protection from three Japanese cruisers and four destroyers. The actions of her crew are considered some of the bravest in the history of the Royal Australian Navy. , commanded by Captain Frederic John Walker, participated in the sinking of 14 U boats between 1943 and 1944 as part of the 2nd Escort Group. In 1949, , a Black Swan class sloop of the Royal Navy became involved in an international incident when she became trapped in the Yangtze River by Communist Chinese shore batteries. She made a famous escape on 30 July 1949, later turned into a feature film Yangtse Incident: The Story of HMS Amethyst.