Кіріспе

АҚШ теңіз фрегаты, 1842–1862

Бірінші USS Cumberland – АҚШ Теңіз күштерінің 50 зеңбірекке арналған желкенді фрегаты. Ол темір кеме CSS Virginia салған алғашқы кеме болды. Cumberland Конгресс актісінің беттерінен бастау алды. Конгресс 1816 жылы «АҚШ Теңіз күштерін біртіндеп күшейту туралы акт» қабылдады. Актта АҚШ бірнеше желілік кемелер мен бірнеше жаңа фрегаттар салуға шақырылды, олардың бірі Cumberland болуы тиіс еді. Алайда, қаржы мәселелері Cumberland кемесінің уақтылы аяқталуына кедергі келтірді. Теңіз күштері министрі Абель Паркер Апшур қызметке келгенге дейін кеме аяқталған жоқ. Ұлыбританиямен соғыс қаупі Апшурді бірнеше ағаштан жасалған желкенді кемелерді және жаңа бумен жүретін кемелерді салуға бұйырды. Белгілі американдық суретші Уильям Даути жобалаған Cumberland, Raritan класы деп аталатын фрегаттардың бір сериясы болды. Дизайн Constitution және Chesapeake сияқты ескі американдық фрегаттардың жобаларынан көп нәрсе алды. Атап айтқанда, Даутиге еуропалық жобаларға қарағанда фрегатқа көбірек қару беру идеясы ұнады. Осыдан келіп, ол Cumberland және оның бірдей кемелеріне толық қаруланған спар палубасын, сондай-ақ зеңбірек палубасында қару-жарақтарды орнатуды ұсынды. Нәтижесінде, 50 зеңбірекке ие, күшті қаруланған соғыс кемесі пайда болды.

Жерорта теңізіне алғашқы круиз

Ол 1842 жылғы 24 мамырда Бостондық теңіз кеме жасаушылығында суға жіберілді. Оның алғашқы командалық офицері капитан Сэмюэл Ливингстон Бриз болды, ал алғашқы қызметі 1843 жылдан 1845 жылға дейін Жерорта теңізі эскадрильясының флагманы ретінде болды, онда офицерлердің арасында Фут (атқарушы офицер ретінде қызмет еткен) және Дальгрен (комодор Джозеф Смиттың штаб-көмекшісі ретінде қызмет еткен) болды. Кеме Жерорта теңізінің Порт-Махон (сол кезде Жерорта теңізіндегі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің негізгі порты), Генуя, Неаполь, Тулон, Яффа және Александрия сияқты бірнеше бөліктеріне сапар шекті. Саяхат көбінесе оқиғасыз болды, бірақ Марокко сұлтанымен дипломатиялық жанжал болды, ол жаңа тағайындалған американдық елшіні мойындаудан бас тартты. Бұл оқиға сұлтанның бұрынғы американдық елшінің қателетуінен туындаған болуы мүмкін, ол өзінің лауазымын тастағысы келмеді. Смит бұл түсініспеушілікті шешіп, жаңа елші өзінің міндеттерін атқара бастады. Ең ерекше оқиға – Футтың арақ мөлшерін тоқтатуға жасаған сәтті әрекеті. Ол мұның теңізшілерді еңбекқор, адал адамдарға айналдыруда үлкен жетістікке жететініне сенді. Кейін 1862 жылы бұл ведомство саясатына айналды және бүгінгі күнге дейін (кейбір ерекшеліктермен) қолданылып келеді.

Мексика-Америка соғысы

Кеме екінші рет Жерорта теңізіне саяхатқа дайындалып жатқанда, Әскери-теңіз күштерінің хатшысы кемеге Мексикаға барып, Вера-Круз жағалауында күш көрсетуге көмектесуді бұйырды. Мұнда ол 1846 жылдың ақпан және желтоқсан аралығында Мексика шығанағында, Мексика-Америка соғысы кезінде коммодор Дэвид Коннер мен капитан Томас Дулейдің басқаруымен қызмет етті. Капитан Френч Форрест кейінірек Дулей ауырып қалғанда командалық міндетін алды. Бұл сапардағы басқа да маңызды офицерлер болашақ Азамат соғысының қарсыластары Рафаэль Семмес және Джон Уинслоу болды. Кеме соғыстың көп бөлігінде Мексиканың шығыс жағалауын блокадалауды қадағалады. Мексика порттарына бірнеше сәттік шабуылға тырысқаннан кейін, 28 шілдеде Альварадо жағалауында қарап қалды. Кеме құтылып, оның экипажы кейіннен Табаскоға шабуылға қатысты. Қарап қалу кемеге жеткілікті зиян келтірді, осыдан ол Норфолкке жөндеуге келуге мәжбүр болды. Алайда, экипажы қалып, үш жылдан бері теңізде болған "Раритан" фрегатының экипажымен ауысты. Ескі экипаж әскери батареяның бір бөлігі ретінде Веракрус қоршауына қатысты. "Камберленд" атысты тоқтату туралы келісімге қол қойылған кезде Мексикаға оралды. Коммодор Мэтью С. Перри Коннерден флаг-офицерлік қызметін қабылдады. "Камберлендтен" Перриге Полк әкімшілігі Юкатанның касталық соғысы деп белгілі, ірі майя көтерілісінен қашып бара жатқан қоныс аударушыларға көмектесуді тапсырды. Перриге сондай-ақ Монро доктринасын сақтау және испандық және ағылшындық күштердің араласуына жол бермеу бұйрығы берілді. Қоныс аударушыларға көмектесудің нақты жолын таба алмағандықтан, Перри испандық әскери кемелері Кубадан қару-жарақ, оқ-дәрі және ақшамен келген кезде бұйрықты ішінара елемеді. Перри Гуадалупе-Идальго шарты ратификацияланғанын оқығаннан кейін аймақтан кетіп қалды.

Екінші Жерорта теңізі круизі

Камберленд 1849 жылдан 1851 жылға дейін Жерорта теңізіне екінші саяхатын жасады. Екінші және үшінші саяхаттар кезінде кемедегі көрнекті офицерлер Луис М. Голдсборо, Джон Х. Апшур, Силас Стрингем, Эндрю А. Харвуд, Джон Уорден (кейін «Монитор» кемесінің командирі) және әскери хирург доктор Эдвард Сквибб (қазіргі «Бристоль Майерс Сквибб» компаниясының негізін қалаушылардың бірі) болды. Осы екі саяхаттың басты мақсаты – Еуропа тарихындағы аса даулы кезеңде американдық дипломаттарға, саудагерлерге және көбейіп келе жатқан американдық миссионерлерге көмектесу арқылы Американың бейтараптығын сақтау болды. Кеме Ла Специяға (АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Порт-Махоннан қуылғаннан кейін жаңа шетелдік портына), Неаполь, Триест және Бриндизиге барды. Бір мәрте Неаполь полициясы итальяндық ұлтшыл Джузеппе Гарибальди кемеде деген жалған хабарға сене отырып, кемеге өтті. Сондай-ақ кеме Жерорта теңізінің шығыс бөлігіне қарай жол тартты, Афина, Бейрут және Александрия қалаларын аралады.

Жерорта теңізіндегі үшінші круиз

Үшінші Жерорта теңізі круизі 1852 жылдың 8 мамырында Бостоннан жөнелді. Үшінші круиз барысында кеме Осман империясында АҚШ елшісі қызметін атқарған дипломат және ертедегі экологиялық ойшыл Джордж Перкинс Маршпен тығыз байланыста болды. Маршқа американдық миссионерлерді, әсіресе, пастор Джонас Кингті мазалаған ынталы грек ділмандарымен айналысуда Камберлендтің көмегі қажет болды. Командир Стрингхем мен Марш грек монархы король Оттомен кездесіп, мазалауды тоқтатты. Еуропа елдері Қырым соғысына қадам басқан кезде Марш Камберлендтің көмегіне екінші рет жүгінді. Стрингхем өздеріне қорғау немесе көмек қажет деп ойлаған кез келген американдықты кемеге шақырды. Осман империясының сұлтаны Абдул-Меджид I Стрингхем мен Маршты Ресеймен болатын соғыста АҚШ-тың позициясын анықтау үшін ресми сапарға шақырды. Стрингхем де, Марш та сұлтанға құрметтерін білдірді, бірақ бұл мәселеде американдық бейтараптықты сақтады. Джеймс Эдвард Уоттерстің (экипаж мүшесі) өмірбаяндық естеліктерінде USS Cumberland кемесі Жерорта теңізінде үшінші круиз жасағанда, Камберленд Константинопольде болғанда, "түрік гарнизоны салют атып жатқанда, қателікке ұшырап, оқ атты, ол біздің қайықтан көп қашықтықта емес суға тиді. Комодор (Стрингхем) капитанға (Голдсбери) былай деді: 'Бір офицерді қайыққа отырғызып, жағаға жіберіп, олар салютті солай қайтаруды қалайтынын сұраңыз'. Офицер жолға шықты, бірақ түрік гарнизонынан келген офицер оны қарсы алып, қателікке ұшырағаны үшін кешірім сұрады". Үшінші круиз тіпті 19 ғасырдың стандарттары бойынша да ұзаққа созылды. Басқа кемеге жеткілікті теңізшілердің болмауына байланысты, Әскери-теңіз министрі Джеймс С. Доббин Камберлендті үш жыл теңізде болғаннан кейін қайта шақыртпады. Кеме 1855 жылдың маусым айында Бостон (Массачусетс) Әскери-теңіз кемежайына (Charlestown Navy Yard деп те аталады) оралды.

Қайта құру

1855 жылдан 1857 жылға дейін Камберленд Бостонның Чарльзтаун әскери-теңіз кемежайында қайта жаңартылды. Вашингтондағы кеңсесінен Жон Лентхолл, құрылыс және жөндеу бюросының бастығы, кемеге енгізілген өзгерістерді басқарды. Әскери-теңіз күштері кемеге толығымен жаңа қару-жарақ жиынтығын орнатты. Жоғарғы палубада кеменің екі басында бір-бірден екі "Далгрен" зеңбірегі орналастырылды. Артиллериялық палубада 20 дана IX дюймдік "Далгрен" зеңбірегі орналастырылды. Кемені қайта жаңарту арқасында Камберлендтің қызмет ету мерзімі ұзартылды. Әскери-теңіз күштері оны жеңілдетіп, осылайша сәл жылдамдатты. Атап айтқанда, кеме жасаушылар жоғарғы палубадағы зеңбіректерді алып тастап, бортын төмендетті, бұл кеменің салмағын азайтып, экипаж және жабдықтауға қажетті ресурстарды қысқартты. Бұл қадамға теңіз қару-жарағындағы революция көмектесті, ол қуаттырақ зеңбіректерді ұсынды (соның салдарынан, аз зеңбіректер қажет болды). Бумен жүретін кемелер флотқа енгенімен, барлық желкенді кемелерге де қажеттілік сақталды. 1860 жылы Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Исаак Туси Потомак класындағы барлық фрегаттарды қайта жаңартуды ұсынды.

Африка/ құл саудасы патрулі

1857 жылдан 1859 жылға дейін ол Африка жағалауында құл саудасын басу үшін патрульдеуші Африка эскадрильясының флагманы ретінде жүзіп өтті. Африкадағы көптеген АҚШ Әскери-теңіз кемелері сияқты, Камберленд те батыс жағалауда тұратын кроман (жергілікті африкалықтар) барлаушы, аудармашы және балықшы ретінде пайдаланды. Кемедегі хирургтарға бірнеше мәселелермен, оның ішінде шешекпен күресуге тура келді. Камберленд бірнеше ондаған сауда кемелерін тексерді. Оның экипажы бірін, «Кортез» шхунасын, шхунаның палубасында кілптер мен құл саудасына қатысты заттар табылғаннан кейін, алыста құлдарды ұстауға арналған камера байқалғаннан кейін, кеме құжаттары күмәнді болғандықтан және кеме кез келген порттан шалқап кеткендіктен дерлік ұстауға дайын тұрды. Бірақ Камберлендтің борт офицері, құл саудагерлерін айғақсыз сотқа тартудың құқықтық қиындықтарын сезіп, кемені ұстамауға шешім қабылдады. «Кортез» кейіннен 1858 жылы Куба жағалауында HMS «Arrow» кемесімен ұсталды. Басқа жағдайларда, кеме эскадрильяның қалған үш кемесіне – «Дейл», «Винсенс» және «Марион» соғыс шлюптеріне жабдықтармен қамтамасыз етіп, үш мың мильдік жағалау бойындағы дипломат ретінде де қызмет етті.

Үй эскадрильясы

Африкадан оралғаннан кейін, 1860 жылы «Камберленд» "Home Squadron" эскадрасының флагманы болды. Ол азамат соғысы ортасында болған Вера-Крузға қайта сапар жасады. АҚШ-тағы жағдай нашарлағанда Әскери-теңіз күштері оны Вирджиния штатының Хэмптон-Роудс аймағына шақыртып алды.

Америка Азаматтық соғысы

Америка Азамат соғысы басталғанда, «Камберленд» Госпорт әскери-теңіз базасында болды, Норфолк және Портсмут аймалындағы жағдайды бақылауға бұйрық алған. Форт Самтерге жасалған шабуылдан кейін, кеме экипажына АҚШ үкіметінің мүлігін жинау немесе жою бұйрығы берілді. Бұл бірнеше жәшік толы шағын қаруды және, мүмкін (әлі расталмаған), Норфолк қаласындағы АҚШ кеден үйінен алтынды қамтыды. Экипажға сондай-ақ бірнеше сағат ішінде әскери-теңіз базасындағы барлық 3000 қаруды істен шығару бұйрығы берілді. Бірақ бұл тапсырманы орындау мүмкін емес еді, себебі оған бар болғаны 100 теңізші ғана тағайындалған. «Ярд» және «Пенсильвания» казармалық кемесінің теңізшілері эвакуация кезінде «Камберлендке» көтерілді. Кеме «Янки» буксирімен, «Пауни» пароходының көмегімен базадан сүйретілді. 1861 жылғы 20 сәуірде осы жердегі басқа кемелерді басып алудан сақтап қалу үшін олар суға батырылып, өртелген кезде «Камберленд» жойылудан құтылды. Ол жөндеуге Бостонға қайтып келді. Артқы жағындағы 10 дюймдік зеңбірек алынып, көптеген офицерлер 70 фунттық мылтық деп атаған нәрсемен ауыстырылды. Бұл қару сол кезде Әскери-теңіз күштерінің тізімінде болған жоқ. Бұл, мүмкін, «Parrott» мылтығы болған. «Камберленд» Хэмптон Роудсқа қайтып оралып, блокадалық кеме ретінде қызмет етті, Солтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясының құрамында 1862 жылғы 8 наурызға дейін болды. Соғыс шлюпі Хэмптон Роудста Конфедерация күштерімен бірнеше шағын қақтығыстарға қатысып, порттағы көптеген кіші кемелерді жаулап алды. Сонымен қатар, «Камберленд» Кейп-Хаттерастағы бекіністерді басып алған экспедицияға қатысты. «Камберленд» 8 наурызда Ньюпорт-Ньюс қаласынан өтетін кезінде Конфедерацияның темір кемесі «CSS Virginia» (бұрынғы «Merrimack») тарапынан шабуылға ұшырап, батып кетті. Екі кеме арасындағы бұл шайқас, Хэмптон Роудс шайқасының бірінші күні ретінде танылды және әлемдік теңіз ісі тарихындағы маңызды беткесу саналды, себебі ол бумен жұмыс істейтін, бронялы кемелердің, желкенді ағаш кемелерге қарағанда артықшылықтарын көрсетті. «Камберлендтің» салдарынан «Virginia» екі зеңбірегінен, тарауынан айырылып, ішкі зақымдарға ұшырады. Кейін Конгресс «Камберлендтің» «Virginia»-ға АҚШ Әскери-теңіз күштерінің темір кемесі «Monitor»-дан да көп зиян келтіргенін мойындады, ол келесі күні «Virginia»-мен шайқасты. «Камберленд» бортында қаза тапқандардың бірі – әскери-теңіз күштерінің дін қызметкері, методист пасторы Джон Л. Ленхарт болды. Ол жауынгерлік шайқаста қаза тапқан алғашқы әскери-теңіз күштерінің дін қызметкері еді. «Virginia»-мен болған шайқас Ф.О.К. Дарлидің суреттеген «Камберленд бортында» атты өлеңде және 1865 жылы жарық көрген, бірақ авторы белгісіз «Камберленд экипажы» әнінде еске алынды. Бұл ән бір ғасыр бойы «Камберленд және Мерримак» сияқты ұқсас атаулары бар көптеген халық әндеріне шабыт берді.

Қазіргі Камберленд

Қазіргі уақытта «Камберленд» бірнеше федералдық заңдармен қорғалған, суға батқан кеме болып табылады, оның ішінде 2005 жылғы «Суға батқан әскери кемелер туралы» заң, 1987 жылғы «Тастап кетілген кемелер туралы» заң және АҚШ Конституциясының аумақтық тарауы (ол АҚШ үкіметіне өз мүлігіне эксклюзивті құқық береді). Федералдық соттар осы заңдарды және АҚШ үкіметінің өз кемелеріне эксклюзивті құқықтарын растады. Кеме суға батқаннан бері көптеген экспедициялардың назарында болды. Осы экспедициялардың кейбіреуі федералдық заңды бұзған, ал федералдық агенттер артефакттарды тәркіледі. Бұл экспедициялардан алынған көптеген артефакттар (заңды да, заңсыз да) Хэмптон Роудс теңіз мұражайында сақталуда. Құрылысы батысқа қарай бағытталған, кеменің мұрты Hampton Roads теңізінің түбінен сәл жоғары көтерілген.