Көк түсті бояу: Трипан көгі – тірі клеткаларды ажыратуға арналған бояу. Өлген тіндерді көгілдірге бояйды, жаңа клеткаларға әсер етпейді. Биологияда қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көк түсті бояу
Blue colored dye
Трипан көк – азобояу. Бұл мақта маталарын тікелей бояуға қолданылады. Биология ғылымдарында, өлі тіндерді немесе жасушаларды бөліп көрсету үшін тірі бояу ретінде пайдаланылады. Тірі жасушалар немесе жасушалық мембранасы бұзылмаған тіндер боялмайды. Жасушалар мембрана арқылы өтетін заттарды өте қатаң таңдайды, сондықтан тірі жасушада трипан көк сіңірілмейді; бірақ, өлі жасушада мембранадан өтеді. Осылайша, өлі жасушалар микроскоп астында ерекше көк түспен көрінеді. Тірі жасушалар бояуға түспейтіндіктен, бұл бояу әдісі бояуды қабылдамау әдісі деп те аталады.
Trypan blue is an azo dye. It is a direct dye for cotton textiles. In biosciences, it is used as a vital stain to selectively colour dead tissues or cells blue. Live cells or tissues with intact cell membranes are not coloured. Since cells are very selective in the compounds that pass through the membrane, in a viable cell trypan blue is not absorbed; however, it traverses the membrane in a dead cell. Hence, dead cells appear as a distinctive blue colour under a microscope. Since live cells are excluded from staining, this staining method is also described as a dye exclusion method.
Негізгі білімі және химиясы
Трипан көгі толуидиннен туындайды, яғни толуолдан алынған бірнеше изомерлік негіздердің, C14H16N2 формуласына ие кез келгенінен алынған. Трипан көгі оның трипанозомаларды – ұйқы ауруын қоздыратын паразиттік организмдерді – өлтіру қабілеті үшін осылай аталды. Трипан көгінің аналогы – сурамин, трипаносомозға қарсы фармакологиялық препарат ретінде қолданылады. Трипан көгі диамин көгі және Ниагара көгі деп те аталады. Трипан көгінің өшіру коэффициенті метанолда 607 нм толқын ұзындығында 6⋅104 М-1 см-1-ге тең. Трипанның қызыл және көк түстерін алғаш рет 1904 жылы неміс ғалымы Пол Эрлих синтездеген.
Trypan blue is derived from toluidine, that is, any of several isomeric bases, C14H16N2, derived from toluene. Trypan blue is so called because it can kill trypanosomes, the parasites that cause sleeping sickness. An analog of trypan blue, suramin, is used pharmacologically against trypanosomiasis. Trypan blue is also known as diamine blue and Niagara blue. The extinction coefficient for trypan blue is 6⋅104 M−1 cm−1 at 607 nm in methanol. Trypan red and trypan blue were first synthesized by the German scientist Paul Ehrlich in 1904.
Трипан көк түсті пайдалану
Трипан көк түсі микроскопияда (жасушаларды санау үшін) және зертханалық тышқандарда тіндердің тірілігін бағалау үшін кеңінен қолданылады. Бұл әдіс некроздық және апоптоздық жасушаларды ажырата алмайды. Оны саңырауқұлақ гифаларын және страменопильдерін қарау үшін пайдалануға болады. Трипан көк түсі сондай-ақ офтальмологиялық катаракта хирургиясында пісіп жетілген катарактаның қатысында алдыңғы капсуланы бояу үшін, үздіксіз қисық капсулорексия жасау алдында көруге көмектесу үшін қолданылады. Кератопластикада трипан көк түсі терең ламелді эндотелиялық кератопластика (DLEK) кезінде артқы стромальды талшықтарды, ал Дескеметтің эндотелиялық кератопластикасы (DSEK) кезінде эндотелийді бояу үшін қолданылуы мүмкін. Трипан көк түсі көз-торлы қабықша хирургияларында да қолданылады. 20 ғасырдың басында, жануарларға трипан көк түсін инъекциялау ми мен жұлыннан басқа бүкіл денеге бояу әкелетіндігі байқалғандықтан, миды қорғайтын кедергінің (қан-ми кедергісі) бар екендігі болжамдалды.
Trypan blue is commonly used in microscopy (for cell counting) and in laboratory mice for assessment of tissue viability. The method cannot distinguish between necrotic and apoptotic cells. It may be used to observe fungal hyphae and stramenopiles. Trypan blue is also used in ophthalmic cataract surgery to stain the anterior capsule in the presence of a mature cataract, to aid in visualization, before creating the continuous curvilinear capsulorhexis. In keratoplasty, trypan blue can be used to stain the posterior stromal fibers during deep lamellar endothelial keratoplasty (DLEK) and to stain the endothelium in Descemet's stripping endothelial keratoplasty (DSEK). Trypan blue is used in vitreoretinal surgeries also. In early 20th century, the existence of a barrier protective toward the brain (blood brain barrier) was inferred, based on the observation that injection of trypan blue in animals led to whole‐body staining except for the brain and spinal cord.