Дуэйн Клэрридж: ЦРУ шпионының тарихы және Иран-Контра ісі

Кіріспе

Дюэн Рамсделл "Дьюи" Кларридж (16 сәуір, 1932 - 9 сәуір, 2016) – Орталық барлау агенттігінің (ЦРУ) американдық жетекші операциялық қызметкері және 30 жылдан астам уақыт бойы бақылаушы. Кларридж 1981 жылдан 1987 жылға дейін Латын Америкасы бөлімінің басшысы болды және Иран-Контра ісіндегі маңызды тұлға еді. Кларридж 1985 жылы Иранға жасалған жөнелтуге қатысты жалған куәлік беру және жалған мәлімдеме жасау бойынша жеті қылмысты мойындады.

ЦРУ мансабы

Кларридж "күшті республикалық отбасында" дүниеге келді, содан кейін Браун университетіне оқуға түсті. Аспирантурада ол Колумбия университетінің халықаралық қатынастар аспирантурасына оқуға түсіп, 1955 жылы ЦРУ-ға қосылды. Кейін ол ЦРУ-да "70-ші жылдардың соңына дейін қалыпты мансап жолымен" өсті (CNN-нің "Суық соғыстың эпизодтары" бағдарламасына берген сұхбатында айтылғандай), Стамбулдағы ЦРУ бөлімшесінің бастығы болды, онда ол Түркияның антикоммунистік партизандық қозғалысымен тығыз байланыс орнатты. 1981 жылы Латын Америкасы бөлімінің басшысы болғанға дейін ол Римге ауысты. "Нью-Йорк Таймс" газетінің хабарлауынша, "Орталық Америкада ЦРУ үшін жасырын соғыстар жүргізген күндерінен бастап, 1990 жылдары Саддам Хусейнді құлату үшін Иракқа арнайы жасақ әскерлерін енгізу жоспары бойынша кеңес беру жұмысына дейін, мырза Кларридж американнің шетелдегі араласуын ынталы түрде қолдады". Кларридж сонымен қатар Никарагуаның солшыл Сандинист үкіметін құлату үшін Контра күштерін ұйымдастыруға және жалдауға белсенділік танытты. Осы операциялар кезінде ол "Дьюи Марони" сияқты лақап аттарды қолданды. Ол Контраның алғашқы күштерін "шамамен 500 адам, олардың кейбіреулері Никарагуа Ұлттық гвардиясының бұрынғы мүшелері (олардың басшысы Анастасио Сомоса Дебайльді 1979 жылы сандинистер құлатқан), ал көптегендері Гондурас пен Никарагуа арасындағы таулы аймақтардан келген шаруалар еді, олар мәңгілікке біреумен соғыста болған. Көп жағынан олар мал ұрлаушылар сияқты еді. Бандиттер. Бандиттер емес, олар адамдарды тонаған жоқ, бірақ олар сол аймақтағылар сияқты іс-әрекеттер жасады" деп сипаттады. Бірақ Кларриджтің сөзіне қарағанда, қақтығыстың соңында Контра қатарында 20 000-нан астам шаруа болды, бұл ЦРУ-ның күш-жігерінен гөрі сандинистердің қайта тәрбиелеу және жерді қайта бөлу әрекеттеріне байланысты болды. Кларридж демократиялық жолмен сайланған үкіметтерді, әсіресе Чилидегі Альенде үкіметін құлатуды қорғап, "Біз ұлттық қауіпсіздігімізді қамтамасыз ету қажет деп шешкен кезде араласамыз. Әлемге үйреніңдер, біз бұлқынышқа төзбейміз" деді. 1984 жылы ол Конгресс палатасының Ақпарат комитетінің қызметкерлеріне өткізген құпия брифингте Контралардың "провинцияларда азаматтар мен сандинист шенеуніктерін, сондай-ақ кооперативтердің басшыларын, медбикелерді, дәрігерлерді және судьяларды" жүйелі түрде өлтіргенін мойындады. Бірақ ол бұл президент Рейганның өлтіруге тыйым салатын жарлығын бұзбайтынын мәлімдеді, өйткені агенттік оны жай ғана "өлтіру" деп анықтады. "Бұл соғыс – жарымәскери операция", - деді Кларридж қорытындылап. 1984 жылы ол ЦРУ-ның Еуропалық бөлімінің бастығы болды, онда ол сәтті "терроризмге қарсы" операция жүргізді. Кейіннен ЦРУ директоры Уильям Кейсидің қолдауымен ол Вирджиния штатының Лэнгли қаласында орналасқан Терроризмге қарсы орталықты құрды.

Clarridge was born into a "staunchly Republican family" and then went to Brown University. For graduate school he went to Columbia University's Graduate School of International Affairs and joined the CIA in 1955. He then rose through the ranks of the CIA in "a normal career pattern up to the late 70s", (as quoted in an interview he gave to CNN's Cold War Episodes program), being chief of the CIA station in Istanbul, where he maintained close contacts with the Counter Guerrilla, the Turkish stay behind anti communist organization. He transferred to Rome before becoming chief of the Latin America division in 1981. According to The New York Times, "[f]rom his days running secret wars for the C. I. A. in Central America to his consulting work in the 1990s on a plan to insert Special Operations troops in Iraq to oust Saddam Hussein, Mr. Clarridge has been an unflinching cheerleader for American intervention overseas." Clarridge was also instrumental in organizing and recruiting Contra forces to overthrow Nicaragua's leftist Sandinista government. Clarridge used aliases such as "Dewey Maroni" during these operations. He described the early Contra force as "about 500 some of them were former members of the Nicaraguan National Guard (whose leader Anastasio Somoza Debayle had been overthrown by the Sandinistas in 1979), or a lot of them were just you know peasants from the mountainous areas between Honduras and Nicaragua who had been at war with somebody, forever. And in many respects they were like a bunch of cattle rustlers. Bandits. Not bandits, they weren't robbing people but they were doing the things they do in that area." But, Clarridge maintained, by the end of the conflict, the Contras numbered more than 20,000 peasants due less to the CIA's efforts than to the Sandinistas' attempts at reeducation and land redistribution. Clarridge defended the overthrow of democratically elected governments, specifically the Allende government in Chile saying "We'll intervene whenever we decide it's in our national security interests to intervene. Get used to it, worldwe're not going to put up with nonsense." He admitted to the House Intelligence Committee staff in a secret briefing in 1984 that the Contras were routinely murdering "civilians and Sandinista officials in the provinces as; well as heads of cooperatives, nurses, doctors and judges". But he claimed that this did not violate President Reagan's executive order prohibiting assassinations because the agency defined it as just 'killing'. "After all, this is war—a paramilitary operation," Clarridge said in conclusion. In 1984, he became chief of the European Division of the CIA, where he ran a successful "counterterrorist" operation. Later, with the support of CIA director William Casey, he set up a Counterterrorist Center that operated out of Langley, Virginia.

Иран-Контрас

Кларридж кейін Контраларға қаржының кешіккен заңсыз аударылуына қатысы болмағанын айтты. Кларридж Карсонның сыртқы саясатты ұғуға күрескенін және Таяу Шығыс туралы бір ұтымды ақпаратты да түсіне алмағанын мәлімдеді. Кларридж 83 жасында, 84 жасқа толуға бір апта жетпей, 2016 жылдың 9 сәуірінде Вирджиния штатының Лисбург қаласында, асқазан қатерлі ісігінің салдарынан қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін көп ұзамай Newsweek журналы Николас Шудың мақаласын жариялады, онда бұрынғы ЦРУ операциялық қызметкері және Иран-Контра ісінің тұлғасы оған Джордж Кейвтің «1980 жылғы қазан» романында баяндалған 1980 жылғы қазан айындағы жайттар туралы теорияның «шын мәнінде дұрыс» екенін айтқан екені жазылған. Шу, Кейв Рейган атынан жұмыс істейтін шенеуніктердің кешіктіру үшін сөз байласқанына сенбегенін атап өтті.