Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1934 жылы жазылған Владимир Набоковтың романы.
1934 novel by Vladimir Nabokov
"Отчаяние" (немесе "Отчаяние") – Владимир Набоковтың жетінші романы, алғаш рет 1934 жылы саяси мақсатта бағытталған әдеби журнал "Sovremennye zapiski"-де бөлім-бөлім жарияланды. Кейін 1936 жылы кітап түрінде жарық көрді, ал 1937 жылы автор оны ағылшын тіліне аударды. 1937 жылғы ағылшын тіліндегі басылымның көп бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс бомбаларынан жойылды, қазірде қалғандары санаулы ғана. Набоков 1965 жылы ағылшын тіліне екінші рет аударма жасады; қазіргі таңда осы ғана ағылшын тіліндегі басылым қолда бар.
Despair (Отчаяние, or Otchayanie) is the seventh novel by Vladimir Nabokov, originally published in Russian, serially in the politicized literary journal Sovremennye zapiski during 1934. It was then published as a book in 1936, and translated to English by the author in 1937. Most copies of the 1937 English edition were destroyed by German bombs during World War II; only a few copies remain. Nabokov published a second English translation in 1965; this is now the only English translation in print.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Аңыздың баяндаушысы және басты кейіпкері Герман Карлович, неміс тегіндес ресейлік және шоколад фабрикасының иесі, Прага қаласында өзінің көшірмесі деп санайтын үйсіз адаммен кездеседі. Феликс, күмәнді көшірме, олардың ұқсастығын мойындамаса да, Герман олардың өте айқын екенін шағады. Герман Лидияға үйленген, кейде ақымақ және ұмытшақ әйелге (Германның пікірінше) Ардалион есімді туысы бар. Лидия мен Ардалионның жасырын махаббатта екені күдік тудырады, бірақ Герман Лидияның өзін қатты жақсы көретінін үнемі айтады. Бір күні Герман оларды жалаңаш күйінде кездейсоқ ұстап алады, бірақ Герман оқиғаға немқұрайлы қарағандай көрінеді, мүмкін қасақана. Кейін Герман Феликспен олардың ортақ ұқсастығынан пайда табу жоспарын бөліседі, Феликске қысқа мерзімге Герман рөлін ойнауды ұсынады. Бірақ Феликс Германның кейпіне енгеннен кейін, Герман 9 наурызда Феликсті өлтіріп, өміріне ақша алуға тырысады. Герман бұл жоспарды ақша табу емес, өнер туындысы деп санайды. Алайда, екі адамның арасында ешқандай ұқсастық болмағандықтан, кісі өлтіру "жетілмеген" болып шығады, ал қылмыскер Франциядағы шағын қонақ үйде жасырынып, полицияның торына түсуге айналады. Герман, баяндаушы, тұтқындалу алдында күнделік жазу стиліне көшеді; соңғы жазбасы 1 сәуірде.
The narrator and protagonist of the story, Hermann Karlovich, a Russian of German descent and owner of a chocolate factory, meets a homeless man in the city of Prague, who he believes is his doppelgänger. Even though Felix, the supposed doppelgänger, is seemingly unaware of their resemblance, Hermann insists that their likeness is most striking. Hermann is married to Lydia, a sometimes silly and forgetful wife (according to Hermann) who has a cousin named Ardalion. It is heavily hinted that Lydia and Ardalion are, in fact, lovers, although Hermann continually stresses how much Lydia loves him. On one occasion Hermann actually walks in on the pair, naked, but Hermann appears to be completely oblivious of the situation, perhaps deliberately so. After some time, Hermann shares with Felix a plan for both of them to profit off their shared likeness by having Felix briefly pretend to be Hermann. But after Felix is disguised as Hermann, Hermann kills Felix in order to collect the insurance money on Hermann on March 9. Hermann considers the presumably perfect murder plot to be a work of art rather than a scheme to gain money. But as it turns out, there is no resemblance whatsoever between the two men, the murder is not 'perfect', and the murderer is about to be captured by the police in a small hotel in France, where he is hiding. Hermann, the narrator, switches to a diary mode at the very end just before his capture; the last entry is on April 1.
Жариялану тарихы
Набоков "Үмітсіздік" шығармасын 1932 жылдың шілдесінен бастап Берлинде тұрып жазды және сол жылдың 10 қыркүйегінде алғашқы нұсқасын аяқтады. Набоков "Үмітсіздік" романын жазған жыл Германия үшін даулы жыл болды. 1932 жылдың маусым айында рейхстаг таратылды. Президент Пауль фон Гинденбург сайлау жариялады, бұл нацистер мен коммунистер арасында зорлық-зомбылыққа әкелді. Нацистік партияның ықпалы артып, 1933 жылы Гитлер канцлер болып тағайындалды. Бұл Набоковтың тоталитарлық үкіметтерге деген жек көрушілігін одан әрі күшейтті, және бұл наразылық біршама "Үмітсіздік" (Герман коммунист) романына, ал кейін Набоковтың келесі романы "Бас кесуге шақыру" (1936) романына көбірек сіңді. 1935 жылға қарай Набоков ағылшын тіліне қызығушылығы артып, сол кезде жазған ең соңғы екі романын – "Қараңғыдағы күлкі" (1932) (алғашқыда "Камера Обскура" деп аударылған) және "Үмітсіздік" романдарын аударуды жөн көрді. Набоков "Үмітсіздік" аудармасын "ағылшын тілін көркемдік мақсатта пайдалануға жасаған алғашқы қадам" деп атады. Аударма сол жылдың 29 желтоқсанында аяқталды. Набоков 1936 жылдың сәуір айында қолжазбаны Hutchinson & Co. компаниясына жіберді; компанияның бастапқы күмәндері болды, бірақ кітапты басып шығаруға келісті. Аударманы Набоковтың досы Глеб Струвтің шәкірті Молли Карпентер Ли тексерді. Кітап коммерциялық тұрғыдан сәтсіз болды және Набоков бар болғаны 40 евро тапты, бұл 1930 жылдар үшін өте аз сома еді. Мәселе Hutchinson компаниясы тек арзан, "халыққа арналған" романдарды шығарғандығында, ал "Үмітсіздік" сондай роман емес еді, сондықтан ол дұрыс аудиторияға жетпеді. Набоков кейін "Үмітсіздік – көкөріш құстар әлеміндегі қарақұйрық" деп өкінді.
Nabokov began to compose Despair while he was living in Berlin beginning in July 1932 and managed to complete the first draft on September 10 of the same year. The year in which Nabokov was writing Despair was a turbulent one for Germany. In June 1932, the Reichstag had collapsed. Incumbent President President Paul von Hindenburg called for elections, leading to violence between the Nazis and Communists. The Nazi party was becoming more prominent; Hitler would be appointed chancellor in 1933. This would only fuel Nabokov's hatred for totalitarian governments, and this disdain was incorporated somewhat into Despair (Hermann is pro Communist) and more prominently later on in Invitation to a Beheading (1936), Nabokov's next novel. By 1935, Nabokov had become increasingly intrigued with the English language, and he elected to translate his two most recently written novels at the time, Laughter in the Dark (1932) (first translated as Camera Obscura) and Despair. Nabokov remarked that translating Despair was his "first serious attempt to use English for what may loosely termed an artistic purpose". The translation was finished on December 29 of that year. Nabokov sent the manuscript to Hutchinson & Co. in April 1936; the company had initial reservations, but eventually agreed to publish the book. The translation was checked by a Molly Carpenter Lee, a student of Nabokov's friend Gleb Struve. The book was a complete flop commercially and Nabokov only earned €40, a minuscule amount even in the 1930s. The issue was that Hutchinson's only published cheap, "popular" novels, which Despair was not, and thus it was distributed to the wrong audience. Nabokov would later lament that Despair was "a rhinoceros in a world of hummingbirds".
Әсерлер
Набоков Германды және романды тұтастай алғанда Достоевскийдің (романда "Даски және Дасти" деп аталған) пародиасы ретінде жазуды көздеген; бұл романның бастапқы жұмыс атауы "Записки мистификатора" ("Алданшының жазбалары") болуы керек еді, бұл Достоевскийдің "Жер астынан жазбаларына" ұқсас. Герман бір сәтте өзінің повесіне "Екіжүзді" деген ат қоюды ойлайды, бірақ ол бұл атау қолданылып қойғанын біліп, орнына "Көңілсіздік" таңдайды. Набоков Достоевскийдің жазуын, оның шектен тыс жан тебілуін және қылмыскерлер мен әйелдерді қастерлеуін жек көретін, және бұл "Көңілсіздік" мен Герман романында көрінеді, ол "Қылмыс және жаза" романында да кемелді кісі өлтіруді жоспарлаған Раскольниковқа ұқсас.
Nabokov intended Hermann, and the novel in general, to be kind of a Dostoevskian (who is referred to as "Dusky and Dusty" in the novel) parody; this is even more evident as the original working title for the novel was to be Zapiski mistifikatora (Notes of a Hoaxer), akin to Dostoevsky's Notes from Underground. At one particular, Hermann even contemplates titling his narrative The Double, before he realizes it has been used, and opts for Despair instead. Nabokov infamously despised Dostoevsky's writing, with its excessive soul searching and glorification of criminals and prostitutes and this is reflected in Despair and Hermann, who carries certain similarities to Raskolnikov, who had also planned a perfect murder in Crime and Punishment.
Қабылдау
Көңілсіздік Набоковтың ең жақсы орыс романдық туындыларының бірі деп саналады, «Бас кесуге шақыру» және «Сыйлық» (1938) романдарымен бірге, және оған қатысты әдеби сынның мол көлемі бар. Британдық автор Мартин Амис оны Набоковтың ең жақсы романдарының тізімінде екінші орынға қойды, ол тек «Лолитадан» (1955) кейін қалады. Дегенмен, Набоковтың өмірбаяншысы Брайан Бойд «Көңілсіздікке» қатысты қосқылық сезімде болған сияқты, ол «Набоковтың тамаша интеллектісі әр жолда жарқыраса да, кітаптың стилі құрылымы жағынан өкінішке орай жеткіліксіз көрінеді. Ол толыққанды сендіре алмайды, және басқа контексте құштарлық тудыратын беттер мұнда оқиғаның өзектігіне сенбеуді жеңе алмайды, себебі оның негізгі идеясы күмәнді».
Despair is generally acclaimed as one of Nabokov's better Russian novels, along with Invitation to a Beheading and The Gift (1938), and has a reasonable volume of literary criticism. British author Martin Amis ranked it second on his list of best Nabokov novels, with it trailing only Lolita (1955). However, Nabokov's biographer Brian Boyd seemed to have ambivalent feelings toward Despair, noting that although "Nabokov's sheer intelligence crackles in every line the book's style seems sadly lacking in its structure It never quite convinces, and page after page that would make one tingle with excitement in another context can here only intermittently overcome one's remoteness from a story whose central premise fails to merit the suspension of disbelief".
Талдау
Көңілсіздік – Набоковтың бірінші тұлғадан сенімсіз баяндауды қолданатын екінші романы, алғашқысы – «Көз» романындағы Смуров кейіпкері. Дегенмен, «Көз» жүз беттік повесть түріндегі тәжірибе болса, «Көңілсіздік» сенімсіз бірінші тұлғадан баяндаушыны толыққанды дамытып, «Лолитадан» Хамберт Хамбертпен бәсекелеседі, ал Герман белгілі бір жағынан Хамберттің орыс туысы есебінде қарастырылады. Набоков «Көңілсіздіктің» кейінгі басылымының алғы сөзінде былай деп жазады: «Герман мен Хамберт екі айдаһар сияқты, бір суретшінің өмірінің әртүрлі кезеңдерінде салған суреттерінің ұқсастығындай ғана ұқсас. Екеуі де невротикалық ізгі түспес, алайда, жұмақта Хамбертке жылына бір рет кешке серуендеуге рұқсат етілген жасыл жол бар, бірақ тозақ Германды ешқашан мерзімінен бұрын босатпайды». Қысқасы, оқырман Германның оқиғаларды дәл баяндап жатқанына толық сенімді бола алмайды, себебі ол өзінің қабілеттері мен дағдыларын жоғары бағалап, айналасындағы шындықты елемейді. Сонымен қатар, «Көңілсіздік» – Набоковтың сүйікті тақырыптарының бірі – жалған егіздер туралы әңгіме. Мұнда егіздік көрінісі тек физикалық ұқсастыққа деген құштарлықтан туындайды. Набоковтың көптеген туындыларында, мысалы, «Алаулы бейне» және «Лолита» романдары сияқты, егіздік, көшірме және айналану кеңінен қолданылады. Владислав Ходасевич Набоковты бір ғана тақырыптың қызықтырғанын атап көрсетті: «шығармашылық процестің мәні және осындай қиялы бар адамның өмірдегі жалғыз, ерекше рөлі». Өзін «көңілсіздікпен өлтірудің» суретшісі ретінде көретін Герман осы сипаттамаға толық сай келеді. Джулиан Коннолли «Көңілсіздік» романын «шығармашылық солипсизм туралы ескерту» деп атайды.
Despair is the second Nabokov novel to feature unreliable narration from a first person point of view, the first being The Eye with the character Smurov. However, The Eye was more of an experiment condensed in a hundred page novella, whereas Despair takes the unreliable first person narrator to its fully fledged form, rivaling Humbert Humbert from Lolita, and Hermann is in a sense Humbert's Russian cousin. Nabokov comments on this in the foreword to the later edition of Despair, where he remarks that "Hermann and Humbert are alike only in the sense that two dragons painted by the same artist at different periods of his life resemble each other. Both are neurotic scoundrels, yet there is a green lane in Paradise where Humbert is permitted to wander at dusk once a year; but Hell shall never parole Hermann". To put it simply, the reader can never be positive if Hermann is accurately narrating the events because he tends to overestimate his own skills and talents while ignoring reality around him. Additionally, Despair is also a tale of false doubles, one of Nabokov's favorite themes. In it, doubling seems to be only an obsession with physical resemblances. Almost all of Nabokov's fictions make ample use of doubling, duplication, and mirroring, such as in Pale Fire and Lolita. Vladislav Khodasevich pointed out that Nabokov is obsessed with a single theme: "the nature of the creative process and the solitary, freak life role into which a man with such imagination is inevitably cast." Hermann, who sees himself as an artist composing the 'perfect murder', fits this description. In a similar fashion, Julian Connolly calls Despair "a cautionary tale of creative solipsism".
Басқа медиада
1978 жылы роман неміс режиссері Райнер Вернер Фассбиндердің "Үмітсіздік" фильміне бейімделді, осы фильмде Дирк Богард түсті. Фильм сценарийін Том Стоппард жазды. 2015 жылы роман Юя Сато жазған "Данганронпа: Тогами" жеңіл романына бейімделді, онда Бакуя Тогами Прагада өзінің көрінетін егізімен кездеседі.
In 1978, the novel was adapted into the film Despair, directed by the German filmmaker Rainer Werner Fassbinder and starring Dirk Bogarde. The film's screenplay was adapted by Tom Stoppard. In 2015, the novel was adapted into the light novel Danganronpa: Togami, written by Yuya Sato and focusing on Byakuya Togami as they encounter their own apparent doppelgängers in Prague.