Кіріспе

Альберт Камюдың 1947 жылғы романы "Плага" – Альберт Камюдың 1947 жылғы абсурдтық романы. Оқиға француз Алжирінің Оран қаласын қампқан оба індетінің ортасындағы баяндаушының көзқарасынан баяндалады. Баяндаушы соңғы тараудың басына дейін белгісіз болып қалады. Роман Оран қаласының өмірін автордың ерекше абсурдтық көзқарасы арқылы көрсетеді. Камю 1849 жылы Оран халқының көп бөлігін құртқан холера эпидемиясын дереккөз ретінде пайдаланған, бірақ оқиғаны 1940 жылдарға жатқызған. Оран және оның айналасы Камю романын жариялағанға дейін бірнеше рет ауруларға ұшыраған. Академиялық зерттеулерге сәйкес, Оран 1556 және 1678 жылдары бубондық обадан қираған, бірақ кейінгі індеттер (1921 жылы: 185 жағдай; 1931 жылы: 76 жағдай; және 1944 жылы: 95 жағдай) романда суреттелген эпидемияның масштабынан мүлдем өзгеше болды. "Плага" Камюдің бұл атауға қарсылығына қарамастан, экзистенциализмнің классикасы саналады. Роман кейіпкерлердің өз тағдырларын өзгертуге бейшара екенін көрсетеді. Романның стилі Кафканың, әсіресе "Процесс" романымен ұқсас, ондағы әрбір сөйлемнің бірнеше мағынасы болуы мүмкін; материал көбінесе феноменалды сана мен адамның жағдайының айқын аллегориясы ретінде көрінеді.

Негізгі кейіпкерлер

Доктор Бернар Рье: Доктор Бернар Рье шамамен 35 жастағы, орташа бойлы, қара терілі, қара шашы бар ер адам ретінде сипатталады. Романның басында бір жылдан бері ауырып жүрген Рионың әйелі санаторийге кетеді. Рио – жұқпалы аурудың алғашқы құрбанын емдеген және ауруды сипаттау үшін «жұқпалы ауру» деген сөзді алғаш қолданған дәрігер. Ол билікті індеттің таралуын тоқтату үшін шаралар қабылдауға шақырады. Бірақ, бастапқыда, ол да, басқалар да қалаға төнген қауіпті шындыққа келтіре алмайды. Ол алаңдағанмен, жағдайдың ауырлығын түсінбейді. Біраз уақыттан кейін ол не болып жатқанын түсінеді және билік органдарына дереу шара қолданбаса, эпидемия екі жүз мың тұрғыны бар қаланың жартысын бірнеше ай ішінде өлтіруі мүмкін екенін ескертеді. Эпидемия кезінде Рио қосымша аурухананы басқарады және көп сағат бойы құрбандарды емдейді. Ол сарысу салады және іріңді жараларды кесіп тастайды, бірақ одан көптеген нәрселерді істей алмайды және оның міндеттері оған ауыр тиеді. Ол үйге кеш түскенде ғана жетеді және құрбандарға деген табиғи аянышынан алыстауы керек, әйтпесе ол жұмысын жалғастыра алмайды. Ол үшін ең қиыны – науқастың үйіне барғанда, дереу жедел жәрдем шақырып, оны үйден шығару керектігін білу. Көбінесе туыстары оны оны қайтадан көре алмауы мүмкін екенін білгендіктен, оны солай істемеуге өтінеді. Рио аурумен күреседі, себебі ол дәрігер және оның міндеті – адамның азабын жеңілдету. Ол Панелу сияқты (Рио Құдайға сенбейді) немесе Тарру сияқты жоғары моральдық кодекс аясында емес, осылай істейді. Ол – практикалық адам, қажетті жұмысты ешқандай мақтанышсыз орындайды, бірақ ол өліммен күресте жеңіске жете алмайтынын біледі. Жан Тарру: Жан Тарру Оранға оба басталғанға дейін бірнеше апта бұрын, себебі белгісіз себептермен келген. Ол жұмыс істеу үшін келген жоқ, өйткені ол жеке қаражаты бар сияқты көрінеді. Тарру – жақсы мінезді, көп күлімдейтін адам. Оба келгенге дейін ол қаладағы испан бишілерімен және музыканттарымен араласуды ұнатқан. Ол сондай-ақ Орандағы өмірге қатысты өз байқауларына толы күнделікті жүргізеді, оны Баяндаушы баяндамасына енгізеді. Тарру алғаш рет аурумен күресу үшін еріктілер тобын ұйымдастыру туралы ойды келтіреді. Ол билік адамдарды әскери қызметке шақырмай тұрып оны жасағысы келеді және түрмедегі тұтқындарды жұмысқа тарту туралы ресми жоспар оған ұнамайды. Ол өзінің моральдық кодексіне сүйене отырып әрекет етеді; ол індет – әркімнің жауапкершілігі және әркім өз міндетін орындауы керек деп санайды. Ол Риоға: «Құдайға сенбесең де, қалайша киелі боласың?» - деп сұрайды. Романның кейінірек бөлімінде Тарру, Риомен дос болғаннан кейін, өмірінің тарихын айтады. Оның әкесі, жеке өмірінде мейірімді болса да, өлім жазасын қабылдауды қатты талап еткен, өлім жазасына қатысты істерді қараған қатал прокурор болған. Тарру кішкентай кезінде қылмыстық іс кезінде бір адамның өмірі қауіпте болған кезде сотқа қатысқан. Ол өлім жазасы туралы ойдан жиреніп қалды. 18 жасқа толмағанда үйден кеткеннен кейін, оның өміріндегі басты қызығушылығы – өлім жазасына қарсылық білдіру болды, ол оны мемлекеттік кісі өлтіру деп қарастырды. Бірақ, белсенділікпен айналысқан жылдары оның көңілі қалды. Эпидемия аяқталар алдында Тарру оның соңғы құрбандарының бірі болады, бірақ өлімге қарсы ерлікпен күреседі. Реймонд Рамберт: Реймонд Рамберт – Орандағы араб колониясының өмір сүру деңгейі туралы мақала зерттеу үшін Оранға келген журналист. Ол өзінен басқа қалаға келген. Ол Париждегі сүйіктісін сағынады және қала бюрократиясын оны кетуге рұқсат беруге көндіру үшін барлық тапқырлығы мен шеберлігін қолданады. Бұл сәтсіз аяқталады, ол контрабандистермен байланысады, олар оған он мың франк төлеуге келіседі. Бірақ, бұл жоспарда бір кедергі пайда болады және басқа құтылу жоспары жасалып жатқан кезде Рамберт ойынан айнып кетеді. Ол қалада қалып, індетке қарсы күреске көмектесуді шешеді, егер ол тек жеке бақытты іздесе, өзін ұялатынын айтады. Ол енді Оранға тиесілі екенін сезінеді және індет – барлығының, оның ішінде өзінің де мәселесі. Жозеф Гранд: Жозеф Гранд – елу жастағы қалалық әкімдіктің кеңсе қызметкері. Ол биік және жұқа. Жаман жалақымен, қатал өмір сүреді, бірақ терең сүйіспеншілікке қабілетті. Бос уақытында Гранд латын тілін жетілдіріп, роман да жазады. Бірақ ол өте кемелдікті талап етеді, сондықтан бірінші сөйлемді қайталап жазады және одан әрі ілгерілей алмайды. Оның өміріндегі бір қиындық – өз ойын дұрыс жеткізе алмайтындығы. Гранд Риоға өзінің жас кезінде үйленгенін, бірақ тым көп жұмыс істегендіктен және кедейліктен кейін әйелі Жанна оны тастап кеткенін айтады (Грандқа оның күткен мансаптық өсуі болған жоқ). Ол оған хат жазуға тырысты, бірақ сәтті болмады және ол әлі де оның жоғына қайғырады. Гранд Коттардың көршісі және Коттар өзіне-өзі зиян келтіруге тырысқанда Риоға көмек шақырады. Қала індетке ұшырағанда Гранд еріктілер тобына қосылады, бас хатшы болып жұмыс істейді және статистиканы жазады. Рио оны «қоғамдық денсаулық сақшыларының рухын бейнелейтін нағыз адал адам» деп санайды. Гранд індетке шалдығып, Риодан өзінің қолжазбасын өртеуін сұрайды, бірақ кейін күтпеген жерден жазылып кетеді. Романның соңында Гранд өзінің жағдайына қатты қуанышты екенін айтады, өйткені ол Жаннаға хат жазып, романын жаңадан бастады. Коттар: Коттар Грандпен бір үйде тұрады. Оның жұмысы жоқ және ол жеке қаражаты бар сияқты сипатталған, бірақ өзін «шараптар мен ликерлердің сатушысы» деп атайды. Коттар – екіұшты тұлға, үнсіз және құпиялы, ол өз бөлмесінде өліп қалғандай болады. Ол Риодан осы оқиғаны хабарламауын сұрайды, өйткені ол белгісіз қылмыс үшін билік органдарының тергеуіне тап болған. «Шет елдік» романына сілтеме жасай келе, Коттар Алжирдегі бір адамды жағада өлтіргені үшін тұтқынға алынғанын естігенде, темекі дүкенінен кенеттен шығып кетеді. Коттардың мінезі оба жайылғаннан кейін өзгереді. Бұрын ол жақындықтан және сенімсіздіктен алыс болса, енді ол жағымды болып, дос табуға тырысады. Ол обаның келуіне қуанғандай көрінеді, Тарру оның барлығының қорқынышқа толы болғанда өзінің қорқыныштарымен өмір сүруі оңайырақ болғандықтан деп ойлайды. Коттар індет салдарынан туған хаостың кезінде полициядан қашудан да пайдаланады. Коттар дағдарыстан пайдаланып, контрабандалық темекі мен нашар сапалы алкогольді сату арқылы ақша табады. Қаланың карантині аяқталар тұсында Коттар өмір қалыпқа келгеннен кейін қайтадан тұтқынға алынатынын күтеді. Ол күйзеліске ұшырайды; кейде ол әлеуметтік болады, бірақ басқа уақыттарда бөлмесіне жабылып, шықпайды. Қала қақпалары қайта ашылған күні ол көшедегі адамдарға кездейсоқ оқ атып, біреулерін жаралайды және итті өлтіреді. Полиция оны тұтқынға алады. Әкесі Панелу: Әкесі Панелу – білімді, құрметті иезуит дін қызметкері. Ол таза христиан доктринасын жақтаған және тыңдаушыларын салғырлықтары үшін айыптаған лекциялар сериясын өткізгенімен белгілі. Обаның алғашқы кезеңінде Панелу соборда уағыз айтады. Оның сөйлеуіне күшті әсер етеді және ол жиналған қауымға обаның Құдай тарапынан оның жүрегін қатты қылғандарға келген жаза екенін айтады. Бірақ Панелу сонымен қатар Құдайдың көмек және үміт беру үшін келгенін де мәлімдейді. Кейінірек Панелу Отонның ауырған ұлының төсегіне барып, баланың сақайнауы үшін дұға етеді. Баланың қайтысынан кейін Панелу Риоға әлемдегі әділ баланың өлімінен кейін...

Кіші әріптер

Айтқыш: Кітаптың басында өзін оқиғалардың куәсі және құжаттарға қол жеткізген адам ретінде таныстырады, бірақ романның соңына дейін өзін ашпайды. Префект: Префект бастапқыда оба туралы әңгімелерді жалған ескерту деп есептейді, бірақ медициналық қауымдастығының кеңесімен оған қарсы күресу үшін шектеулі шаралар қабылдайды. Олар тиімсіз болған соң, ол жауапкершіліктен жалтарып, үкіметтен нұсқау сұраймын дейді. Кейіннен ол обаға қатысты ережелерді қатаңдату және қаланы жабу туралы бұйрық береді. Доктор Кастель: Доктор Кастель – Рионың әріптесі, Риодан әлдеқайда үлкен. Ол алғашқы бірнеше жағдайдан кейін аурудың бубондық оба екенін түсінеді және жағдайдың ауырлығын сезінеді. Ол обаға қарсы сарысу жасау үшін көп еңбек етеді, бірақ эпидемия жалғасқан сайын шаршағандығы көріне бастайды. М. Отон: М. Отон – Орандағы судья. Ол бойы ұзын, жіңішке, Тарро оны былай сипаттайды: «Екі кішкентай, дөңгелек және қатал көзі, жіңішке мұрыны, көлденең аузы – жақсы тәрбиеленген сұрғыл құсқа ұқсайды». Отон әйелі мен балаларына қатыгездікпен қараса да, ұлы Филипп обадан қайтыс болғаннан кейін мінезі жұмсарады. Ұлы жұқтырғандықтан оқшаулау лагерінде болғаннан кейін, ол сол жерге қайта оралуды қалайды, себебі ол жоғалған ұлына жақынырақ сезінгісі келеді. Алайда Отон оған үлкермей, обаға шалдығып қайтыс болады. Филипп Отон: Филипп Отон – М. Отонның кішкентай ұлы. Ол обаға шалдыққанда доктор Кастельдің обаға қарсы сарысуын бірінші болып алады. Сарысу тиімсіз болып шығады және Филипп Отон ұзақ және ауыр күрес соңында қайтыс болады. Мэм Рье: Мэм Рье – доктор Рионың анасы, оның науқас әйелі санаторийге кеткенде оның қасына қонаққа келеді. Ол үй шаруасын бітірген соң, креслода тыныш отыратын тыныш әйел. Оның айтуынша, оның жасында қорқуға ештеңе қалмаған. Доктор Ришард: Доктор Ришард – Оран медициналық қауымдастығының төрағасы. Ол жұртшылықтың алаңдауынан қорқып, обаға қарсы күресу үшін қандай да бір шара ұсынуға асықпайды. Ол тіпті аурудың оба екенін мойындағысы келмейді, оның орнына «ішкі ағзалардың қабынуымен бірге жүретін қызба» дейді. М. Мишель: М. Мишель – Рио тұратын үйдің күзетшісі. Қарт кісі – обаның алғашқы құрбаны. Рауль: Рауль – он мың франк алғанда Рамберттің қашуын ұйымдастыратын адам. Ол Рамбертті Гонзалеспен таныстырады. Гонзалес: Гонзалес – Рамберттің қашуын ұйымдастырып, футболға деген ортақ құмарлықтары арқылы онымен дос болатын контрабандист. Астмамен ауыратын науқас: Астмамен ауыратын науқасқа доктор Рио үнемі барып тұрады. Ол – 75 жастағы испандық, беті қатал, ол радио мен газеттен естіген Орандағы оқиғаларға өз пікірін білдіреді. Ол күні бойы төсекте отырып, бір құмырадан екінші құмыраға бұршақ ауыстырып, уақыттың өтуін бақылайды. Луис: Луис – Рамберттің қашу жоспарына қатысқан күзетшілердің бірі. Марсель: Марсель, Луидің інісі, сонымен қатар Рамберттің қашу жоспарының бір бөлігі болып табылатын күзетші. Гарсия: Гарсия – Орандағы контрабандистер тобын білетін адам. Ол Рамбертті Раульмен таныстырады.

Бірінші бөлім

Оран қаласында мыңдаған егеуқұйрықтар көшеде өліп, халықтың назарына ілікпей қалады. Біраз уақыттан кейін гистерия туындайды, осы оқиға туралы жергілікті газеттер хабарлай бастайды. Қоғамдық қысымға ықпал еткен билік өкілдері, егеуқұйрықтарды жинап, өртеуге бұйрық береді, бірақ осы жинаудың өзі бубондық обаның таралуына себепкер болғанын білмейді. Басты кейіпкер, доктор Бернар Рье, ыңғайлы пәтерде тұрады, алайда үйдің күзетшісі, жақын досы Мишель қызбадан қайтыс болады. Доктор Рье әріптесі доктор Кастельмен ауру туралы кеңеседі, олар қалаға оба тарағанын анықтайды. Екеуі де өз теорияларын әріптестері мен қала басшыларына жеткізеді, бірақ бір өлім болғандықтан олардың сөздеріне құлақ аспайды. Алайда, өлім-жітім саны жылдам артқан соң, індет пайда болғаны анық болады. Осы уақытта Рионың әйелі басқа қаладағы санаторияға басқа бір созылмалы сырқаттан емделуге жіберіледі. Билік өкілдері, оның ішінде префект, жағдайдың ауыр екенін мойындауға асықпайды және қолдануға тиімді шаралар туралы пікірталас жүргізеді. Бақылау шараларын енгізу туралы ресми хабарламалар жарияланады, бірақ қолданылған тіл оңтайлы және жағдайдың қырқын төмендетеді. Ауруханада "арнайы бөлімше" ашылады, бірақ оның 80 төсегі үш күннің ішінде толып кетеді. Өлім саны арта бастағанда, одан да қатаң шаралар қолданылады. Үйлер карантинге алынып, мәйіттер мен жерлеу рәсімдері қатаң бақылауда ұсталады. Соңғы кезде обаға қарсы сарысу жеткізіледі, бірақ ол тек қазіргі науқастарды емдеуге ғана жетеді, ал елдің төтенше жағдайларға арналған қоры таусылып бітеді. Күнделікті өлім саны 30-ға жеткенде, қала толығымен жабылады және обаның басталуы ресми түрде жарияланады.

Екінші бөлік

Қала толық оқшауланды. Қала қақпалары жабылды, теміржол қатынасы тоқтатылды, почта жөнелтілуі тоқтатылды. Телефон байланысы тек "шұғыл" жағдайларда ғана рұқсат етілді, ал қаладан тыс достарымен немесе туыстарымен байланысудың жалғыз жолы – қысқа телеграммалар болды. Оқшаулану күнделікті өмірге әсер етіп, қала тұрғындарының рухын құлатты, олар өзін оқшау және жабық сезіне бастады, ал індет әртүрлі кейіпкерлерге әсер ете бастады. Бір кейіпкер, Реймонд Рамберт, қала әкімдері оның кету өтінішін қабылдамағаннан кейін, әйеліне Парижде қосылу үшін қаладан қашу жоспарын құрады. Ол жасырын контрабандамен айналысатын адамдармен танысып, олардың көмегімен қаладан шығуға тырысады. Тағы бір кейіпкер, Патер Панелу, індетті қаладағы беделін арттыру мүмкіндігі ретінде пайдаланады, бұл індеттің қала тұрғындарының күнәлі істері үшін Құдайдың жазасы екенін айтады. Оның сөздері көптеген адамдардың құлағына тиді, олар бұрынғыдан гөрі дінге бет бұрды, бірақ мұндай жағдайда бұлай істемейтін еді. Өзін-өзі өлтіруге әрекеттенген, бірақ тұтқындалудан қорқатын Коттард, ірі контрабандашы ретінде байлыққа кенелді. Ал Жаң Тарру, демалысқа келген адам, Жозеф Гранд, инженер, және доктор Рье ауруларды үйде де, ауруханада да шаршаусыз емдеді. Рамберт Тарроға қашу жоспары туралы айтады, бірақ Тарро қалада доктор Рье сияқты, қаладан тыс жақындары бар, бірақ оларға көруге рұқсат етілмейтін басқа да адамдар бар екенін айтқанда, Рамберт оларға көмектесуге дайын екенін білдіріп, доктор Рье қаладан кеткенге дейін індетке қарсы күресуге ұсыныс жасайды.

Үшінші бөлім

Тамыз айының ортасында жағдай одан әрі нашарлауда. Адамдар қаладан қашуға тырысады, бірақ кейбіреулері қарулы қарауылдар тарапынан атылып өлтіріледі. Көлемді болмаса да, зорлық-зомбылық пен тонау басталады, ал билік әскери жағдай жариялап, кешкі сағаттарда сыртқа шығуға тыйым салады. Қайтыс болғандардың жаназалары ешқандай рәсімсіз, жылдам және марқұмның отбасының сезімдеріне ешқандай назар берілмей өткізіледі. Тұрғындар көшіп-қонысқа кеткендей және оқшауланғандай сезіміне пассивті түрде төзеді. Олар рухтан да, денеден де әлсіреп, үмітін жояды.

Төртінші бөлім

Қыркүйек және қазан айларында қала обаның ықпалында қалады. Рио санаторийден әйелінің жағдайы нашарлап бара жатқанын естіп алады. Сондай-ақ, ол жұмысын жалғастыру үшін оба құрбандарына қатысты жүрегін қатайтады. Коттардтың болса, оба кезінде жағдайы жақсара түседі, себебі ол өзін басқалармен байланысты сезінеді, өйткені барлығы бірдей қауіпке тап болады. Коттард пен Тарро Глюк операсынан «Орфей мен Эвридика» қойылымын тамашалайды, бірақ Орфей рөлін сомдаған актер қойылым барысында оба белгілерімен құлайды. Қауіпсіздік қызметкерлерімен ұзақ келіссөздерден кейін Рамберт қашып кетуге мүмкіндік алады, бірақ ол кетсе өзін кінәлі сезінетінін айтып, қалуға шешім қабылдайды. Қазан айының соңында Кастельдің жаңа обаға қарсы сарысуы алғаш рет сыналып көріледі, бірақ ол Отонның кішкентай ұлының өмірін сақтап қала алмайды, ол қатты азап шегеді, ал Панелу, Рио және Тарро үрейлене оның төсегіне жиналады. Обамен күреске еріктілер тобына қосылған Панелу екінші уағыз айтады. Ол күнәсіз баланың азапталу мәселесіне тоқталып, мұның христиан имандылығының сынағы екенін айтады, себебі ол бәрін жоққа шығаруға немесе бәріне сенуге мәжбүр болады. Ол қауымды күрестен бас тартпауға және обамен күресу үшін бар күшін салуға шақырады. Панелу уағыздан кейін бірнеше күннен кейін ауырады. Оның симптомдары оба симптомдарына ұқсамайды, бірақ ауру өлімге алып келеді. Тарро мен Рамберт оқшаулау лагерлерінің біріне барады, онда Отонмен кездеседі. Отонның карантин аяқталғаннан кейін, ол лагерде ерікті болып қалуды таңдайды, себебі бұл оны қайтыс болған ұлынан ажырағандай сезінуге көмектеседі. Тарро Риоға өмірінің оқиғасын айтады. Екеуі эпидемия туралы ойларын ауыстыру үшін бірге теңізге жүзеді. Гранд обаға шалдығып, Риоға барлық қағаздарын өртеуді бұйырады. Алайда Гранд күтпеген жерден жазылып кетеді және обадан өлгендердің саны азая бастайды.

Бесінші бөлім

Қаңтар айының соңында оба толыққанды түрде шегіне бастайды, ал қала тұрғындары қала қақпаларының ашылуына дайындықта қуанады. Бірақ Отон осы аурудан өлімнен қапас бола алмайды. Коттард осы эпидемиядан пайда көріп, сомнительный істермен айналысқандықтан, оның аяқталуына ренжіді. Екі үкіметтік қызметкер оған жақындасады, ол қашып кетеді. Эпидемия аяқталғанмен, Тарроға оба жұғады және батыл күрестен кейін қайтыс болады. Кейін Риеге телеграмма арқылы әйелі санаторияда қайтыс болғаны туралы хабар жетеді. Ақпан айында қала қақпалары ашылып, адамдар басқа қалалардан келген жақындарымен қайта қосылады. Рамберт әйелімен кездеседі. Коттард есінен шығып, үйінен адамдарға оқ атып, полициямен қысқаша қақтығыстан кейін тұтқындалады. Гран қайтадан романын жазуға кіріседі. Хрониканың авторы өзін ашады және оқиғаны объективті түрде баяндауға тырысқанын мәлімдейді. Ол эпидемия туралы ойланып, хрониканы «апаттардың ортасында нені үйренуге болатыны туралы жазу үшін жазғанын, адамдарда жек көруге қарағанда мақтауға лайық нәрселер көп екенін» айтады.

Санаткерлік талдау

Жермен Бре кейіпкерлердің обамен күресін "драмалық емес, табанды" деп сипаттады. Андре Малроның романдарына тән "билікке табыну" идеологиясынан өзгеше, Камюдің кейіпкерлері "ешқандай идеологияның атынан емес, құрту емес, құтқарумен айналысады". Лулу Харутюнян Камюдің жеке медициналық тарихын, оның ішінде туберкулез ауруына шалдыққандығын және оның романға тигізген әсерін талқылады. Марина Уорнер романның "қатысу", "надандық пен жомарттық", "шағын ерлік пен зор қайсарлық", сондай-ақ "сүйіспеншілік, ізгілік, бақыт және өзара байланыс сияқты терең гуманистік мәселелердің барлық түрлері" сияқты ірі философиялық тақырыптарын атап көрсетті. Томас Л. Ханна мен Джон Лоуз романның христиандық тақырыптарын, әсіресе Панелу әке мен доктор Риоға қатысты жеке талқылады. Луи Р. Росси Тарроудың романдық рөлін және оның кейіпкерінің артындағы философиялық кінә сезімін қысқаша қарастырды. Эльвин Стерлинг Коттардтың рөлін және роман соңындағы оның соңғы әрекеттерін талдады. Панелу әкеге қатысты, зор қайғыға тап болған сенімнің тұрғысынан көптеген әдеби талдаулар жасалған. Доктор Рио – идеалист дәрігердің классикалық үлгісі ретінде сипатталған. Ол француз дәрігері Режан Томасқа және Бернард Эмондтың режиссерлік трилогиясындағы (алғашқысы – "Новена") ойдан шығарылған Жанна Дион кейіпкеріне де шабыт берген. Перри Класс роман жазылған кезде обаға қарсы сульфа препараттарының қолжетімді болғанын атап өтті және осы тарихи медициналық кемшілік үшін романды сынады.

Халықтық баспасөзде

Роман Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі нацистік оккупацияға қарсы француз қарсылығының аллегориялық бейнесі ретінде түсіндірілді. 2020 жылғы COVID-19 пандемиясы кезінде роман әлемдік бестселлерге айналып, оның британдық баспасы Penguin Classics сұранысты қанағаттандыруда қиындықтарға тап болды. Оран қаласының ойдан шығарылған карантин аймағының бүкіл әлемдегі COVID-19 оқшаулауларымен байланысы қайтадан көпшіліктің назарына түсті. Италияда сатылым үш есеге өсті және ұлттық карантин кезінде он бестселлердің қатарына енді. Penguin Classics редакциялық директоры "осы сәтте одан да маңыздырақ ең жақсы жағдай жоқ" деді, ал Камюдың қызы Кэтрин романның мазмұнының жаңа маңызға ие болғанын айтты, себебі "біз коронавирустың таралуына жауапты емеспіз, бірақ оған қалай ден қоятынымызға жауапты бола аламыз".