"Кішкентай ханзада" – Антуан де Сент-Экзюперидің 1943 жылғы әйгілі повесі. Автордың әдебиетке құштарлығы, ұшу кезінде жазу және философиялық ойлары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1943 жылы Антуан де Сент-Экзюперидің повесі
1943 novella by Antoine de Saint Exupéry
Сент-Экзюперидің әдебиет туралы терең жазбалары мен зерттеулері оны кейде қатты қызықтыратын, ал кейде ол жалғыз әскери барлау рейсіне ұшып кетуге дейін әдеби туындыларды оқуын тоқтатпайтын. Ол ұшып бара жатқанда оқып, жазуға шебер болғандықтан, аяғына ашық кітап қойып ұшуы жиі болатын. Жердегі командасы ол "өте қатты" нәрсеге соғылып, миссиясы тез аяқталып кетеді деп қорқатын. Бір рет ол Тунис әуежайының үстінде сағаттап айналып, әріптестерінің күтісін тоқтатты, себебі романды бітіргісі келді. Сент-Экзюпери ұзақ, жеке ұшуларында әрқашан қапталған дәптер (ноутбук) алып жүретін, және оның философиялық жазбаларының кейбіреуі осы уақытта, төмендегі әлем туралы ойланып, ойларын құрастырғанда туды. Ол «аңыз бен теңеуге айналдырған идеалдарды іздеумен» шұғылданды.
"Saint Exupéry's prodigious writings and studies of literature sometimes gripped him, and on occasion he continued his readings of literary works until moments before take off on solitary military reconnaissance flights, as he was adept at both reading and writing while flying. Taking off with an open book balanced on his leg, his ground crew would fear his mission would quickly end after contacting something 'very hard'. On one flight, to the chagrin of colleagues awaiting his arrival, he circled the Tunis airport for an hour so that he could finish reading a novel. Saint Exupéry frequently flew with a lined carnet (notebook) during his long, solo flights, and some of his philosophical writings were created during such periods when he could reflect on the world below him, becoming 'enmeshed in a search for ideals which he translated into fable and parable'."
Испан тіліндегі басылымдар
Бонифасио дель Карил аударғаннан кейін "Кішкентай ханзада" алғаш рет 1951 жылдың қыркүйегінде аргентиналық Emecé Editores баспасында испан тілінде El principito деген атпен жарық көрді. (El pitoche engrullón) немесе Мадрид сленгінде Cheli (El chaval principeras) деп аталды.
After being translated by Bonifacio del Carril, The Little Prince was first published in Spanish as El principito in September 1951 by the Argentine publisher Emecé Editores. (as El pitoche engrullón) or the Madrid slang Cheli (as El chaval principeras).
Бавариялық басылымдар
Кішкентай ханзада Бавария, Австрия және Оңтүстік Тироль тұрғындары үшін бейімделген, бавар тілінің көптеген нұсқаларын қамтиды. Кітапты Йоханнес Лиммер өңдеп, 2019 жылы жарыққа шығарды. Оның атауы "Да глоане Принц" және онда Сент-Экзюперидің түпнұсқа суреттері сақталған.
The Little Prince has an adaptation for the inhabitants of Bavaria, Austria and South Tyrol, covering for a large variety of the Bavarian language. The book was adapted by Johannes Limmer and published in 2019. It is called Da gloane Prinz and contains the original pictures of Saint Exupéry.
Қытайлық басылымдар
Кішкентай ханзада – Қытайдағы ең танымал және сүйікті шетелдік әдебиет туындыларының бірі. Осы повестьтің қытай тіліне 70-тен астам аудармасы бар екені хабарланды. Антуан де Сент-Экзюпери ұрпақтарының ресми сайты мәліметінше, 2013 жылдың қаңтар айында жарық көрген Ли Цзихонның аудармасы төрт жылдың ішінде екі миллионнан астам дана сатылған. Ченг Ли Чун 2022 жылдың мамыр айында Тайваньда аудармасын жариялады.
The Little Prince is one of the most popular and beloved foreign works of literature in China. It is reported that there are more than 70 Chinese translations of the novella. According to the official website of the Succession Antoine de Saint Exupéry d'Agay, the version translated by Li Jihong, which was published in January 2013, sold over two million copies in less than four years. Cheng Li chun published a translation in Taiwan in May 2022.
Францияда авторлық құқықтарды қолдану
Сент-Экзюперидің соғыс кезінде қаза болуына байланысты оның мүлігіне азаматтық кодекс бойынша "Mort pour la France" (ағылш. "Франция үшін өлді") мәртебесі берілді, бұл мәртебені Франция үкіметі 1948 жылы бекітті. Заңның қағидаларының бірі авторлық құқықтың мерзімін 30 жылға ұзарту болып табылады; және Францияда авторлық құқық 2033 немесе 2045 жылға дейін сақталады.
Due to Saint Exupéry's wartime death, his estate received the civil code designation Mort pour la France (English: Died for France), which was applied by the French government in 1948. Amongst the law's provisions is an increase of 30 years in the duration of copyright; and will remain in copyright in France until 2033 or 2045.
Ойын алаңы
"Сөз ойындары" – Израильдің Холон қаласындағы танымал балалар әңгімелеріне арналған ойын алаңдарының бірі "Кішкентай ханзада" әңгімесі бойынша жасалған. Онда кітаптан алынған көріністер мен кейіпкерлерді бейнелейтін мүсіндер мен ойын құрылымдары орналасқан.
One of the "story playgrounds" – a series of playgrounds themed after famous children's stories in Holon, Israel – is themed after The Little Prince. It features sculptures and play structures depicting scenes and characters from the book.
Мектептер
L'école Le Petit Prince – Францияның солтүстігіндегі Генех шағын қауымдастығындағы мемлекеттік бастауыш мектеп, 1994 жылы екі бұрынғы мектептің бірігуі нәтижесінде ашылды. Тоғыз сынып бөлмесі мен кітапханасы бар ғимарат, ауылдың Терре де Хомм алаңына қарап тұрады, бұл алаң да Сент-Экзюперидің 1939 жылғы «Адамдар мекені» философиялық мемуарының құрметіне аталған. 1994 жылы Канаданың Онтарио штатындағы Мейпл қаласындағы Авро көшесінде L'école élémentaire catholique Le Petit Prince аталған K–6 бастауыш мектебі де ашылды. Оның оқушылар саны алғашқы жылы 30 баладан 2014 жылға қарай 325 балаға дейін өсті. Мектеп веб-сайтының кіріспе бетінде Сент-Экзюперидің ханзаданың әдемі суреттерінің бірі орналасқан.
L'école Le Petit Prince is the public elementary school in the small community of Genech in northern France, dedicated in 1994 upon the merger of two former schools. With nine classrooms and a library, its building overlooks the village's Place Terre des Hommes, a square also named in tribute to Saint Exupéry's 1939 philosophical memoir, Terre des hommes. A K–6 elementary school on Avro Road in Maple, Ontario, Canada, was also opened in 1994 as L'école élémentaire catholique Le Petit Prince. Its enrollment expanded from 30 students in its first year to some 325 children by 2014. One of Saint Exupéry's colourful paintings of the prince is found on its website's welcome page.
Көше
Бразилияның оңтүстігінде, Флорианполис қаласында, Авенида Пекено Принсипе (Португал тілінде Кішкентай Принс даңғылы) бар, оның аты авиаторлық мансабында қаладан өткен Сент-Экзюпериге жасалған құрметті білдіреді, бұл оқиға жергілікті мәдениеттің бір бөлігіне айналды. 2023 жылдың қыркүйегінде Нью-Йорктегі Бесінші даңғылдың 972-үйінде Францияның Еуропа және сыртқы істер министрі Кэтрин Колонна Кішкентай ханзаданың қола мүсінін ашты. Мүсінді жасау жобасын Америкалық «Le Souvenir Français» қоғамы Антуан де Сент-Экзюпери Жастар қорымен бірлесіп бастады. Мүсін Франция елшілігінің Мәдени қызметтерінің бас кеңсесінің сыртында, Бесінші даңғылмен жүретін жаяу жүргіншілерге қарап тұр. Жан Марк де Пастың жасаған, төрт фут биіктігі бар мүсін балшықтан қалыпталып, Нормандиядағы студиясында қоладан бір-тұтас құйылған.
In southern Brazil, in the city of Florianópolis, there is the Avenida Pequeno Príncipe (Little Prince Avenue in Portuguese), whose name is a tribute to Saint Exupéry, who passed through the city during his aviator career, an event that became part of the local culture. At 972 Fifth Avenue in New York City, a bronze statue was unveiled of the Little Prince by French Minister for Europe and Foreign Affairs Catherine Colonna in September 2023. The project to create the sculpture was initiated by the American Society of Le Souvenir Français, in partnership with the Antoine de Saint Exupéry Youth Foundation. The sculpture sits outside the headquarters of the Cultural Services of the French Embassy, overlooking the pedestrians on Fifth Avenue. The four foot tall sculpture, created by Jean Marc de Pas, was carved from clay and cast in bronze in one single piece in his studio in Normandy.
Жеңімпаздық белгілері мен марапаттары
2010 жылы қызметтен босатылғанға дейін GR I/33 (кейіннен 1/33 Белфорт эскадрильясы деп аталды), француз әуе күштері эскадрильяларының бірі, Сент-Экзюперидің өзі ұшқан, эскадрилья таңбасы ретінде және Dassault Mirage истребительдерінің құйрығында Кішкентай ханзаданың бейнесін пайдаланды. Әлемдегі ең жылдам ұшақтардың бірімен ұшқыштардың иығынан қарап тұрған Кішкентай ханзадамен ұшырылды. Сент-Экзюперидің әйгілі туындысының құрметіне, 15 жасқа дейінгі парсы тілінде жазатын авторларға арналған «Кішкентай ханзада» әдеби сыйлығы Иранда Cheragh e Motale'eh әдеби қоры тарапынан құрылды. 2012 жылы қоғам хатшысы Марьям Систанидің мәлімдемесіне сәйкес, бірінші кезеңде қарау үшін шамамен 250 жас автордың туындылары ұсынылды, ал қыркүйек айында Тегеранда өткен іріктеуден кейін 30 финалист ішіндегі ең үздік үш жазушы анықталды. 1975 жылы ашылған 2578 Сент-Экзюпери астероиді де «Кішкентай ханзаданың» авторының құрметіне аталды. 1993 жылы табылған тағы бір астероид 46610 Bésixdouze деп аталды, бұл француз тілінде «B six twelve» дегенді білдіреді. Астероидтың нөмірі 46610, ондық санау жүйесінде B612 болып жазылады. B 612 – ханзаданың туған астероиді. 2003 жылы 1998 жылы ашылған шағын астероидтың серігіне «Шағын ханзада» деген ат берілді. Пакистандық-британдық кәсіби күресші Мұхаммед Аллам «Кішкентай ханзада» ретінде танымал болды.
Prior to its decommissioning in 2010, the GR I/33 [fr] (later renamed as the 1/33 Belfort Squadron), one of the French Air Force squadrons Saint Exupéry flew with, adopted the image of the Little Prince as part of the squadron and tail insignia of its Dassault Mirage fighter jets. Some of the fastest jets in the world were flown with The Prince gazing over their pilots' shoulders. The Little Prince Literary Award for Persian fiction by writers under the age of 15, commemorating the title of Saint Exupéry's famous work, was created in Iran by the Cheragh e Motale'eh Literary Foundation. In 2012, some 250 works by young authors were submitted for first stage review according to the society's secretary Maryam Sistani, with the selection of the best three writers from 30 finalists being conducted in Tehran that September. An asteroid discovered in 1975, 2578 Saint Exupéry, was also named after the author of The Little Prince. Another asteroid discovered in 1993 was named 46610 Bésixdouze, which is French for "B six twelve". The asteroid's number, 46610, becomes B612 in hexadecimal notation. B 612 was the name of the prince's home asteroid. In 2003 a small asteroid moon, Petit Prince, discovered earlier in 1998, was named in part after The Little Prince. Pakistani British professional wrestler Mohammed Allam was billed as The Little Prince.
Кішкентай ханзада күні
2020 жылдан бері 29 маусым – Халықаралық «Кішкентай ханзада» күні. Бұл дата Антуан де Сент-Экзюперидің 1900 жылғы 29 маусымда туған күнін еске алу үшін таңдалды. Антуан де Сент-Экзюпери қоры 1943 жылы жарық көрген кітабындағы гуманистік құндылықтарды кеңінен тарату мақсатымен бұл бастаманы қолға алды. Марк Осборн 2020 жылғы «Кішкентай ханзада» күніне қатысқан бірінші тұлғалардың бірі болды.
Since 2020, June 29 is International Little Prince Day. This date was chosen to commemorate the birth of Antoine de Saint Exupéry, which occurred on June 29, 1900. The Antoine de Saint Exupéry Foundation started the initiative striving to promote the humanist values carried by the book published in 1943. Mark Osborne was one of the first personalities to participate in the Little Prince Day 2020.