Кіріспе

Қытайлық америкалық композитор (1923-2019) Қытай дипломаты Чоу Вэнь Чунг (; 28 шілде 1923 - 25 қазан 2019) - қазіргі заманғы классикалық музыканың қытайлық-америкалық композиторы. 1946 жылы Америка Құрама Штаттарына көшіп барып, Нью-Ингланд консерваториясында және Колумбия университетінде музыка біліміне ие болды. Николас Слонимский Чжоуды шынайы Шығыс Азия мело ырғақтарын қазіргі заманғы Батыс музыкасына аударуға тырысқан алғашқы қытай композиторларының бірі деп есептейді.

Қытайдағы алғашқы жылдары

Чжоу Шандоңның Янтай (Чефу) қаласында дүниеге келген. Ол Қытайда өскен және музыкаға деген сүйіспеншілігін ертеден дамытты. ("Көріністер мен дыбыстар" - Чжоудың музыкасына ертедегі әсерлері туралы очергі). Оның болашақ зерттеулері үшін Цинь музыкасы пайдалы жер болып шықты. Чжоу музыкалық аспаптарды зерттеудің алғашқы кезеңдерін былай деп сипаттады: Циндаода болған кезімде мен музыканың өмірдегі мәнін алғаш рет үй ішімнің аспаптарда ойнап, ән айтып, ішіп, бос уақыттарын көңілді өткізуге көмектесетінін естідім. Мен сондай-ақ гармониялық педальдарға қызыға бастадым, онымен алдымен көлік акселераторы ретінде ойнадым, содан кейін олардың динамикалық әсерін анықтадым. Ағасы Вэн Цин маған сабақ бере бастады да, мені "оқушысы" етіп қабылдады! Мен ерху ойнадым, скрипка ойнадым, мандолина, гармоника, музыкалық пісіру сияқты аспаптарды үйрендім. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Қытайды жаңғырту үшін азаматтық инженерлік мамандықты оқуға көндірілді. Орта мектептен кейін Чжоу Қытайдағы Шанхайдағы Сент-Джон университетінде сәулет өнері мамандығы бойынша білім алды. Шоу өзінің өмірбаянында: "Мен сәулет өнерін өнер мен ғылым арасындағы келісім ретінде таңдадым, оған Джон Раскиннің сәулет туралы "мұздатылған музыка" деген түсінігі әсер етті". Бір семестр ішінде Чжоудың оқу жұмысы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан тоқтатылды. 1942-1944 жылдары Гуанси университетіне оқуға түсіп, түнгі әуе шабуылдары мен азаматтық инженерлік оқуларының талаптарына қарамастан, өзін-өзі музыка жазуға және кітапхана кітаптарын оқу арқылы Батыс мәдениеті туралы білім алуға уақыт таба алды. Соғыстың қиындықтарына байланысты Чжоу 1944 жылы қайтадан көшіп кетуге мәжбүр болды және оқуын Чунцин университетінде жалғастырды.

Академиялық мансап

1954 жылы Колумбияның Электрондық музыка зертханасында бірінші техникалық көмекші болды және сонымен бірге қытай музыкасы мен драма туралы зерттеу жобасының директоры болып тағайындалды. Бұл зерттеу оның эстетикалық көзқарасын нығайтып, каллиграфия, цин, бір реңкті және И-Цзин теорияларын синтездеуге итермеледі, олардың барлығы оның композициялық ойлауында жаңа жерді білдіреді. Колумбия университетінің музыка бөлімінің төрағасы ретінде композиция бағдарламасына көркемдік көріністі анық түсіндіруде маңызды рөл атқарды. Чжоу сонымен қатар Өнер мектебінің деканы және Колумбия университетінің қазіргі заманғы музыка жөніндегі Фриц Райнер орталығының директоры болып ерекшеленді. Оның атақты оқушылары: Чжоу Лонг, Чен И, Тан Дун, Чайнари Унг, Дэвид Фрум, Ге Ган ру, Брайт Шенг, Джеймс Тенни, Талиб Расул Хаким, Цзин Цзин Луо, Майкл Розенцвейг, Фэй Эллен Сильверман, Жак Луи Монод және Хсиунг Зе Вонг.

Мәдениет елшісі

1978 жылы Чоу Вэн Чунг Колумбия университетінде екі ел арасындағы өзара түсіністікті мәдениет арнасы арқылы дамыту үшін АҚШ-Қытай өнер алмасу орталығын құрды. Бұл Қытай мен АҚШ-тың өнер саласындағы көшбасшыларын 30 жыл бойы дипломатиялық байланыстар бұзылғаннан кейін қайта байланыстыру қажеттілігін қарастырған алғашқы ұйым болды. Орталық екі бағытта да алмасуды ұйымдастырды. Қытайға белгілі музыканттар, соның ішінде скрипкашы Айзек Стерн, драматург Артур Миллер, жазушы Сьюзан Сонтаг және хореограф Альвин Николайс келді, ал Қытайдан белгілі мәдениет қайраткерлері, мысалы драматург Цао Ю және актер Ин Ручжэн АҚШ-қа келді. Көптеген жобалардың ішінде Гарвард университетінің Жобалық нөл жобасының Говард Гарднер бастаған алты жылдық өнер білім беру бағдарламасы болды. 1990 жылдары Орталықтың қызметі Юньнань провинциясындағы этникалық ұлттардың өнеріне және қоршаған ортаны қорғаудың тиісті мәселелеріне бағытталған бағдарламаларды қамтиды.

Музыкалық мансап

Композитор Эдгард Варезедің шәкірті ретінде. Чжоу өзінің музыкасында тек Варесиялық ұғымдарды таратуды емес, сонымен қатар ұстазының көлеңкесінен шығуды таңдады. Варезедің тек қана батыс көзқарасынан Шоу музыкасы Шығыс пен Батысты біріктіру арқылы екі мәдениетті де түсіну арқылы мәдени өрістерді араластыруды білдірді. Ол қазіргі қытайлық музыкалық идиоманың негізін қалаушы ретінде қарастырылуы мүмкін, оның музыкасы стандартты және кейінгі ұрпақтарға еліктеуге үлгі болып табылады. Чжоудың революциялық түсініктері шығыс пен батыстың ғалымдары мен жай адамдарының қытай музыкасын кеңірек және біріктірілген түрде қабылдауына әкелді. Ол қытай музыкасына цин музыкасының және бір дыбыс тұжырымдамасының өзіндік үлесін мойындады, және одан да маңыздысы, композиторлар үшін олардың құндылығын мойындады. ("Твейндер кездесуі" Лейтон Кернердің шығармасы) Оның музыкасында жеке биіктікті жетілдіруге баса назар аударылуы да маңызды болды. Ол Батыс формальды құрылымдарды меңгерген, ал Шығыс тонның нәзік иілуін бақылауға бағытталған деп сенді. Ол батыс елдерінің формальды дизайнын үлгі тұтып, бұл нюанстарды жай ғана сәндік элемент ретінде емес, нақты құрылымдық элемент ретінде қолданды. Каллиграфия өнері әр түрлі мағыналы деңгейде әрқашан музыканың философиялық негізі болып табылады. Оның өнері мен мәдениетін терең білуден алынған бақыланған спонтандық пен тыныш қарқындылық, табиғаттың өсімі сияқты органикалық және болмай қалмайтын өсу процесімен бірге стильдік элементтер болып қала береді. Ақыр соңында ол Шығыс пен Батыс дәстүрлерін біріктіруге емес, қазіргі заманғы идиомалар мен әдістерді ішкілендіруге және асырып, шынайы, заманауи сезімді көрсететін жеке стильді жасауға тырысты. ("Чоу Вэнь Чун" Николас Слонимский) Чоу әртүрлі ақпарат құралдарына жазды. Оның шығармаларын Чикаго, Филадельфия, Нью-Йорк, Сан-Франциско, Берлин, Париж және Токио оркестрлері орындаған. Ол Рокфеллер, Гуггенхайм және Кусевицкий қорларынан, Ұлттық өнер және әдебиет институтынан, Ұлттық өнер қорынан және Нью-Йорк өнер жөніндегі мемлекеттік кеңесінен гранттар алды. Ол Колумбия университетінде музыкалық композиция бойынша Фриц Райнер профессоры болды (онда ол АҚШ-Қытай өнер алмасу орталығының директоры болды) және Америка академиясының және өнер және әдебиет институтының мүшесі болды. Чжоу Танглвудта, Бенингтонда және Иллинойс университетінде композитор болды. Музыкалық ұйымдардағы лауазымдарына Composers Recordings, Inc. (CRI) президенті және Азия музыкасының редакциялық кеңесінің төрағасы кірді. Сонымен қатар, ол Азия композиторлары лигасының құрметті өмірлік мүшесі болды. Ол басқа да қазіргі заманғы музыка ұйымдарына мүше болды, соның ішінде ISCM лигасы, Yaddo корпорациясы, Американдық композиторлар альянсы, Американдық музыка орталығы және Американдық университет композиторлары қоғамы. Чжоу Вэнь Чунг Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі болды, ал 2001 жылы оны Франция Мәдениет министрлігі "Өнер және әдебиет орденінің офицері" деп атады. 2018 жылы Гуанчжоудағы Синхай музыка консерваториясы композитордың мұрасын жалғастыру және қазіргі заманғы музыканы қолдау бойынша жобаларды бастау үшін Чоу Вэн Чун музыка зерттеу орталығын ашты. 2019 жылы Нью-Ингланд консерваториясынан құрметті докторлық дәрежесіне ие болды.

Ерте кезең

Чжоудың ертедегі шығармаларында қытай поэзиясын шабыт ретінде пайдалану және қытай әуендерін тікелей цитаталау сияқты ортақ сипаттамалар бар. Бұл кезеңдегі композициялар: "Ландшафты" (1949), "Барлығы көктем желінде" (1952-1953), "Жиғалған жапырақшалар" (1954) және "Сері жаңа" (1957). Чжоу "Бейнежақтардағы Фэньян гүл барабаны" атты халық әнінен үзінді келтірді. Бұл оркестрлік шығарма қытайлық пейзаж суреттерінің пейзажы мен атмосферасын еске түсіретін өлеңдерден әсер алды. "Ақ жартастан, шығанақтан", "Бөліну қайғысы" және "Өлгеретін жарықтың бір жолағы" өлеңдері "Ландшапп" шығармасының әртүрлі бөлімдерінің көңіл-күйін көрсету үшін субтитр ретінде қолданылады. Қытай ғалымдары әдетте суреттерге поэзия жазуы, ал Чжоудың көптеген ерте композицияларында ежелгі қытай өлеңдерінен жазбалар бар. Қытай поэзиясы "Жиып қалған жапырақшалар" және "Жазғы желдің бәрінде" суреттерін жазды. Екі шығарма да Ли Юдің "И Цзяннан" "Оңтүстік аумақтардың естелігі" атты Оңтүстік Тан әулетінің поэмасына негізделген. Питер Чанг осы ертедегі еңбектер арқылы Чжоу музыкалық ойлау тәсілін қытайлық көркем және әдеби көркемдік принциптері бойынша, мысалы, каллиграфиядағы сия ағынын бақылауға, пейзаж суреттеріндегі қысқалыққа, музыкалық формадағы поэзияға және циндік қимылдарды ойнаудың суреттік бейнелеуіне баса назар аударды.

Жеткізу мерзімі

Осы кезеңде Чжоудың илхам көзі философиялық кітаптан, И Цзин (Өзгерістер кітабынан) келді, оның мазмұны ол әлемде болып жатқан барлық нәрселердің, соның ішінде табиғи құбылыстардың, адам істерінің және идеяларының түйінді элементтерін білдіреді. И Цзинда ұсынылған инь және ян тұжырымдамаларына негізделген Чжоу өзгермелі режимдерді, интервал мазмұны мен І Цзиндегі триграммалар мен гексаграммаларға сәйкес келетін ауызша мазмұн жүйесін жасады. Чжоу И Цзиннің принциптерін гармониялық, тақырыптық, текстуралық және ритмикалық құрылымдарда қолданды және тәжірибе жүргізді. 1950 жылдардың аяғынан бастап Чжоу композицияларында өзгермелі режімдермен тәжірибе жүргізе бастады. Цзяньцзюнь Чоу шығармаларын екі топқа бөліп қарастырды: "пентатоникаға байланысты" немесе "өзгермелі режимге негізделген" композиция. Чжоудың алғашқы шығармаларының көпшілігі пентатоникаға байланысты және Чжоу өзінің рухын дәстүрлі қытайлық пентатоникалық әуендерден алған. Пьесалық метафора (1960) Чоудың орта кезеңінің басталуын білдіреді, ол кезде Чоу өзгермелі ретті композициялық әдіс ретінде биіктік ұйымдастыру үшін пайдаланды. Кейіннен Чоу модтарды Cursive (1963), Pien (1966) және Yun (1969) сияқты басқа да шығармаларына қолданды. Чжоу Пьеннің құрылымы И Цзиньде айтылған оң және теріс күштер арасындағы тепе-теңдік тұжырымдамасына негізделгенін айтты. Идеограмма - бұл Чжоудың батыс және шығыс элементтерін синтездеп, батыс аспаптары арқылы қытай дыбыстарын шығаруға тырысқан тағы бір эволюциялық тұжырымдамасы. Чжоу - тәжірибелі каллиграф. Көп жылдар бойы қытай каллиграфиясының әртүрлі стильдері мен жазуларын үйренгеннен кейін, Чжоу каллиграфия мен музыка өнеріндегі ұқсастықтарды көре бастады. Чжоу жазғандай, "Курсивті жазу қытай каллиграфиясының өнеріндегі мәнін білдіреді, өйткені оның көркемдігі тек қана сыяның өздігінен, бірақ бақыланатын ағынына байланысты, ол щетка соққылары арқылы өзара әрекеттесуде сұйық сызықтарды ғана емес, тығыздықты, текстураны және тепе-теңдікті де көрсетеді. Бұл қасиеттер музыкалық терминдерге аударылғанда, шығыстың жел және саплы аспаптар үшін музыкасында жиі кездеседі. Чжоу сия ағынын музыка тығыздығына теңеді және 1963 жылы "Курсив" шығармасында курсив стилі жазуының идеограммаларымен тәжірибе жүргізді. Чоудың кейінгі шығармалары абстракцияға қарай қозғалды және ол өзгермелі режімді одан әрі дамытып, оны икемді етті. Кейбір елеулі композициялар: "Бейжің тұмандылықта" (1986), "Қорғадан шыққан үндеулер" (1996), "Желмен соққыланған шыңдар" (1994), "Виолончель мен оркестр үшін концерт" (1991) және "Бұлттар" (1998). Чжоу өзінің екінші струнный квартеті "Стримс" (2003) -ті Бахтың "Арт фугасына" жауап ретінде жазды. 2007 жылы гейагеум шебері И Джи Ёнг Гейагеум мен дәстүрлі корей аспаптары ансамбліне арналған шығарма жазуды тапсырды. Оның тобы, Кореяның қазіргі заманғы музыка ансамблі (CMEK) 2008 жылы "Мәңгілік соснаны" тұсаукесерін өткізді. Чжоу батыс аспаптары үшін "Ода мәңгілік соснаға" (2009) Нью-Йорк жаңа музыка ансамбліне (NYNME) және дәстүрлі қытай аспаптары үшін "Сижу мәңгілік соснаға" (2012; оның қытай аспаптарының толық ансамблі үшін алғашқы және жалғыз жұмысы) Тайбэй қытай оркестріне жазды.

Жеке өмір

Чжоу Вэнь Чунг Цзянсу провинциясының Чанчжоу қаласының ежелгі мәдени орталығында ата-бабаларының тамырлары бар әдебиетті отбасында дүниеге келді. Оның ағасы Вэнь Цинь Чоу АҚШ Әуе күштері мен НАСА үшін ракеталық, спутниктік және ғарыш кемелерін басқару жүйелерінде цифрлық компьютерлерді қолданудың ізашарсы болды. 1962 жылы Чжоу Вэн Чунг Чжан И Анға үйленді. Олардың екі ұлы болды.