Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай пипасының орындаушысы және композиторы (1963 жылы туған)
Chinese pipa player and composer (born 1963)
Ву Ман (; 1963 жылдың 2 қаңтарында туған) – қытай пипасының орындаушысы және композиторы. Пекин қаласындағы Орталық музыка консерваториясында Пудун стилінде пипа орындауын меңгерген ол, кең ауқымды музыкалық стильдерде ойнайтындығымен және пипаны, оның қытай мәдениетін батыс жанрларымен таныстырғанымен белгілі. Kronos Quartet және Silk Road Ensemble топтарымен көптеген өнер көрсетіп, жазбалар жасаған, сондай-ақ Филип Гласс, Лу Харрисон, Терри Райли, Брайт Шенг, Тан Дун, Чжао Джипин және Чжоу Лонгтың көптеген шығармаларын тұңғыш рет орындаған. Ол 40-тан астам альбом жазып, олардың бесеуі «Грэмми» сыйлығына ұсынылған. 2013 жылы «Musical America» журналы оны «Жылдың аспапшысы» деп атады, бұл сыйлықты алған батыс емес аспапта ойнайтын алғашқы орындаушы болды. 2008 жылы ол «The United States Artists Award» сыйлығына ие болды.
Wu Man (; born January 2, 1963) is a Chinese pipa player and composer. Trained in Pudong style pipa performance at the Central Conservatory of Music in Beijing, she is known for playing in a broad range of musical styles and introducing the pipa and its Chinese heritage into Western genres. She has performed and recorded extensively with Kronos Quartet and Silk Road Ensemble, and has premiered works by Philip Glass, Lou Harrison, Terry Riley, Bright Sheng, Tan Dun, Zhao Jiping, and Zhou Long, among many others. She has recorded and appeared on over 40 albums, five of which have been nominated for Grammy Awards. In 2013, she was named Instrumentalist of the Year by Musical America, becoming the first performer of a non Western instrument to receive this award. She also received The United States Artists Award in 2008.
Өмірбаян
Ханчжоу қаласында туған Ву Ман 9 жасында пипа сабақтарын бастады. Мәдени революция аяқталғаннан кейін 1977 жылы университеттердің есіктері жаңа студенттерге ашылғанда, Ву Ман Орталық музыка консерваториясына қабылдану үшін Пекинге сапар шекті. 13 жасында ол мектептегі ең жас студент атанды, ал оның түпкілікті сынағы туралы хабар ұлттық газеттерде жарияланды. Консерваторияда ол Лин Шичэн, Куан Южун, Чэн Цзэмин және Лю Дехайдан Пудун стилінде пипа орындау өнерін үйренді. 1979 жылы Сейжи Озава мен Бостон симфониялық оркестрі Пекинде өнер көрсеткенде, ал 1980 жылы Консерваторияда Исаак Стерннің шеберлік кластарына қатысқанда ол алғаш рет қытай емес музыкамен танысты. 1985 жылы Ву Ман Қытай Жастар өнер ұжымының құрамында АҚШ-та алғаш рет өнер көрсетті. Бес жылдан кейін ол АҚШ-қа көшіп, пипада орындаушылық мансабын дамытуға кірісті, бұл оның репертуарын дәстүрлі қытай музыкасынан тысқары қарай кеңейтуге мүмкіндік берді. 1998 жылы Ву Ман Радклифф колледжінің Бантинг институтында оқуға стипендия алды. Сол жылы ол Йо-Йо Маның Жібек жолы жобасының негізін қалаушы мүшесі болды (қараңыз төмен). 2003 жылы Ву Ман Филип Гласспен жұмыс істей бастады, оның «Дауыстың дыбысы» операсының премьерасында өнер көрсетті. Ол 2007 жылы Гластың жеке лейблі Orange Mountain Music арқылы шыққан осы шығармадан алынған сюитаның жазбасында да көрінеді. 2004 жылы Гласс Ву Маннан 2004 жылғы Афинадағы жазғы Олимпиада ойындарына арналған Мәдени Олимпиада тапсырысы бойынша жұмыс істеуді сұрады. «Орион» деп аталатын және шабыттандырылған (жұлдызды жыл бойы екі жарты шардан да көруге болады) шығармада әлемнің әртүрлі елдерін бейнелейтін бөлімдер бар. Үшінші бөлім «Қытай» Гласс пен Ву Манның бірлескен туындысы, онда Ву Ман пипада ойнайды. Бұл жобаға Рави Шанкар, Марк Аткинс, Фодэй Муса Сусо, Эшли МакИсаак және Уакти де қатысты. Шығарманың премьерасы Ойындарға дейін өтті, ал 2005 жылы Orange Mountain Music арқылы жарық көрді. 2009 жылы Ву Ман Карнеги залында «Ескі жолдар, заманауи дауыстар» фестивалі аясында екі концерт ұйымдастырды. Концерттер Қытайдың шалғай аймақтарындағы музыкаға, соның ішінде Донг және Тюджия халықтарының дәстүрлеріне, сондай-ақ даосизмнің қасиетті ритуалдарына арналды. Бұл музыканттарды табу процесі 2012 жылы түсірілген «Музыкалық ортаны ашу: Ву Манның Қытайға оралуы» фильмінде көрсетілген. Ву Манның пипаны жаңа тыңдарманға жеткізудегі жетістіктері 2012 жылдың соңында «Музыкалық Америка» журналы оны 2013 жылғы «Жылдың аспапшысы» деп таныды. Бұл марапатты батыс емес аспапты орындайтын алғашқы музыкантқа табысталды. Сол маусымда Ву Ман Нью-Йорктегі The Knights камералық оркестрімен бірге өзінің «Көк және жасыл» композициясын тұсаукесер етті. Лев Журбин мен The Knights тобының Колин Якобсенің пипа мен скрипкалық оркестрге жасаған әуені Ву Манның Қытайды аралап саяхаттап жүргенде естіген халық әуендерінен шабыттанды. Сол маусымда Ву Ман Чжао Цзипиннің «Пипа концерті №2» премьерасын Сидней опера үйінде Сидней симфониялық оркестрімен бірге орындады, ал оркестр бұл туындыны Солтүстік Америкалық оркестрлер консорциумымен бірлесіп тапсырыс берген. 2014 жылы Ву Ман Хантингтон кітапханасының тұңғыш резиденциялық музыканты атанды. Резиденция аясында білім беру бағдарламалары және жаңа композицияға тапсырыс берілді. Ву Ман пипа, джанго және шакухачи үшін жазған «Үш бөлісу» шығармасы 2014 жылдың 17 маусымында Хантингтонның қытай бағында тұсаукесер етілді.
Born in Hangzhou, Zhejiang, Wu Man began taking pipa lessons at age 9. When universities opened their doors to new students in 1977 after the Cultural Revolution had ended, Wu Man traveled to Beijing to audition for the Central Conservatory of Music. At 13, she became the youngest student at the school, and her final audition was covered in national newspapers. While at the Conservatory, she studied Pudong style pipa performance under Lin Shicheng, Kuang Yuzhong, Chen Zemin, and Liu Dehai. She was first exposed to non Chinese music in 1979 when Seiji Ozawa and the Boston Symphony Orchestra performed in Beijing, and again in 1980 when she attended Isaac Stern’s master classes at the Conservatory. Wu Man first performed in the United States as a member of the China Youth Arts Troupe in 1985. She moved to the U. S. five years later to pursue a career in pipa performance that would allow her repertoire to extend beyond traditional Chinese music. In 1998, Wu Man was awarded a fellowship to study at the Bunting Institute at Radcliffe College. That same year, she became a founding member of Yo Yo Ma's Silk Road Project (see below). In 2003, Wu Man began working with Philip Glass, performing in the premiere of his opera The Sound of a Voice at the American Repertory Theater. She is featured in the recording of a suite from this work, which was released in 2007 on Glass's private label, Orange Mountain Music. In 2004, Wu Man was approached by Glass once again to collaborate on a commission from the Cultural Olympiad on the occasion of the 2004 Summer Olympics in Athens. Taking Orion as its title and inspiration (the constellation can be seen from both hemispheres throughout the year), the piece contains movements representing various countries around the world. The third movement, "China", was co written by Glass and Wu Man, and features Wu Man on pipa. Additional collaborators include Ravi Shankar, Mark Atkins, Foday Musa Suso, Ashley MacIsaac, and Uakti. The work was premiered prior to the Games, and recorded and released on Orange Mountain Music in 2005. In 2009, Wu Man curated a pair of concerts at Carnegie Hall as part of the Ancient Paths, Modern Voices Festival. The concerts focused on music from remote areas of China, including traditions of the Dong and Tujia peoples, as well as Taoist ritual. The process of finding these musicians was documented in the 2012 film Discovering a Musical Heartland: Wu Man's Return to China. Wu Man's achievements in bringing the pipa to new audiences were recognized at the end of 2012 when Musical America selected her as the 2013 Instrumentalist of the Year. She is the first performer of a non Western instrument to receive this award. Later that season, Wu Man premiered her composition Blue and Green with New York–based chamber orchestra The Knights. Arranged for pipa and string orchestra by Lev Zhurbin and The Knights' Colin Jacobsen, the work is influenced by folk melodies that Wu Man heard travelling through China. That same season, Wu Man premiered Zhao Jiping’s Pipa Concerto No. 2 at the Sydney Opera House with the Sydney Symphony Orchestra, who commissioned the work along with a consortium of North American orchestras. In 2014, Wu Man was named the first Musician in Residence at the Huntington Library. The residency included educational outreach programs, as well as a commission for a new composition. The piece, Three Sharing, was written by Wu Man for pipa, janggo, and shakuhachi, and was premiered on June 17, 2014 at the Huntington's Chinese Garden.
Кронос квартеті
Ву Ман 1992 жылы Питтсбург жаңа музыка фестивалінде Чжоу Лонгтың «Soul» пьесасының тұңғыш орындалуында пипа мен скрипкалық квартет үшін Kronos Quartet-пен бірге өнер көрсетті. Квартеттің негізін қалаушы скрипкашы Дэвид Харрингтон «Ву Манның жанды пипа дыбысында сан алуан мүмкіндіктерді естідім» дейді, содан кейін квартет Тан Дунға осы құралдар үшін шығарма жазуды тапсырды. Соның нәтижесінде пайда болған «Ghost Opera» – минималды декорациялар мен жарықтандыруы бар жартылай сахналық қойылым, ол 1995 жылы Бруклиндегі Музыка академиясында тұңғыш рет көрсетілді. Кейін бұл жұмыс 1997 жылы Nonesuch лейблінде жазылып шығарылды. 2005 жылы Терри Райлидің 70 жылдығына арналған шарада квартет одан пипаны қамтитын жаңа шығарма жазуды сұрады. Бір жылдан астам уақыт Ву Манмен бірге жұмыс істеп, аспаптың ерекшеліктерін үйренген соң, Райли пипа мен вокалға Ву Манның қатысуымен алты бөлімнен тұратын «The Cusp of Magic» шығармасын жазды. Бес музыкант та түрлі соққы аспаптары мен ойыншықтарда ойнайды. Премьера Калифорния университетінің Беркли кампусындағы Герц залында Cal Performances ұйымдастырды, ал 2008 жылы Nonesuch лейблінде жазылып шығарылды. Ву Манның квартетпен жасаған соңғы жобасы – Ву Ман, Харрингтон және қытай театр режиссері Чэнь Ши Чжэнь бірлесіп жасаған «A Chinese Home» атты мультимедиялық жұмыс. 2009 жылы Карнегидің Занкель залында тұсаукесері өткен бұл қойылым Цинь әулетінен бастап Қытай коммунистік революциясына дейінгі Қытай тарихының кең ауқымын бейнелейді. Ол квартетпен бес альбомда, соның ішінде Джон Даулендтің «Lachrymæ Antiquæ» пьесасын руанда орындаған «Early Music»; Рахул Дев Бурманның Болливуд әндерінен құралған «You've Stolen My Heart» жинағы; және квартеттің 40 жылдығына арналған «A Thousand Thoughts» жинақ альбомында қатысқан.
Wu Man first performed with the Kronos Quartet in the premiere of Zhou Long's Soul for pipa and string quartet at the Pittsburgh New Music Festival in 1992. The Quartet's founding violinist, David Harrington, says he "heard all sorts of possibilities in Wu Man's vivid pipa sound," and the Quartet subsequently commissioned Tan Dun to write a piece for the same instrumentation. The resulting Ghost Opera, a semi staged work with minimal sets and lighting, received its premiere at the Brooklyn Academy of Music in 1995. The work was later recorded and released on Nonesuch in 1997. On the occasion of Terry Riley's 70th birthday in 2005, the Quartet commissioned a new work from him that would include pipa. After working with Wu Man for over a year to learn the intricacies of the instrument, Riley composed The Cusp of Magic, a work in six movements that included Wu Man on pipa and vocals. All five musicians also play a variety of percussion instruments and toys. The premiere was presented by Cal Performances at Hertz Hall on the University of California, Berkeley campus, and was recorded and released on Nonesuch in 2008. Wu Man's most recent project with the Quartet is a multimedia work entitled A Chinese Home, co conceived by Wu Man, Harrington, and Chinese theater director Chen Shi Zheng. The work, which received its premiere at Carnegie's Zankel Hall in 2009, depicts a broad stretch of Chinese history, from the Qing dynasty through the Chinese Communist Revolution to present day. She appears on five albums with the Quartet, including Early Music, in which she plays John Dowland's Lachrymæ Antiquæ on the ruan; You've Stolen My Heart, a collection of Bollywood songs by Rahul Dev Burman; and A Thousand Thoughts, the Quartet's 40th anniversary compilation album.
Йо-Йо Ма және Жібек жолы жобасы
Ву Ман – 1998 жылы музыкалық орындау және білім беру арқылы мәдени қарым-қатынасты дамыту мақсатында құрылған коммерциялық емес ұйым, Йо-Йо Маның «Жібек жолы» жобасының негіс қалаушы мүшесі. Жоба құрылғаннан кейін екі жыл өткен соң, Танглвуд музыка орталығында өткен семинар «Жібек жолы» ансамбліне айналды – бұл Жібек жолы бойындағы елдерді ұсынатын әртүрлі музыканттардан құралған топ. Ву Ман 2000 жылы ансамбль құрылғаннан бері үнемі орындаумен айналысып, бес альбом жазып, халықаралық гастрольдерге шықты. 2006-07 маусымда «Жібек жолы» жобасы Чикаго симфониялық оркестрімен бірлесіп «Жібек жолы Чикаго» атты бір жылдық мерекелік шара өткізді, оның нәтижесінде 2008 жылы «Traditions and Transformations: Sounds of Silk Road Chicago» альбомы жарық көрді. Ву Ман бұл альбомда Лу Харрисонның «Пипа концертін» CSO және дирижер Мигель Харт Бедоямен бірге орындайтын солист ретінде танылады. Ву Ман «Жібек жолы» ансамблінен тыс Йо-Йо Мамен де бірнеше рет бірлесіп өнер көрсеткен. 1999 жылы Ву Ман мен Ма Ақ үйde Брайт Шенгтің «Пипа мен виолончельге арналған үш әнінің» премьерасын өткізді. Сол жылы Ма Гленн Гулд жүлдесіне ие болды және Ву Манды Гленн Гулдтың шәкірті ретінде таңдады. Олар 2003 жылы тағы да бірге орындады, пианист Эммануэль Акстің қатысуымен Шенгтің «The Song and Dance of Tears» әнін алғаш рет орындады, ал Нью-Йорк филармониясын Дэвид Зинман басқарды.
Wu Man is a founding member of Yo Yo Ma's Silk Road Project, a non profit organization established in 1998 to foster cross cultural communication through musical performance and education. Two years after its inception, the Project hosted a workshop at the Tanglewood Music Center that evolved into the Silk Road Ensemble, an eclectic group of musicians representing countries along the Silk Road. Wu Man has performed regularly with the Ensemble since its inception in 2000, recording five albums and touring internationally. In the 2006 07 season, the Silk Road Project partnered with the Chicago Symphony Orchestra for a yearlong celebration called Silk Road Chicago, culminating in the 2008 album release Traditions and Transformations: Sounds of Silk Road Chicago. Wu Man appears on this album as a soloist, performing Lou Harrison's Pipa Concerto with the CSO and conductor Miguel Harth Bedoya. Wu Man has also performed multiple times with Yo Yo Ma outside of the Silk Road Ensemble. In 1999, Wu Man and Ma performed at the White House, premiering Bright Sheng's Three Songs for Pipa and Violoncello. That same year, Ma was awarded the Glenn Gould Prize and selected Wu Man as the Glenn Gould Protégé. They performed together again in 2003, premiering Sheng’s The Song and Dance of Tears alongside pianist Emanuel Ax, with David Zinman conducting the New York Philharmonic.
Түрлі мәдени бірлестіктер
2005 жылы Ву Ман және композитор Чэнь И Файеттвиллдегі Уолтон өнер орталығының тапсырысымен «Ежелгі билер» атты мультимедиалық туынды жасады. Ли Бай поэзиясынан шабыттанған мультимедиалық туындыда Кэтлин Оуэннің қытай каллиграфиясы мен Ву Ман әкесінің суреттерін қамтитын бейне өнер бар. Туындының орындалуында Ву Ман мен перкуссияшы Роберт Шульц Оуэннің өнері көрсетілген екі тік экранның алдында орындады. Бұл жоба Ву Манның «Шығысқа қайта оралу» деп атаған ірі жобасының бірінші бөлігін құрайды, оған төменде талқыланған көптеген жобалар, сондай-ақ оның «Музыкалық орталықты ашу» атты деректі фильмі кіреді. Кейін 2005 жылы ол Ли Найт (банжо, аппалачиан дульцимері, ауыз доғасы, вокал), Джулиан Китасти (бандура, сопилка, вокал) және Джеймс Макубуя (эндонг, адунгу, вокал) есімді музыканттармен бірге альбом жазды. Альбомда қытай, аппалачи, украин және угандалық халық музыкасы орын алды, бұл әлемнің әртүрлі бұрыштарынан алынған аспаптарды үйлестіруге бағытталған. Альбом жарық көргеннен кейін Ву Ман, Найт, Китасти және Макубуя АҚШ-тың әртүрлі қалаларында концерттер берді, соның ішінде 2006 жылы Карнегидің Занкел залында және 2010 жылы Санта-Фе камералық музыка фестивалінде өнер көрсетті. 2010 жылы Ву Ман Тайваньға тайвандық аборигендердің музыкасын зерттеу үшін сапар шекті, нәтижесінде 2012 жылы «Ву Ман және Тайваньдық аборигендердің достары» (吳蠻與原住民朋友) атты концерттер сериясы өтті. Бұл концерттерде Ву Манға пайван, атаял және бунун тайпаларының музыканттары қосылды, олар пипамен сүйемелдеуде дәстүрлі және ритуалдық әндердің аранжировкаларын орындады. Концерттер Тайбэйдегі Ұлттық театр және концерт залында Тайвань халықаралық өнер фестивалінде және Гонконгтағы New Vision Arts фестивалінде өтті. Орталық Азиядағы Ага Хан музыкалық бастамасының қаржылық қолдауымен Ву Ман Орталық Азия музыканттарымен бірлесіп, 2012 жылы Smithsonian Folkways лейблінде жарық көрген «Borderlands: Wu Man and Master Musicians from the Silk Route» CD/DVD-ін жасады. Альбом/документальді фильм жазбалар лейблінің «Орталық Азия музыкасы» сериясының оныншы және соңғы бөлігін құрайды. Музыканың басты назары ұйғыр муқамы дәстүріне, араб мақамынан шабыттанған 12 лад жүйесіне шоғырланған. Альбомда Абдували Абдурашидов (сато), Сирожиддин Джураев (дутар), Хуа’ер вокалисі Ма Эрса, Абдулла Маджнун (өзінің ойлап тапқан, екі мойынды аспапқа біріктірілген танбур мен сатар), дутар, танбур және вокал; Хесенжан Турсун (сатар және вокал), Санубар Турсун (дутар және вокал) және Ясин Якуп (дап) музыканттары ойнады. 2013 жылы Ву Ман Сан-Диего қорының Creative Catalyst Fund-ынан «When China Meets Latin America» жобасын жүзеге асыру үшін жеке грант алды, бұл жобада ол сон жарочо квартеті Son de San Diego-мен бірлесіп жұмыс істеді. Бастапқы репетицияларда Ву Ман мен Son de San Diego қытай және латын американдық халық музыкасының ортақ белгілерін зерттеді, олардың екеуінде де, Son de San Diego-ның Эдуардо Гарсия Акоста атап өткендей, «махаббат әндері, күміс таңдар, құстардың әндері, жаралы жүректер, теңіз саяхаттары және билеудің таза қуанышы» бар. Осы репетициялардан кейін, құрылған квинтет қытай және латын американдық халық музыкасының аранжировкаларын Карлсбад музыка фестивалі ұйымдастырған семинарлар мен концерттерде орындады. Ву Ман 2023 жылғы Охай музыка фестивалінде бірнеше концерттерде өнер көрсетті, соның ішінде «Ghost Opera» туындысының екі орындалуына қатысты.
In 2005, Wu Man and composer Chen Yi co wrote a multimedia work titled Ancient Dances, commissioned by the Walton Arts Center in Fayetteville, Arkansas. Taking its inspiration from the poetry of Li Bai, the multimedia work features video art by Kathleen Owen that incorporates Chinese calligraphy and paintings by Wu Man's father. In performances of the work, Wu Man and percussionist Robert Schulz played in front of two vertical screens that displayed Owen's art. The project forms the first installment in what Wu Man refers to as her larger "Return to the East" project, which includes many of the projects discussed below, as well as her documentary Discovering a Musical Heartland. Later in 2005, she recorded the album Wu Man and Friends with Lee Knight (banjo, Appalachian dulcimer, mouth bow, vocals), Julian Kytasty (bandura, sopilka, vocals), and James Makubuya (endongo, adungu, vocals), which was released on the Traditional Crossroads label in 2006. The album contains the music of Chinese, Appalachian, Ukrainian, and Ugandan folk traditions, arranged to combine these plucked instruments from around the world. Since the album release, Wu Man, Knight, Kytasty, and Makubuya have performed their arrangements in concerts around the U. S., including Carnegie's Zankel Hall in 2006 and the Santa Fe Chamber Music Festival in 2010. In 2010, Wu Man traveled to Taiwan to study the music of Taiwanese aborigines, leading to a series of concerts in 2012 titled "Wu Man and Aboriginal Friends from Taiwan (吳蠻與原住民朋友)". In these concerts, Wu Man was joined onstage by musicians of the Paiwan, Atayal, and Bunun tribes, performing arrangements of traditional and ritual songs with pipa accompaniment. Performances took place at the Taiwan International Festival of Arts at the National Theater and Concert Hall, Taipei, and at the New Vision Arts Festival in Hong Kong. With funds from the Aga Khan Music Initiative in Central Asia, Wu Man collaborated with Central Asian musicians to produce the CD/DVD Borderlands: Wu Man and Master Musicians from the Silk Route, released on Smithsonian Folkways in 2012. The album/documentary forms the tenth and final installment in the record label's Music of Central Asia series. The music focuses heavily on the Uyghur muqam tradition, a system of 12 modes that draws loosely from Arabic maqam. She is joined on the album by Abduvali Abdurashidov on sato; Sirojiddin Juraev on dutar; Hua'er vocalist Ma Ersa; Abdulla Majnun on diltar (his own invention, combining the plucked tanbur and bowed satar into a single double necked instrument), dutar, tanbur, and vocals; Hesenjan Tursun on satar and vocals; Sanubar Tursun on dutar and vocals; and Yasin Yaqup on dap. In 2013, Wu Man received an Individual Artist Fellowship from San Diego Foundation's Creative Catalyst Fund to pursue a project titled "When China Meets Latin America", collaborating with son jarocho quartet Son de San Diego. In their initial rehearsals, Wu Man and Son de San Diego explored the commonalities in Chinese and Latin American folk traditions, both of which, Son de San Diego's Eduardo Garcia Acosta notes, have "love songs, silvery dawns, birdsongs, broken hearts, tales of sailing, and the sheer joy of dancing." Following these rehearsals, the ad hoc quintet has performed arrangements of Chinese and Latin American folk music in workshops and concerts presented by the Carlsbad Music Festival. Wu Man performed in several concerts at the 2023 Ojai Music Festival, including two performances of "Ghost Opera".