Кіріспе
Детоксикация (көбінесе детоксикация деп қысқартылады және кейде денені тазарту деп аталады) - бұл денені нақты белгіленбеген "токсиндерден" арылтуды көздейтін альтернативті медицинаның бір түрі. Оны қанды сүзгілеп, зиянды заттарды денеден шығарып, қайта өңдеуге көмектесетін бауыр мен бүйректің детоксикациясымен шатастыруға болмайды. Токсикациямен байланысты әрекеттерге диета, ораза, белгілі бір тағамдарды (майлар, көмірсулар, жеміс-жидек, көкөніс, шырын, шөптер сияқты) тұтыну немесе одан аулақ болу, жоғарғы ішекті тазарту, хелациялық терапия, ішектің кейбір түрлері және амальгамалы тіс пломбаларын алып тастау жатады. Ғалымдар мен денсаулық сақтау ұйымдары детоксикация туралы түсінікті оның дұрыс емес ғылыми негізі және жасалған мәлімдемелер үшін дәлелдердің болмауы үшін сынға алды.
the alternative medicine treatment
Detoxification (often shortened to detox and sometimes called body cleansing) is a type of alternative medicine treatment which aims to rid the body of unspecified "toxins" – substances that proponents claim accumulate in the body over time and have undesirable short term or long term effects on individual health. It is not to be confused with detoxification carried out by the liver and kidneys, which filter the blood and remove harmful substances to be processed and eliminated from the body. Activities commonly associated with detoxification include dieting, fasting, consuming exclusively or avoiding specific foods (such as fats, carbohydrates, fruits, vegetables, juices, herbs), colon cleansing, chelation therapy, certain kinds of IV therapy and the removal of dental fillings containing amalgam. Scientists and health organizations have criticized the concept of detoxification for its unsound scientific basis and for the lack of evidence for claims made.
Өмірбаян
1830 жылдары тазалаудың тиімсіздігіне күдіктер кеңінен таралды. Биохимия мен микробиология 19-ғасырда автоинтоксикация теориясын қолдаған сияқты, бірақ 20-ғасырдың басында удан арылуға негізделген тәсілдер тез арада пайдасыз болды. Тіпті бұл идеяны негізгі медицина тастап кеткенмен, ол халық ой-өрісінде және баламалы медицинамен айналысатын дәрігерлер арасында сақталып келеді. Ішкі тазарту туралы түсініктер 1970 жылдары және одан кейін баламалы медицинаның өсуімен бірге қайта жанданды; ол ғылыми емес және анахроникалық болып қала береді.
Детокс диеталары
Детоксикациялық диеталар - бұл детоксикациялық әсері бар диеталық жоспарлар. Жалпы идея бойынша, тамақтың көпшілігі залалдандырғыш заттардан тұрады: адам өміріне қажет емес деп саналатын ингредиенттер, мысалы, дәмді арттырушы заттар, тағамдық бояулар, пестицидтер және консерванттар. Ғалымдар, диетологтар және дәрігерлер, әдетте, қысқа "детокс диеталарын" зиянсыз деп қарағанмен (егер тамақтану жетіспеушілігі болмаса), көбінесе "детокс диеталарының" құндылығы мен қажеттілігін күмән келтіреді, себебі нақты дәлелдер немесе үйлесімді негіздеме жоқ. Адам аурудан зардап шегетін жағдайда, детоксикациялық диетаның тиімділігіне сену тиімді ем іздеуді кешіктіруге немесе одан бас тартуға әкелуі мүмкін. Детокс диеталары өте шектеулі азық-түлік жиынтығын (тек су немесе шырынды, мысалы, шырынды ораза деп аталатын оразаның бір түрі), белгілі бір тағамдарды (мысалы, майлар) диетадан алып тастауды немесе өте өңделген тағамдарды және қиындататын заттарды алып тастауды қамтиды. Детокс диеталарында көбінесе талшықты көп болады. Оның жақтаушылары бұл организмді жинақталған майларды жағуға мәжбүр етеді, осылайша майлардағы "токсиндер" қанға шығарылады, содан кейін олар қан, тері, зәр, нәжіс және тыныс арқылы шығарылады. Оның жақтаушылары өзгерген дене иісі сияқты нәрселер детоксикациялық диетаның әсері бар деген пікірді қолдайды. Медицинаның негізгі көзқарасы - организмнің уытты заттардан арылу механизмі бар, ал денені сау тамақтандыру - денені жақсы күту. Қысқа мерзімде мұндай детоксикациялық диета қатаң калориялық шектеудің салдарынан салмақ жоғалтуға әкелуі мүмкін, алайда қалыпты диетаға оралғаннан кейін салмақ көбеюі байқалады. Бір күндік оразаның зиянды әсері болмаса да, ұзақ уақыт бойы ораза ұстаған (айрық диеталар бойынша) адам денсаулығына зиянды, тіпті өлімге әкелуі мүмкін.
Ішікті ішекті тазарту
Ішек-қарынды тазалау - тұз, кейде кофе немесе шөптер бар клизманы (ішек-қарынды) ішуді қамтиды. Бұл әдіс, қолдаушылардың пікірінше, ішек-қарында қалған тағамдарды алып тастау үшін қолданылады. Алайда, кең ішек өзін тазарту үшін ешқандай көмек қажет етпейді. Егер бұл әдіс дұрыс қолданылмаса, ол қауіпті болуы мүмкін. Жапсырма төсемдердің түсі олардың құрамдас бөліктерінің терідегі ылғалға тәуелділігі кезінде тотығуынан өзгереді. Екі жағдайда да судың немесе пластырьдың терімен жанасуына қарамастан бірдей түстердің өзгеруі болады (оларға тек су қажет, сондықтан түстердің өзгеруі дененің детоксикация процесінен туындамайды). Токсикация мен денені тазартатын өнімдер мен диеталар олардың дұрыс емес ғылыми негізі, әсіресе олардың жоқ "токсиндер" деген тұжырымдамасы және детоксикацияның заңды медициналық тұжырымдамасын өздеріне алуы үшін сынға алынды. Мейо клиникасының айтуынша, "токсиндер" әдетте анықталмайды және емделген науқастарда токсиннің жинақталуына ешқандай дәлел жоқ. Британдық диеталық қауымдастықтың (BDA) дерек парағына сәйкес, "детоксикация туралы барлық идеялар - ақымақтық. Дене - бұл жақсы дамыған жүйе, оның өзінде залалсыздықты және токсиндерді тазарту мен жою үшін өздерінің ішкі механизмдері бар". Ол бұл идеяны "маркетингтік аңыз" және "жалған" деп сипаттады. "Ғылым туралы сезім" ұйымы "детокс" өнімдерін зерттей отырып, оларды уақыт пен ақшаның ысырапқа кететіні деп атады. Нәтижесінде әр түрлі компаниялар терминді әртүрлі түрде қолданады деген қорытындыға келген баяндамада, олардың көпшілігі өздерінің мәлімдемесін растайтын дәлел ұсынған жоқ, ал көп жағдайда оның қолданылуы "күнделікті нәрселерді, мысалы, тазалау немесе щеткалау" дегенді қайта атау болды. Лондон Империал колледжінің профессоры және токсиколог Алан Бубис: "Денедегі удан тазарту жүйесі өте күрделі және әр түрлі. Олар болуы керек, өйткені біз дамыған табиғи орта жаулаушылық. Адамдардың бұл жүйелерді дәлелденбеген "детоксикациялық" диеталармен елеулі түрде бұзатын тәуекелге дайын екендігі таңғаларлық. Бұл жақсыдан гөрі зиянды болуы мүмкін.
blockquote|The body’s own detoxification systems are remarkably sophisticated and versatile. They have to be, as the natural environment that we evolved in is hostile. It is remarkable that people are prepared to risk seriously disrupting these systems with unproven 'detox' diets, which could well do more harm than good.</blockquote>Despite unsound scientific basis, detoxification is popular, and detoxification products and regimes have become a profitable health trend.