Кіріспе

Агия Еффимия () - Грекияның Фокис аймағындағы ауыл. Ол Дельфи муниципалитетіне жатады, ол Орталық Грекияның ең биік тауы Гиона тауының етегінде, Орталық Грекияның Парнассида округінде орналасқан.

Классикалық антикалық

Агия Еффимияның тарихы ежелгі Грекияға, қала Миония және / немесе Миания деп аталғанға дейін жалғасады. Миония классикалық дереккөздерде полис ретінде расталған, сондықтан ол саяси қауымдастық болуы керек, ол ежелгі грек тайпасының бастыларының бірі Локриан, Озолиан Локрис аймағында. Ежелгі қорғаныс қала қабырғаларының қираған жерлері қазіргі күнге дейін, ауылдың ішінде және айналасында, сондай-ақ ежелгі зираттың қалдықтары сақталған. 338 жылы Мионияны Амфиссамен бірге Македонияның Филипп II-і тонаған, өйткені Озолиялық локриялықтар Дельфиге тиесілі Крисса жазығының бір бөлігін заңсыз өңдеген. Мион мен Гипния арасындағы келісім жарияланды, сондай-ақ Дельфидің Мион азаматының құрметіне шығарылған жарлығы жарияланды, екеуі де б.з.б. Миондықтарды Фукидид өзінің "Пелопоннес соғысының тарихы" атты еңбегінде де атаған. Спартандық генерал Еврилохтың Наупактусқа баратын жолы Озолиан локрийлері жерінен өтуі керек болды. Осы себеппен және амфисийлерді Афинадан ажыратуды қалағандықтан, Эврилох Амфиссаға елші жіберді, өйткені ол Дельфиге келген болатын. Фокиялықтардың жауыздығынан қорқып қалған амфисийлер оған барымтаға тұтқындарды берді және басқа локриандық қалаларды да солай етуге итермеледі; олардың алғашқысы олардың көршілері, миондықтар болды, олар ең қиын өтпелерді ұстады. Паузания өзінің "Грекияны сипаттау" атты еңбегінде Мионияны Амфиссадан әрі қарай 30 стадион қашықтықта орналасқан қала деп атайды. Қала бір төбеде орналасқан, онда меличиой деп аталатын құдайларға арналған киелі бағышталған құрбандық үстелі мен бақшасы бар еді. Құрбандықтар оларға түнде ұсынылатын, ал ереже бойынша күн шығатынға дейін ет сол жерде желу керек еді. Қаладан тыс жерде Посейдонның Посейдония деп аталатын аймағы болды, онда құдайдың ғибадатханасы болды, бірақ мүсін автордың уақытынан бұрын жоғалып кетті. Паузания сол еңбектің басқа бір кітабында Олимпиададағы Зевс ғибадатханасында қоладан қапталған қалқанның бар екендігін айтады, ол ішкі жағында суреттермен безендірілген, қалқанмен бірге қалқан мен гривтер болған. Қару-жарақтағы жазуда олар "миандықтардың алғашқы жемісі ретінде Зевске бағышталған" деп жазылған. Ол миандықтар Локриан материгінің миондықтарымен бірдей халық болған деген қорытындыға келеді, өйткені ол соңғысына Фукидидтің сілтемесін еске алды және қалқандағы әріптер сәл бұрмаланған, бұл антты тартудың ежелгілігіне байланысты. Византиялық Стефан қаланы Мён (Μύων) деп атайды. XIX ғасырдың басында және XX ғасырдың басында ежелгі Мионияның бастапқы орнын анықтауда кейбір шатасулар болды, негізінен Паузанияның ежелгі қаланың орналасқан жерін сипаттауына байланысты. Дегенмен, бірнеше тарихшылар мен ежелгі Грекияның географиясы бойынша мамандар Мионияны қазіргі Агия Еффимия ауылымен сәйкестендірді, сондықтан бұл туралы енді күмән жоқ. Луи Роберт өзінің Études épigraphiques et philologiques еңбегінде Мионияны Агия Еффимияға, сондай-ақ Принстон классикалық сайттар энциклопедиясына, Альфред Филиппсонға және Inscriptiones Graecae редакторларына, Гюнтер Клафенбах пен Йоханнес Кирхнерге орналастырады. Уильям Мартин Лик дәл осындай тұжырымға келіп, Мионияны Салонадан Галаксидиге баратын жолда Агия Еффимияда орналастырды, бұл Уильям Смитпен қарама-қайшы келеді, ол оны Амфиссадан Гравияға баратын жолда орналастырды. Грек және рим географиясы сөздігі.

Осман дәуірі

Осман империясы Грекияны басып алған кезде Агия Еффимия Парнасида аймағында жетекші рөл атқарды және 1595 жылы Агия Еффимияда туған мұғалім және монах Никодимос Кавассилас құрған Фокистегі үш мектептің бірі болды. 1648 жылы Варнакова мектебінің директоры болып, 1652 жылы мамыр айында қайтыс болғанға дейін қызықты рухани жазбалар қалдырды. Жергілікті халықтың Осман империясына қарсылық білдіргені және қарсылық көрсеткені өте күшті және мақтауға тұрарлық еді. Агия Еффимия - арматолоияның орталығы. 1705 жылы көшбасшы Кацонис, батыр Ламброс Кацонистің ағасы болды, оны "Вриколакас" деп атады, өйткені ол 1740 жылы қайтыс болғанға дейін Османлы түріктері оны қатты қорқытатын, сондықтан олар бүкіл аумақты оның билігіне қалдырды. Әлемге танымал грек жазушысы Андреас Каркавицас "Эксарх" атты бір әңгімесін Врыколаска арнаған. 1821 жылға дейін және Грекияның Тәуелсіздік соғысына дейін грек жағында тәуелсіздікке қол жеткізуге он бір үлкен әрекет жасалды, олардың бірі Салона епискобы Филотеос Харитопулос басқарды, ол Агия Еффимияда дүниеге келді. Ол капитан Курмаспен бірге Венеция армиясы мен флотымен одақ құрып, Осман империясының билігін құлатуға тырысты, бірақ ол шайқаста қаза тапты. Шаритопулос қайтыс болғаннан кейін оның орнын оның "Константарас" деген лақап атпен танылған күйеу баласы Костас Захарияс басқарды. Оның жетістіктері халық әндерінде кеңінен айтылды. Ақын Костас Кристаллис "Капитан Константар" атты әңгімесін жазды, онда Константар өзінің жалғыз қалған ұлын өлтіргенін, қалған екі ұлын Османдықтар өз қолымен өлтіргенін, өйткені ол отбасын абыройсыз етті, өйткені ол Агиос Константинос аралында, Итеяға қарама-қарсы жерде, жергілікті мектепке оқуға жіберілген. Константарас 1755 жылы қайтыс болды, ал оның билігі оның үш екінші қолбасшысына бөлінді. Жергілікті күрескерлердің дәстүрін танымал күрескер Астрапогианн жалғастырды, ол да Агия Еффимияда дүниеге келді және оның шын аты Джаннос Захарис болды. Астрапогианн халық әндерінде де мадақталған, әрі ақын Аристотел Валоритис Астрапогианнның жарақаттанғаннан кейінгі соңғы сәттерінен шабыт алған. Ол 1867 жылы "Астрапогианн" поэмасын жазды, онда Астрапогианн мен оның лейтенанты Ламбетистің достығын мадақтады. Сондай-ақ, 1970 жылы шыққан грек фильмінде "О Астрапогианнос" атты атау берілді. Жергілікті халық дәстүрінде танымал болған Агия Еффимиядан шыққан басқа революционерлер - Арапогиоргос, 1750-1760 жылдардағы партизандар басшысы, Митрос Дедусис шамамен 1770 жылы, Георгиос және 18-ші ғасырдың аяғында Гьянис Караплис. Грекияның Тәуелсіздік соғысы кезінде ауылдың бірнеше жауынгерлері ерекшеленді, олар Гравия шайқасы, Василика шайқасы және Аламана шайқасы сияқты ең маңызды шайқастарға қатысты. Олардың арасында Иоанн Калпузос және оның ұлы Анагностис Калпузос, соңғысы Аламана аймағындағы шайқаста қаза тапты, онда ол Афанасий Диакоспен бірге шайқасты, бұл Грекияның алғашқы патшасы Оттонды Калпузос отбасына Агия Еффимияда барып құрмет көрсетті.

Қазіргі тарих

Қазіргі Грекия тарихында көптеген агиофтимиоттардың шет елдік державаларға қарсы күреске қатысқаны туралы деректер бар. 1897 жылғы грек-түрік соғысында үш адам майданда қаза тапты, ал Балқан соғыстарында Агия Еффимиядан он үш адам өмірлерін жойды, олардың екеуі бұрын көшіп келген АҚШ-тан келді. Бірінші дүниежүзілік соғыста тоғыз адам, ал 1919 жылы Кіші Азияда гректердің жорығында он адам қаза тапты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Агия Еффимия Осі державаларынан қатты зардап шекті, өйткені отыз жеті адам жеңімпаздар тікелей атып өлтірді, ал жалпы адам шығыны 120 адамды құрады. 1941 жылы 25 сәуірде ауылды бомбаға ұшырып, "Тәңіріміздің тууына" арналған собор зақымдалды. 1943 жылы 9 сәуірде фашистік Италия әскерлері ауылдың ең үлкен бөлігін, соның ішінде Агиос Еффимиос шіркеуін өртеп жіберді, ал 1944 жылы тамызда нацистік Германия әскерлері қалған бөлігін өртеп жіберді. Ресми мәлімет бойынша, ауылдағы 423 үйдің 365-і қираған, ал 20-сы ішінара күйген. Мемлекет Агиоэфтимиоттардың құрбандығын мойындады және 2000 жылы Агия Ефтимия "Шейіт болған қалалар мен ауылдар" тізіміне енгізілді және ауылдың кіреберісінде Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан адамдарға ескерткіш орнатылды.

Атаудың шығу тегі

Ежелгі ауылдың атауы Мьонья (Μυωνία, Μυονία), сонымен қатар Мьянья (Μυανία) деп аталады, ол 1580 жылға дейін болды, ол Мьонья (Μυνιά) деп өзгертілді. Есімнің mys (μυς) сөзінен шыққандығы айтылады, бұл "бұлшықет" дегенді білдіреді, өйткені қаладағы ер адамдардың мықтылығы. Галактиди хроникасына сәйкес, 1702 жылы Еффимий есімді монах жинаған, 1580 жылы болған үлкен жер сілкінісі Салона (Амфисса), Галактиди, Лидорики және Миния сияқты Фокистің бірнеше қалаларын қиратты. Ақырында, ауылдың үмітсіз тұрғындары ауылды тастап, үстіне қарай таудың басына қарай жылап-сықтап өрлеп кетті. Сол жерде бір қарт кісі пайда болып, оларға өз ауылдарына қайтып, қорқып қалмауларын, өйткені ол оларды қорғайды деді. Бұл қарт адам - әулие Евфимий деп саналады, және ол әрқашан ұзын сакалмен суреттеледі. Тұрғындар ауылға оралып, үйлерін қайта салып, өз қауымына Агия Еффимия деген қасиетті атын берді. Сонымен қатар, олар оған арналған шіркеу де салған. Агия Еффимияның қарттың емес, әйелдің аты екені қызық. Сонымен қатар, христиан дінінде осы есімді әйел қасиетті жоқ. Ауылдың Агиос Еффимиос орнына Агиа Еффимия деп аталуының басты себебі - тұрғындар өздерінің ауылының аты Минияны әйелдік есім Еффимиямен сәйкес келтіруге тырысуы мүмкін. Қазіргі таңда бұл өте орынды болып көрінеді, өйткені тұрғындар өз ауылдарын Айтимния деп атайды, бұл ежелгі Минияға өте жақын естіледі.

Археологиялық табылған жерлер

Бұл аймақта 4-ғасырдан бастап ақшалай мүліктер табылған, олардың алдыңғы жағында Пеплос пен бидайдан жасалған гүл шоғыры бар Деметрдің басы бейнеленген, ал артқы жағында Аполлон отырғызылып, лавр бұтағын ұстап, лира ұстап тұр. Жазуларда Амфиктионның аты жазылған. 1928 жылы Казаста екі қабірдің ішінде екі темір семсер, сонымен қатар б.з.д. Олар Македония мен жалпы Грекияның солтүстігіндегі ұқсас заттармен туыстық байланыстарды көрсетеді, бұл факт локриялықтардың дориялық шығу тегін және дориандықтардың оңтүстік Грекияға түсу кезінде жүрген жолын көрсетеді.

Қазіргі заманғы ауыл

Ауыл ежелгі қала тұрған жерде, Оңтүстік Грекияның ең биік тауы - Гиона тауының етегінде орналасқан. Ол префектураның астанасы Амфиссадан шамамен 8,5 км оңтүстік-шығыста орналасқан, оған жақында қайта құрылған GR 48 қосылған. Агия Еффимия грек және шетелдік саяхатшылардың танымал жерлеріне жақын орналасқан: Дельфидің әйгілі археологиялық орны, Итея мен Галаксиди жағалаудағы қалалары, Парнас тау шаңғысы орталығы. Тұрғындар негізінен ауыл шаруашылығымен айналысады, аймақтағы танымал зәйтүн, мал шаруашылығы, құрылыс сияқты өнімдермен, ал олардың көбі боксит кен орындарында жұмыс істейді. 19 және 20 ғасырларда Агия Еффимия Парнасидадағы және бүкіл Фокис аймағындағы ең ірі ауылдардың бірі болды. Қазір ауылдың халқы 2021 жылғы санақ бойынша 374 адамға дейін азайды, бірақ жыл бойы, әсіресе жазда, сол жерден шыққан адамдар келіп, онда тұрады, олардың саны 1000-нан асады.

Мәдениет

Бүгінде "Афина, Пирей және оның айналасындағы Агиофтимиоттар одағы" бар, оны 1957 жылы Афинада тұратын ауыл тұрғындарының ұрпақтары құрды, ол өзінің қоғамын Агия Еффимияға жақын Грекияның астанасында ұстап, Грекияның ішінде және сыртында шамамен 1600 үй шаруашылығына арналған газет шығарады. 1921 жылы Нью-Йоркте Агия Еффимиядан келген иммигранттардың жергілікті көпшілік қоғамы "Агиоэфтимиотс Миониа өзара қолдау қоғамын" құрды. Агиа Еффимияда танымал жазушы Джаннис Скаримпас дүниеге келіп, өскен. Оның шыққан тегі гректердің Тәуелсіздік соғысына қатысқан белгілі отбасынан шыққан. Жыл сайын ауыл қоғамы "Скаримпея" деп аталатын жазушыға арналған мәдени іс-шаралар сериясын ұйымдастырады. Агия Еффимиядан шыққан Иоанна Глими, Париждегі түрлі конкурстарға қатысқан кәсіби суретші, қауымға өзінің шамамен 100 суреті қалдырды. Ауылдан шыққан басқа да беделді адамдар - Грекияның Тәуелсіздік соғысының батыры Астрапогианнос, суретші Георгиос Каламарас және әйгілі фольклорлық тұлға Мария Пентагиотисса.