Кіріспе

Евгений Тихонович Мигунов (Евгений Тихонович Мигунов; 27 ақпан 1921 – 1 қаңтар 2004) – орыс суретшісі, карикатурист, кітап суретшісі, анимация және көркемдік директор, сценарист, өнертапқыш, педагог және естеліктер авторы. Ол Хрущев саясаты кезеңіндегі маңызды жаңашылдардың бірі болып есептеледі және дәстүрлі және тоқтату анимациясына үлкен үлес қосты.

Алғашқы жылдар

Евгений мен оның әпкесі Нина Мәскеуде министрліктердің біріндегі төменгі лауазымды Тихон Григорьевич Мигунов пен Мария Константиновна Мигунованың отбасында дүниеге келді. Евгенийдің сол аяғы церебральды сал болумен ауырды және ол өмір бойы ақсап жүрді, оны жасырып, түрлі іс-әрекеттермен жасырды. Анасы босанған кезде нейроны зақымдаған дәрігерді кінәлады. 1928 жылы анасының күрт қайтысынан кейін Тихон Мигунов оның әпкесі Зинаидаға үйленді. 1928 жылы Мигунов П. Н. Лепешинский атындағы эксперименталды мектеп-коммунаны бітіріп, бір жыл өнер мектебінде оқыды. 1939 жылы ол Іван Иванов-Вано басқарған алғашқы ресми орыс анимация шеберханасының төрт студентінің бірі ретінде ВГИК-тің жаңадан ашылған Сурет факультетіне қабылданды. Иванов-Ванодан басқа, оның ұстаздары Федор Богородский мен Федор Константинов болды. Ол оқу бағдарламасын орындау қиын болды және классикалық орыс суретшілерінің туындыларын зерттей отырып, өнерді үйренді. Ол сондай-ақ сыныптасы, жақын досы және болашақ әріптесі Анатолий Сазоновтан көп нәрсе үйренді, ол өнерге бейім отбасынан шыққан және оның талантына жоғары баға берді. Мигунов Новодевичье монастыры мұражайы үшін миниатюралар салып ақша тапты. Күзде олар ВГИК-ке қайта оралды, бірақ Мәскеу шайқасы басталғанда Мосфильм мен Ленфильммен бірге Алматыға эвакуацияланды. Олар оқуларын жалғастырып, көрмелер ұйымдастырды және мультфильмдер жасады. 1943 жылы Мигунов өзінің дипломдық жұмысын – өзінің түпнұсқа поэзиялық сценарийіне негіделген «Күліп көрейік» мультфильмінің раскадровкасын қорғады. Комиссияны Сергей Эйзенштейн басқарды.

Соғыстан кейін

1943 жылдың қыркүйегінде ВГИК Мәскеуге қайта оралды. Сол жылы Мигунов және оның сыныптастары "Союзмультфильмге" қосылып, алғашқы мультфильмдерін – "Ұрланған күн" атты туындысын аяқтады (қазіргі таңда жоғалған деп есептеледі). 1945 жылы Мигунов пен Сазонов Брумберг апалы-сіңлілілердің алғашқы советтік толық метражды анимациялық фильмі "Жоғалған хат" фильмінің суретші-қоюшылары болып жұмыс істеді. 1946 жылы олар Мстислав Пащенкоға "Бақыт әні" қысқаметражды фильмін бастапқы күйіне келтіруге көмектесті. Мигунов "Союзмультфильм" аясындағы анимациялық курстар үшін оқу-әдістемелік бағдарламаны жасап, кейіпкерлерді суреттеуді оқытты. 1948 жылы Мигуновтың суретші-қоюшысы болған "Чемпион" атты қысқа комедиялық фильмі – фондық суреттеріне майлы бояулар қолданылған алғашқы мультфильм болды. 1951 жылы Пащенконың режиссерлік жұмысы, ал Мигуновтың суретші-қоюшысы болған "Жаңа жылдық шыршалар жанғанда" атты қысқаметражды фильм 7-ші Карловы Вары халықаралық кинофестивалінде үздік балалар фильмі деп танылды (ол толық метражды фильмдермен бәсекелесті). Келесі жылдары Мигунов "Союзмультфильмнің" басты инноваторларының біріне айналды.

Хрущевтің ыстық шашы

1953 жылы «Союзмультфильм» киностудиясында қуыршақ бөлімі қайта іске қосылды. Келесі жылы Мигунов режиссерлік дебютін жасап, соғыстан кейінгі алғашқы тоқтаулы анимациялық фильм – «Карандаш және Клякса – Шаттық аңшылары» фильмін түсірді. Бұл фильм танымал орыс клоуны Карандаш пен оның итінен шабыттанды. Ол өндіріс процесін түбінен өзгертіп, статикалық түсіруге арналған құрылғыны, көлденең қозғалатын камераны және шартырлы буынды қуыршақтарды өзі жасады. Сондай-ақ, қуыршақ беттерін латекспен жасауды ұсынды. Механик Семен Этлиспен бірлесіп, техникалық базаны ұйымдастырып, барлық құрылғыларды жасады және патенттеді, оларды кейіннен барлық режиссерлер пайдаланды. Мигунов өзі сценарий жазды және ән айтты, себебі Михаил Румянцев (Карандаш) өзінің музыкалық қабілеті жоқ екенін мәлімдеді. Фильм өте сәтті болды, бірақ Румянцев кенеттен шағымданып, дауыстауға қатыспағысы келмейтінін айтқанда, жалғасы жоспарланды. Содан кейін Мигунов қуыршақ анимациясынан кетіп қалды. 1960 жылға қарай студия басшылығымен арақатынасы нашарлады. Владимир Маяковскийдің екі өлеңіне негізделген соңғы жобасы жанжалға ұшырады: ол сценарий ретінде емес, режиссердің қолжазбаларымен шеттеріне жазылған түсіндірмелермен ұсынылды, бұл ережеге қайшы болды. Мигунов ашуланып, «Союзмультфильмнен» бірден жұмыстан босатылды. Ол көп жыл бойы «Детская литература» баспасында балалар кітаптары мен фантастикалық романдарды суреттеді. Анимациялық тәжірибесін пайдаланып, туындыларында ерекше «қозғалыс бұлыңғырлығы» әсерін жасады. Оның маңызды жетістіктерінің қатарында Стругацкий ағайындыларының «Сенбіде басталады» және «Тройка туралы әңгіме» романдары, Александр Волковтың «Зөңрөлді қала» романдары, Евгений Велтистовтың «Электрондық: чемоданнан шыққан бала» және ең танымал – Кир Булычовтың «Алиса Селезнева» сериясы бар. Олардың ынтымақтастығы 40 жылға жуық созылды, Мигунов Булычовтың романдарына бірнеше идея енгізді. Евгений сондай-ақ 1980 жылғы Мәскеуде өткен жазғы Олимпиада ойындарының талисманы – орыс аюы Мишаның дизайнерлерінің бірі болды. Виктор Чижиков негізгі эскизін аяқтағаннан кейін Мигунов суретшілер, дизайнерлер және жарнама берушілер үшін 21 сериялық суреттерді дайындады. Олар түрлі көркемдік техникаларды пайдаланып, Мишаның қонақтарды қарсы алуын, Олимпиада алауын ұстауын және түрлі спорт түрлеріне қатысуын көрсетті.

Соңғы жылдары және өлімі

1997 жылдан бері Мигунов Кир Булычевтың шығармалар жинағы бойынша жұмыс істеді. Ол жүздеген иллюстрация мен эскиз дайындады, алайда жоба нәтижесінде екі жұқа кітап жарық көрді, ал көптеген суреттері жарияланбады. 1999 жылы ол инсультты жеңіп шықты, бірақ сурет салу қабілетін жоғалтты, бояу процесін бақылауда ұстап қалды. Ол бұл туындыларын "өміріндегі маңызды жетістігі" деп атады және олардың жоғалып кетпеуіне үміттенді. Бүгінгі күнге дейін олар бірнеше киноға қатысты журналдар мен блогтарда ғана жартылай жарияланды. Одан кейін әйелі Нина Романовна Караваева (1945 жылдан бері үйленген), "Союзмультфильм" студиясынан онымен бірге кеткен аниматор, және оның алғашқы некесінен туған қызы Елена Николаевна Зарубина қалды.