Кіріспе

сол аттас ойындар

"Battle of the Bulge" – 1965 жылы Avalon Hill (AH) баспасынан шыққан, Екінші дүниежүзілік соғыстың сол аттас шайқасын модельдеуге арналған тақта ойыны. Бастоньдегі шайқас кезінде командир болған генерал Энтони МакАулиф (зейнеткер), ойын әзірленген кезде кеңесші болды. Ойын танымал болды және 120 000-нан астам данасы сатылды, бірақ тарихи дәлдігіне қатысты сынға ұшырады және 1981 жылы толығымен жаңа басылыммен алмастырылды. 1991 жылы үшінші басылым Смитсоновтың американдық тарих сериясының бөлігі ретінде жарық көрді.

Өмірбаян

1944 жылдың желтоқсан айында одақтас елдердің барлау қызметі неміс әскерлерінің құлдырауға жақын және шабуылға қабілетсіз деп санды. Бірақ неміс әскерлері Арденн аймағы арқылы күшті шабуыл жасап, одақтастарды таң қалдырды. Бұл шабуылдың мақсаты – одақтас әскерлерін екіге бөлу, Антверпен портын пайдаланудан тоқтату және одақтастарды бейбіт келісімге мәжбүрлеу болатын. Неміс әскерлері шабуыл тоқтатылар алдында одақтас әскерлерінің шебінде үлкен ойыс ("Булдж") жасауға үлкерді, бірақ мақсаттарына жете алмады. Шабуыл кезінде неміс әскерлері Бастоньдегі 101-ші әуе десанттық дивизияны қоршап алып, капитуляциялау үшін ультиматум жіберді. Бригад генерал Энтони МакАулифф оған бір сөзбен жауап берді: "Жоқ!"

Сипаттама

Battle of the Bulge – екі ойыншыға арналған ойын, онда неміс ойыншысы Германияның тарихи жеңілісін жеңіске айналдыру үшін агрессивті түрде шабуылдауы тиіс, ал американдық ойыншы тарихи одақтастардың жеңісін қайталау үшін ойынның басындағы кешіктіру тактикасынан күш басымдығына қол жеткеннен кейін шабуылға өтуге қабілетті болуы керек.

Құрылғы

Ойын тарихи жағдайда тарихи ретпен басталады. Күшейту әскерлері тарихи күндері шайқас алаңына кіреді, бірақ кіру орнына қатысты белгілі бір икемділікке ие.

Қозғалыс

Барлық нұсқаларда әрбір бөлімшенің қозғалыс жылдамдығы жер бедеріне байланысты өзгереді. 1981 және 1991 жылғы басылымдарда бақылау аймақтарына кірген немесе олардан шыққан әрбір гекс үшін қосымша жаза салынады, бірақ жазалар жиналмайды. Сонымен қатар, бір айналым бойы бақылау аймақтарынан толығымен аулақ болатын бөлімшелер қозғалыс ұпайларын иеленеді, ал егер тек жолмен қозғалса және жауынгерлік қимылдар болмаса, бұл бонус күшейе түседі. Қозғалыс ешқашан міндетті емес, және әрбір айналымда кез келген немесе барлық бөлімшелерді жылжытуға болады.

Жауынгерлік

Барлық бірліктер қозғалысын аяқтағаннан кейін ойыншы жау бірліктеріне іргелес кез келген бірлікпен шайқасқа түсуге құқылы. Ойын дизайнының авторы Дон Тернбулл бұл ойынның алғашқы нұсқасы "қан төгілмейтін" Ұрыс Нәтижелері Кестесін (CRT) қолданған алғашқы тақталық стратегиялық ойын болғанын айтады. Тернбулл атап өткендей, бұл CRT "бірліктерді толық жоюды сирек талап етті, көбінесе кері шегіну және шабуыл арқылы мақсаттарына жететін". 1965 жылы Avalon Hill баспасынан шыққаннан кейін кейбір ережелерде кемшіліктер анықталды, содан кейін 1966 жылы жаңартылған ереже кітабымен бірге қайта басылды, ал қалған компоненттері өзгеріссіз қалды. Battle of the Bulge ұзақ жылдар бойы танымал болды, соңында 1981 жылы өндірілімі тоқтағанға дейін 120 000-нан астам дана сатылды. Дегенмен, компанияның ресми тарихында айтылғандай: "Ойын ретінде әрдайым сүйікті болған, кейінгі жылдары тарихи нақтылығының жетіспеуі үшін көп сынға ұшырады". Бруно Синигальо ережелерді толығымен қайта жасап, есептегіштер санын шамамен екі есеге арттырды. Ойынды Мик Уль дамытты және 1981 жылы Роджер Б. МакГоуэн салған жаңа мұқабасымен Avalon Hill баспасында жарық көрді. Басылғаннан кейін бір жыл өткен соң, Avalon Hill ережелерді маңызды өзгертулермен қайта қарастырды, алдымен олар "The General" журналында жарияланды, содан кейін 1981 жылғы ойынның қайта басылымдарына енгізілді. Барлық өзгерістерге қарамастан, сыншы Энди Бэгли оны "толыққанды жаңа ойынды ойлап табу емес, ескі ойынды жаңарту және қайта қарау" деп сипаттады.

Армения шайқасы мен СИИ

1965 жылы Джим Данниган «Авалон Хилл» үй журналы «The General»-ға мақала жазып, онда жаңадан жарияланған «Ардендер шайқасы» ойынының тарихи дұрыстығын сынға алып, бірнеше тарихи қателіктерге назар салды. Жауап ретінде, сол кездегі «Авалон Хилл» басшысы Томас Шоу Даннигандан өзінің соғыс ойынын жобалап, ұсынуын сұрады. Нәтижесінде 1967 жылы «Авалон Хилл» баспасында «Ютланд» жарық көрді. Екі жылдан кейін, «Авалон Хилл» үшін «1914» сияқты басқа да ойындарды жасағаннан кейін, Данниган «Simulations Publications Inc.» (SPI) компаниясын құрды, ол 1970-ші жылдардағы ірі соғыс ойындарының баспасы және «Авалон Хиллдің» басты бәсекелесіне айналды. Бірнеше нөмірден кейін Тернбулл «Ойыншылар көбінесе назар аудармайтын «бір жолды» ереже бар, себебі ол ойынға ешқандай қосымша құндық қоспай, жай ғана шатастырады» деп жазды. Тернбулл ойынды 6 балдық шкала бойынша 4 баллға бағалап, «Жалпы алғанда, бұл кез келген жинаққа танымал және сенімді қосымша» деген қорытынды жасады. 1977 жылы жарық көрген «The Comprehensive Guide to Board Wargaming» кітабында Ник Палмер 1965 жылғы нұсқасы өзінің сүйікті ойындарының бірі екенін мойындады, бірақ SPI жүргізген соғыс ойындарына қатысты сауалнамада ойын 202 ойынның ішінде 128-ші орынға, ал «Авалон Хилл» жүргізген 25 ойынды қамтитын ұқсас сауалнамада 20-шы орынға ие болғанын атап өтті. Дегенмен Палмер «Бұл ойынның ерекше тартымдылығы – ұзақ уақыт бойы кім жеңіп жатқанын анықтау қиын, себебі неміс әскерінің шабуылы әрқашан әсерлі көрінеді, бірақ АҚШ жағдайды өзгерте алады» деп түсіндірді. Палмер ойынның тепе-теңдігін анықтады және «оның жиі ойналатынын және қызықты уақыт өткізуге кепілдік беретінін» қорытындылады. 1980 жылы жарық көрген «The Best of Board Wargaming» кітабында Палмер 1965 жылғы басылымды тағы да мақтап, «жер бедері және бірнеше ерекше ережелер арқылы атмосфераны жеткізу өнері алғашқы классикалық ойындарда меңгеріліп, осы ойында толыққанды дамыды» деді. Ол бастапқы ойынның «жеңіл, бірақ кеңейтілген нұсқасы сияқты қызықты емес» екенін атап өтті. Алайда Палмер «екі нұсқаның да тарихи проблемалары бар» екенін мойындады, соның ішінде британдық күштердің толыққанды болмауы. Ол ойынға 100% «керемет» бағасын беріп, «барлық кемшіліктеріне қарамастан, керемет ойын» деген қорытынды жасады. «Білім беру және оқыту үшін симуляциялар/ойындар туралы нұсқаулықта» Мартин Кампион 1965 жылғы басылымның тарихи тұрғыдан дұрыс еместігіне күмән келтіріп, «немістердің күші зор және олар тарихи нәтижелерден әлдеқайда асып түседі. Одақтастардың жеңіске жетуінің жалғыз жолы – немістерге тікелей қарсы тұру емес, алдындағы қуатты бөлімшелерге жабдықтауды тоқтату үшін Ардендердің қанаттарына шабуыл жасау» деді. Ол «осы ойында күштердің тепе-теңдігі толығымен бұрмаланып, неміс шабуылы ақылға қонымды мақсаттары бар әскери операция сияқты көрінеді» деген қорытындыға келді. Энди Бэгли 1981 жылғы басылымды «The Wargamer» журналында 1-ші басылыммен салыстырып қарады және әлі де бірнеше тарихи проблемаларды тапты. Ол жол желісінің әлі де дұрыс еместігін айтты, «картада тығыз орманды көрсеткен карталар мен басқа ойындарда ашық жерлер көрсетіледі» деп атап өтті. Сондай-ақ, ол жағымды ұрыс нәтижесінен кейін алға жылжу үшін ешқандай жаза болмайтынын атап өтті, нәтижесінде «шабуылдаушы қорғалған жағдайда өзенді бір ойыншы кезегінде өте алады, бірақ қорғалмаған жағдайда өте алмайды» деген жағдай туындайды. Бэгли сонымен қатар басқа да тарихи қателіктерді атап өтті, мысалы, ойын картасындағы Оурс өзені арқылы өтетін көпірдің болуы, ол шын мәнінде қиратылған және неміс әскерінің шабуылын бір күнге кешіктірген. Осы проблемаларға қарамастан, Бэгли «Мен ойынды ойнау өте қызықты деп таптым, бұл бүгінгі соғыс ойындарында көбінесе назардан тыс қалады. Менің сынға қарамастан, мен оны қайтадан ойнаймын» деген қорытынды жасады. 1991 жылғы «Dragon» журналының желтоқсан айындағы (176 саны) санында Дуг Найлс 1991 жылғы басылымды қарап шығып, осы ойынның көптеген жақтарын тапты, соның ішінде «оңай қол жетімді» ойын жүйесі, әр ойыншыға арналған нақты мақсаттар және ойын компоненттерінің жоғары сапасы мен тартымдылығы. Ол ойынның қысқа сценарийлерде немістердің пайдасына еңкейгенін, ал ұзақ сценарийлерде жақсы тепе-теңдікке қол жеткізілгенін анықтады. Найлс «Бұл кемшіліктерді жою үшін соғыс ойынын ойнағысы келетін адам үшін керемет ойын. Алайда, қосымша ережелер мен жанды ойын жүйесі тіпті тәжірибелі соғыс ойыншылары үшін де қайта ойнаудың қызықтылығын арттырады. Ол тақырыпты қызықты және оңай ойналатын түрде жақсы жеткізеді» деген қорытынды жасады.

Қосымша оқу, стратегия және кеңейту

Авалон Хиллдің "The General" журналы, 5-том, 27-нөмірде "Арденн операциясы" (Battle of the Bulge) ойыны неміс және американдық стратегияларға арналған мақалалармен ерекшеленді. Сонымен қатар, шайқастың 1945 жылғы қаңтар айына арналған сценарийлер толыққанды сипатталған, бірақ бірнеше бөлімше санағыштарын қолмен жасау қажет.